Humanitext Reader

キケロ · デイオタルス王弁護 §38-43

デイオタルスの感謝と使節たちの救済の懇願

8 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは、デイオタルス王がカエサルの慈悲に深く感謝し、安寧を得ていることを示す。また、王の使節たち(ヒエラスなど)の忠誠に言及し、カエサルの判決が彼らに不名誉な破滅ではなく、安全と名声をもたらすよう懇願する。

§38haec ille reputans et dies noctesque cogitans non modo tibi non suscenset—esset enim non solum ingratus sed etiam amens—, verum omnem tranquillitatem et quietem senectutis refert acceptam clementiae tuae.
彼(デイオタルス)はこれらを思い巡らし、昼も夜も考えつつ、あなたに対して怒りを抱いていないだけでなく――というのも、もし怒っているなら彼は恩知らずなだけでなく狂気でもあるだろうから――、むしろ老年のすべての平穏と静けさを、あなたの慈悲のおかげであるとして感謝している。
quo quidem animo cum antea fuit, tum non dubito quin tuis litteris, quarum exemplum legi, quas ad eum Tarracone huic Blesamio dedisti, se magis etiam erexerit ab omnique sollicitudine abstraxerit.
彼は以前にもそのような心境であったが、あなたがタッラコからこのブレサミウスに彼宛てに託した、私もその写しを読んだあなたの手紙によって、さらに自らを奮い立たせ、すべての心労から身を遠ざけたことに私は疑いを抱かない。
iubes enim eum bene sperare et bono esse animo, quod scio te non frustra scribere solere.
なぜなら、あなたは彼に、良い希望を持ち、元気を出すようにと命じているからであり、あなたがそれを無駄に書く習慣がないことを私は知っているからである。
memini enim isdem fere verbis ad me te scribere meque tuis litteris bene sperare non frustra esse iussum.
というのも、あなたが私に対してもほぼ同じ言葉で書き、手紙によって良い希望を持つよう命じたことが無駄ではなかったことを、私は覚えているからである。
§39laboro equidem regis Deiotari causa quocum mihi amicitiam res publica conciliavit, hospitium voluntas utriusque coniunxit, familiaritatem consuetudo attulit, summam vero necessitudinem magna eius officia in me et in exercitum meum effecerunt: sed cum de illo laboro, tum de multis amplissimis viris quibus semel ignotum a te esse oportet, nec tuum beneficium in dubium vocari, nec haerere in animis hominum sollicitudinem sempiternam, nec accidere ut quisquam te timere incipiat eorum qui sint semel a te liberati timore.
私は確かに、国家が私に友情をもたらし、双方の意志が客連を結びつけ、交際が親密さをもたらし、そして私と私の軍隊に対する彼の多大な親切が最大の絆を作り出してくれた、デイオタルス王のために心を痛めている。 しかし、私は彼について心を痛めているだけでなく、一度あなたに許されたからにはそのままであるべき多くの極めて高貴な人々についても同様であり、あなたの恩恵が疑念に付されるべきでもなく、人々の心に永遠の不安が留まるべきでもなく、かつてあなたによって恐怖から一度解放された人々の中から、再び誰かがあなたを恐れ始めるということが起きるべきでもないのである。
§40non debeo, Caesar, quod fieri solet in tantis periculis, temptare ecquonam modo dicendo misericordiam tuam commovere possim.
カエサルよ、このような重大な危機においてなされるのが常であること、すなわち、いかなる方法で弁論によってあなたの慈悲を動かすことができるかを、私は試みるべきではない。
nihil opus est.
その必要はまったくない。
occurrere solet ipsa supplicibus et calamitosis, nullius oratione evocata.
慈悲それ自体が、誰の弁論に呼び出されることもなく、哀願する者たちや不幸な者たちのもとへ馳せ参じるのが常だからである。
propone tibi duos reges et id animo contemplare quod oculis non potes: dabis profecto id misericordiae quod iracundiae denegasti.
あなたの前に二人の王を思い描き、目では見ることのできないその姿を心で凝視するがよい。 あなたは、かつて怒りに対しては拒んだものを、確かに慈悲に対して与えるであろう。
multa sunt monumenta clementiae tuae, sed maxime eorum incolumitates quibus salutem dedisti.
あなたの慈悲の記念碑は数多いが、とりわけあなたが生命を与えた人々が無事であることこそがそうである。
quae si in privatis gloriosa sunt, multo magis commemorabuntur in regibus.
