§1Multa sunt a nobis et in Academicis conscripta contra physicos et saepe cum P. Nigidio Carneadeo more et modo disputata.
私たちによって、学塾派の著作においても自然学者たちに反対する多くのことが書かれ、またしばしばプブリウス・ニギディウスと、カルネアデス風の流儀と方法によって論じられてきた。
Fuit enim vir ille cum ceteris artibus, quae quidem dignae libero essent, ornatus omnibus, tum acer investigator et diligens earum rerum, quae a natura involutae videntur;
なぜなら、かの人物は、自由人にふさわしい他のあらゆる学芸に飾られていただけでなく、自然によって包み隠されているように見える事物の、鋭くかつ入念な探求者でもあったからである。
denique sic iudico, post illos nobiles Pythagoreos, quorum disciplina extincta est quodam modo, cum aliquot saecla in Italia Siciliaque viguisset, hunc extitisse, qui illam renovaret.
最後に、私は次のように判断する。 イタリアとシケリアにおいて数世紀にわたって栄えた後に、その教えがある意味で絶えてしまっていた、あの高名なピタゴラス派の人々の後で、この教えを復興する者として彼が現れたのだと。
§2Qui cum me in Ciliciam proficiscentem Ephesi expectavisset Romam ex legatione ipse decedens, venissetque eodem Mytilenis mei salutandi et visendi causa Cratippus, Peripateticorum omnium, quos quidem ego audierim, meo iudicio facile princeps, perlibenter et Nigidium vidi et cognovi Cratippum.
彼が、使節の任務から自らローマへと帰還する途上で、キリキアへと旅立とうとしていた私をエペソスで待ってくれており、また同じ場所に、私が聞いたことのあるすべての逍遥学派の哲学者の中で、私の判断では容易に第一人者とされるクラティッポスが、私に挨拶し見舞うためにミュティレネからやって来たとき、私は大いに喜んでニギディウスに会い、クラティッポスと懇意になった。
Ac primum quidem tempus salutationis in percontatione consumpsimus * * *
そして、挨拶の最初の時間は、互いの近況を尋ね合うことに費やされた。
§3Quid est, quod semper sit neque ullum habeat ortum, et quod gignatur nec umquam sit? Quorum alterum intellegentia et ratione conprehenditur, quod unum atque idem semper est;
* * * 常に存在して、いかなる生成も持たないものとは何か、また、生成するが、決して存在することのないものとは何か。 これら二つのうち、一方は知性と理性によって把握されるものであり、常に単一かつ同一のままである。
alterum, quod adfert opinionem sensus rationis expers, quod totum opinabile est, id gignitur et interit nec umquam esse vere potest.
他方は、理性を欠いた感覚が思いなしをもたらすものであり、全体として思惑の対象となるものであって、それは生成し消滅し、決して真に存在することはできない。
Omne autem, quod gignitur, ex aliqua causa gigni necesse est;
ところで、生成するすべてのものは、何らかの原因から生成することが不可欠である。
nullius enim rei causa remota reperiri origo potest.
なぜなら、原因が取り除かれれば、いかなるものの起源も見いだされ得ないからである。
§4Quocirca si is, qui aliquod munus efficere molitur, eam speciem, quae semper eadem est, intuebitur atque id sibi proponet exemplar, praeclarum opus efficiat necesse est;
それゆえに、もし何らかの作品を作り上げようと努める者が、常に同一であるあのかたちを見つめ、それを自分のお手本として掲げるならば、優れた作品が作り上げられることは不可欠である。
sin autem eam, quae gignitur, numquam illam, quam expetet, pulchritudinem consequetur.
しかし、もし生成するものを見つめるならば、彼が求めるあのような美を達成することは決してない。
Omne igitur caelum sive mundus, sive quo alio vocabulo gaudet, hoc a nobis nuncupatus sit—
したがって、全天、あるいは世界、あるいは他にいかなる名で呼ばれることを好むにせよ、それは私たちによってその名で呼ばれることにして―― これについて、すべての探究において最初に考慮されるべきことを、まず考慮しよう。
§5de quo id primum consideremus, quod principio est in omni quaestione considerandum, semperne fuerit nullo generatus ortu, an ortus sit ab aliquo temporis principatu.
すなわち、それは生成の始まりなくして常に存在していたのか、それとも時間の何らかの始まりから生じたものなのか。
Ortus est, quandoquidem cernitur et tangitur et est undique corporatus.
