Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · ミルティアデス伝 §1.1-1.6

ヘルソネソス入植の指導とレムノス島寄港

1 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

アテナイの若き名士ミルティアデスは、ヘルソネソス入植事業の指導者としてデルポイの神託に指名される。彼は現地へ向かう途中でレムノス島を降伏させようとするが、住民から不可能な気象条件を前提とした降伏条件を突きつけられ、そのまま目的地へ直行する。

§1.1Miltiades, Cimonis filius, Atheniensis, cum et antiquitate generis et gloria maiorum et sua modestia unus omnium maxime floreret eaque esset aetate, ut non iam solum de eo bene sperare, sed etiam confidere cives possent sui, talem eum futurum, qualem cognitum iudicarunt, accidit ut Athenienses Chersonesum colonos vellent mittere.
キモンの息子、アテナイ人のミルティアデスは、家柄の古さと祖先の栄光、そして彼自身の謙虚さによって、あらゆる人々の中でただ一人最も際立っており、また市民たちが彼について単に良い希望を抱くだけでなく、後に知られるようになった彼が判定した通りの人物になるだろうと確信することもすでにできるような、そのような年齢に達していたので、アテナイ人がヘルソネソスへ入植者を派遣することを望むということが起こった。
§1.2cuius generis cum magnus numerus esset et multi eius demigrationis peterent societatem, ex iis delecti Delphos deliberatum missi sunt, quo potissimum duce uterentur.
この種類の人々が大きな数にのぼり、多くの者がその移住への参加を求めたので、彼らの中から選ばれた者たちが、とりわけ誰を指導者として用いるべきかを相談するためにデルポイへと送られた。
namque tum Thraeces eas regiones tenebant, cum quibus armis erat dimicandum.
というのも、当時トラキア人がそれらの地方を領有しており、彼らとは武力で戦わねばならなかったからである。
§1.3consulentibus nominatim Pythia praecepit, ut Miltiadem imperatorem sibi sumerent: id si fecissent, incepta prospera futura.
神託を伺う者たちに、ピュティアは名指しで、ミルティアデスを自分たちの将軍として採用するようにと指示した。 もしそうするなら、企ては成功するだろう、と。
§1.4hoc oraculi responso Miltiades cum delecta manu classe Chersonesum profectus cum accessisset Lemnum et incolas eius insulae sub potestatem redigere vellet Atheniensium, idque ut §1.5Lemnii sua sponte facerent postulasset, illi irridentes responderunt tum id se facturos, cum ille domo navibus profectus vento aquilone venisset Lemnum.
この神託の回答により、ミルティアデスは選り抜きの軍勢を伴い船団でヘルソネソスへ向けて出発したが、レムノスに接近した際、その島の住民をアテナイ人の支配下に置くことを望み、それをレムノス人が自発的に行うよう要求したところ、彼らはあざ笑って、彼が故郷から船で出発し、北風に乗ってレムノスに来た時にそれを実行するだろう、と答えた。
hic enim ventus ab septemtrionibus oriens adversum tenet Athenis proficiscentibus.
というのも、この風は北から吹くもので、アテナイから出発する者たちに対して逆風となるからである。
§1.6Miltiades morandi tempus non habens cursum direxit, quo tendebat, pervenitque Chersonesum.
ミルティアデスは遅滞する時間を持たなかったので、目指していた方向へ針路を向け、ヘルソネソスに到着した。

語釈・文法注

  1. §1.1eaque esset aetate — 「記述の奪格」であり、`cum` の支配下にある。`ut` 節を伴い、「そのような年齢に達していたので」という意味を表す。
  2. §1.1talem eum futurum, qualem cognitum iudicarunt — `confidere` の目的語となる対格不定詞句(`esse` の省略)。`qualem` の先行詞は `talem`。`cognitum` は完了受動分詞で、ここでは「彼が実際に知られるようになった時に」という時間的ニュアンスを含む。全体で「彼が(実際に)知られるようになった後に、市民たちが判定した通りの、そのような人物になるだろうと」の意。
  3. §1.2cuius generis — 関係詞の連結(relative connection)であり、前文の植民計画(`colonos mittere`)への参加を志望する人々(`genus`)の集団を指す。
  4. §1.2deliberatum — 運動を表す動詞 `missi sunt` に伴い、目的を表すスピーヌム(目的分詞)第一変化。「相談するために」の意。
  5. §1.2quo potissimum duce uterentur — 接続法未完了過去 `uterentur` を用いた間接疑問節。`utor` は奪格を支配するため、疑問代名詞が `quo duce`(奪格の同格)の形をとる。「誰を指導者として用いるべきか」という当為・審議のニュアンスを含む。
  6. §1.3id si fecissent, incepta prospera futura — 間接話法の条件文。条件節の `fecissent`(接続法過去完了)は、直接話法における未来完了が、主節の過去の伝達動詞 `praecepit` による時制の一致で変化したもの。帰結節の `incepta prospera futura [esse]` は対格不定詞句(`incepta` は「企てられたこと」を意味する中性複数対格)。
  7. §1.5Athenis proficiscentibus — `Athenis` は分離・起点の奪格(「アテナイから」)。`proficiscentibus` は現在分詞の与格複数で、「出発する人々にとって(逆風となる)」という関係の与格(不利の与格)。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, ミルティアデス伝 §1.1-1.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo001.humanitext-lat2:1.1-1.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。