Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §6.13.1-6.13.5

カエサルの軟化と受取人の帰還への希望

113 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは、カエサルの態度が日ごとに軟化していることを受取人に伝え、彼の兄弟たちの尽力もあって帰還の道が確実に開かれつつあると励まします。

§6.13.1etsi tali tuo tempore me aut consolandi aut iuvandi tui causa scribere ad te aliquid pro nostra amicitia oportebat, tamen adhuc id non feceram, quia neque lenire videbar oratione neque levare posse dolorem tuum.
君のそのような危急の時に、私たちの友情にふさわしく、君を慰めるか、あるいは助けるために、私が何か手紙を書くのが当然であったけれども、私はこれまでそうしませんでした。 なぜなら、言葉によって君の苦痛を和らげることも、和らげることができるとも思えなかったからです。
postea vero quam magnam spem habere coepi fore ut te brevi tempore incolumem haberemus, facere non potui quin tibi et sententiam et voluntatem declararem meam.
しかし、私たちが近い将来に君を無事な状態で迎えることになるだろうという大きな希望を抱き始めてからは、君に私の意見と好意を表明せずにはいられませんでした。
§6.13.2primum igitur scribam, quod intellego et perspicio, non fore in te Caesarem duriorem;
そこでまず、私が理解し見抜いていることとして、カエサルが君に対してそれほど厳しくはならないだろうということを書きましょう。
nam et res eum cotidie et dies et opinio hominum et ut mihi videtur, etiam sua natura mitiorem facit;
なぜなら、日々の状況も、時も、人々の意見も、そして私に思われるところでは彼自身の本性までもが、彼をより穏やかにしつつあるからです。
idque cum de reliquis sentio tum de te etiam audio ex familiarissimis eius.
私はこのことを他の一切の人々について感じているだけでなく、君についても、彼の最も親しい者たちから聞いています。
quibus ego ex eo tempore, quo primum ex Africa nuntius venit, supplicare una cum fratribus tuis non destiti;
私は彼らに対し、アフリカから最初の知らせが届いたその時から、君の兄弟たちと一緒に懇願することをやめませんでした。
quorum quidem et virtute et pietate et amor in te singularis et adsidua et perpetua cura salutis tuae tantum proficit, ut nihil sit, quod non ipsum Caesarem tributurum existimem.
実際、彼らの美徳と敬愛、そして君への比類なき愛と、君の安全に対する絶え間ない不断の配慮がこれほどまでに効果を上げているので、カエサル自身が与えてくれないようなものは何もないと私が考えるほどです。
§6.13.3sed, si tardius fit quam volumus, magnis occupationibus eius, a quo omnia petuntur, aditus ad eum difficiliores fuerunt, et simul Africanae causae iratior diutius velle videtur eos habere sollicitos, a quibus se putat diuturnioribus esse molestiis conflictatum.
しかし、もし物事が私たちの望むよりも遅く進んでいるとしても、すべてのことが求められているお方への接近は、その多大な多忙のために比較的困難であったのであり、それと同時に、彼はアフリカの側に深く怒っているため、自分をより長期にわたる心労で苦しめたと彼自身が思っている人々を、より長く不安な状態にしておきたいと望んでいるように思われます。
sed hoc ipsum intellegimus eum cotidie remissius et placatius ferre.
しかし、このこと自体を、彼が日ごとに、より寛大に、より穏やかに受け止めていると、私たちは理解しています。
qua re mihi crede et memoriae manda me tibi id adfirmasse, te in istis molestiis diutius non futurum.
それゆえ、私を信じ、心に留めておいてください。 私が君にこれを確言したこと、すなわち、君がそれらの苦境にこれ以上長く留まることはないということを。
§6.13.4quoniam quid sentirem exposui, quid velim tua causa re potius declarabo quam oratione.
私がどう考えているかを説明したからには、私が君のために何を望んでいるかを、言葉によってよりも、むしろ行動によって表明しましょう。
si tantum possem quantum in ea re p. , de qua ita sum meritus ut tu existimas, posse debebam, ne tu quidem in istis incommodis esses;
もし私が、君が考えてくれているように私が功績を立てた国家において、本来持つべきであったほどの力を持っていたなら、君だってそのような不都合な状況にはいないでしょうに。
eadem enim causa opes meas fregit quae tuam salutem in discrimen adduxit.
なぜなら、同じ原因が私の力を打ち砕き、君の安全を危機に陥れたのですから。
sed tamen, quicquid imago veteris meae dignitatis, quicquid reliquiae gratiae valebunt, studium, consilium, opera, gratia, fides mea nullo loco deerit tuis is optimis fratribus.
しかしながら、私の昔の威厳の面影や、影響力の残り火がいかに力を持つとしても、私の献身、助言、尽力、影響力、不変の誠実は、あの素晴らしい君の兄弟たちに対して、いかなる場合にも欠けることはありません。
§6.13.5tu fac habeas fortem animum quem semper habuisti, primum ob eas causas quas scripsi, deinde quod ea de re p. semper voluisti atque sensisti, ut non modo nunc secunda sperare debeas sed etiam, si omnia adversa essent, tamen conscientia et factorum et consiliorum tuorum, quaecumque acciderent, fortissimo et maximo animo ferre deberes.
君は、常に持っていたような勇敢な心を持つようにしてください。 第一には私が書いたそれらの理由のために、第二には、君が国家について常に望み、また考えていたからこそ、今や好転を期待すべきであるだけでなく、たとえすべてが逆境であったとしても、何が起ころうとも、君の行動と意図の双方に対する自負によって、極めて勇敢で大いなる精神をもって耐えるべきであったからです。

語釈・文法注

  1. §6.13.1consolandi aut iuvandi tui — tui は代名詞 tu の属格。動形容詞 consolandi および iuvandi と一致し、ここでは「君を慰めるか、あるいは助ける」という目的格的な関係を示している。
  2. §6.13.2et virtute et pietate — 主語が並列される中で、この二つの語は名詞の奪格(手段または原因)であり、文の主語である 'amor' および 'cura' を修飾している。
  3. §6.13.3Africanae causae iratior — Africanae causae は iratior(怒っている)が要求する与格であり、「アフリカの件(ポンペイウス派のアフリカでの抵抗)に対してより憤慨している」ことを示す。
  4. §6.13.4si tantum possem ... esses — 接続法未完了過去を用いた現在における反実仮想の条件文。「もし私にそれほどの力があるならば、君はいないだろうに」という現在の事実に反する仮定を表す。
  5. §6.13.5fac habeas — 動詞 facio の命令形 fac が、ut の省略された接続法現在 habeas を伴って、強い肯定的な命令・依頼(「必ず〜するようにせよ」)を形成している。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §6.13.1-6.13.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:6.13.1-6.13.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。