それは生じたものである。 なぜなら、見られ、触れられ、至るころにおいて肉体を持っているからである。
Omnia autem talia sensum movent, sensusque moventia quae sunt, eadem in opinatione considunt;
ところで、そのようなものはすべて感覚を刺激し、感覚を刺激するものは、思いなしの中に落ち着く。
quae ortum habere gignique diximus, nihil autem gigni posse sine causis.
私たちは、これらは生起し生成するものであると言ったが、いかなるものも原因なしには生成し得ないのである。
§6Atque illum quidem quasi parentem huius universitatis invenire difficile et, cum iam inveneris, indicare in vulgus nefas.
そして、この全宇宙のいわば親とも言うべきあのお方を見出すことは困難であり、また、見出したとしても、それを大衆に示すことは許されない。
Rursus igitur videndum, ille fabricator huius tanti operis utrum sit imitatus exemplar, idne, quod semper unum et idem et sui simile, an id, quod generatum ortumque dicimus.
したがって、この大いなる作品のあの製作者が、どちらの手本を模倣したのかを再び検討しなければならない。 すなわち、常に一であり、同一であり、それ自身に似ているものなのか、それとも私たちが生成し生じたものと呼ぶものなのか。
Atqui si pulcher est hic mundus et si probus eius artifex, profecto speciem aeternitatis imitari maluit, sin secus, quod ne dictu quidem fas est, generatum exemplum est pro aeterno secutus.
しかし、もしこの世界が美しく、その職人が善い者であるならば、彼は確かに永遠のかたちを模倣することを選んだはずである。 もしそうでなければ――それを口にすることさえ許されないが――、永遠のものの代わりに、生成された手本に従ったことになる。
§7Non igitur dubium, quin aeternitatem maluerit exsequi, quandoquidem neque mundo quicquam pulchrius neque eius aedificatore praestantius.
したがって、彼が永遠を追求することを選んだことに疑いはない。 なぜなら、世界よりも美しいものは何もなく、その創設者よりも優れた者はいないからである。
Sic ergo generatus ad id est effectus, quod ratione sapientiaque conprehenditur atque aeternitate inmutabili continetur.
それゆえ、このように生成された世界は、理性と知恵によって把握され、不変の永遠性によって包摂されているものに沿って作られたのである。
Ex quo efficitur, ut sit necesse hunc, quem cernimus, mundum simulacrum aeternum esse alicuius aeterni.
このことから、私たちが目にしているこの世界は、何らかの永遠なるものの永遠なる似姿であることが不可欠となる。
Difficillimum autem est in omni conquisitione rationis exordium.
しかし、あらゆる理性的探究において、その端緒は極めて困難である。
De iis igitur, quae diximus, haec sit prima distinctio.
したがって、私たちが述べたことについて、これを最初の区別としよう。
§8Omni orationi cum iis rebus, de quibus explicat, videtur esse cognatio.
すべての言論は、それが説明する対象と親族関係にあると思われる。
Itaque cum de re stabili et inmutabili disputat oratio, talis sit, qualis illa, quae neque redargui neque convinci potest.
したがって、言論が安定的で不変な事柄について論じるときには、反駁されることも論破されることもあり得ないような言論であるべきである。
Cum autem ingressa est imitata et efficta simulacra, bene agi putat, si similitudinem veri consequatur.
しかし、模倣され、作り出された似姿に論及するときには、もし真実の類似に達することができれば、十分にうまく行われたと見なされる。
Quantum enim ad id, quod ortum est, aeternitas valet, tantum ad fidem veritas.
なぜなら、生成されたものに対して永遠性が持つのと同じ価値を、信頼に対して真実が持つからである。
Quocirca si forte de deorum natura ortuque mundi disserentes minus id, quod avemus animo, consequemur, ut tota dilucide et plane exornata oratio sibi constet et ex omni parte secum ipsa consentiat, haut sane erit mirum, contentique esse debebitis, si probabilia dicentur.
それゆえに、もし私たちが神々の本性と世界の生成について議論するにあたって、私たちの心が熱望するものを十分に達成できず、言論の全体が明瞭かつ完全に美しく整い、自己矛盾なく、あらゆる部分において自らと一致することができないとしても、決して驚くべきことではなく、もっともらしいことが語られさえすれば、あなた方は満足しなければならない。
Aequum est enim meminisse et me, qui disseram, hominem esse et vos, qui iudicetis, ut, si probabilia dicentur, ne quid ultra requiratis.
なぜなら、議論する私自身も人間であり、判断するあなた方も人間であることを記憶にとどめるのが正当だからであり、それゆえに、もしもっともらしいことが語られるなら、それ以上のものを求めてはならないのである。