もしこれらが私人の場合において栄光あるものであるなら、王たちの場合は、はるかにより多く語り継がれるだろう。
semper regium nomen in hac civitate sanctum fuit, sociorum vero regum et amicorum sanctissimum.
この国において王という名は常に神聖であり、同盟者であり友人である王たちの名は、実に最も神聖であった。
§41quod nomen hi reges ne amitterent te victore timuerunt, retentum vero et a te confirmatum posteris etiam suis tradituros se esse confidunt.
これらの王たちは、あなたが勝者となったときにこの名を失うのではないかと恐れたが、それが保持され、あなたによって保証された以上、それを自らの子孫にまで受け渡すことになるだろうと確信している。
corpora sua pro salute regum suorum hi legati regii tradunt, Hieras et Blesamius et Antigonus, tibi nobisque omnibus iam diu noti, eademque fide et virtute praeditus Dorylaus, qui nuper cum Hiera legatus est ad te missus, cum regum amicissimi, tum tibi etiam, ut spero, probati.
これらの王の使節たち、すなわちあなたにとっても私たち全員にとってもすでに以前からよく知られているヒエラス、ブレサミウス、アンティゴヌス、そして、最近ヒエラスとともに使節としてあなたのもとに派遣された、同じ忠誠と徳を備え、王たちの極めて親しい友人であるだけでなく、あなたにとっても、私が望むように、信頼されているドリュラウスは、自らの王たちの安全のために自らの身を差し出している。
§42exquire de Blesamio num quid ad regem contra dignitatem tuam scripserit.
ブレサミウスについては、彼が王に宛ててあなたの尊厳に反する何かを書いたかどうかを調べてみるがよい。
Hieras quidem causam omnem suscipit et criminibus illis pro rege se supponit reum.
実に、ヒエラスは弁護のすべてを引き受け、それらの罪状に対して、王の代わりに自らを被告として差し出している。
memoriam tuam implorat, qua vales plurimum; negat umquam se a te in Deiotari tetrarchia pedem discessisse;
彼は、あなたが極めて優れている記憶力に訴えかけ、デイオタルスの四分領において、自分があなたから一歩も離れなかったと主張している。
in primis finibus tibi praesto se fuisse dicit, usque ad ultimos prosecutum;
彼は、最初の国境においてあなたが到着するのを待ち受けており、最後の国境まで同行したと言っている。
cum e balneo exisses, tecum se fuisse, cum illa munera inspexisses cenatus, cum in cubiculo recubuisses; eandemque adsiduitatem tibi se praebuisse postridie.
あなたが浴場から出てきたときも、食事をした後にあなたがそれらの贈り物を検分したときも、寝室で横になったときも、自分があなたとともにいたと言い、翌日も同じように絶え間なくあなたに付き添ったと言っている。
§43quam ob rem si quid eorum quae obiecta sunt cogitatum sit, non recusat quin id suum facinus iudices.
したがって、もし告発されたことのうち何かが企てられていたとするなら、彼はあなたがそれを彼自身の犯行と判断することを拒まない。
Quocirca, C. Caesar, velim existimes hodierno die sententiam tuam aut cum summo dedecore miserrimam pestem importaturam esse regibus aut incolumem famam cum salute: quorum alterum optare illorum crudelitatis est, alterum conservare clementiae tuae.
それゆえ、ガイウス・カエサルよ、今日という日にあなたの判決が、王たちに極大の不名誉とともに極めて惨めな破滅をもたらすか、あるいは安全とともに傷なき名声をもたらすかのいずれかであることを、あなたに考えていただきたい。 これら二つのうち、一方を望むことは彼らの残虐さに属し、他方を守ることはあなたの慈悲に属するのである。

語釈・文法注

  1. §38refert acceptam — 商業の帳簿付けにおいて「受け取り(貸方)に記入する」という商取引の表現に由来し、「〜の恩恵によるものとする」「〜のおかげとする」を意味する慣用表現。
  2. §39quibus semel ignotum a te esse oportet — 非人称受動形 ignotum [esse] に与格の quibus が組み合わさっており、「彼らに対して許されていること」を意味する。助動詞的な oportet とともに、かつて赦免を受けた人々がその地位を保ち続けるべきであることを表す。
  3. §41te victore — 名詞(代名詞)と名詞(形容詞的に用いられる名詞)からなる絶対奪格の構成。「あなたが勝者であったとき」という時を表す副詞句として機能している。
  4. §43illorum crudelitatis est ... clementiae tuae — 接続詞なしの対比構造において、コピュラ動詞 est を伴って属格(crudelitatis, clementiae)が用いられ、それぞれの性質、本分、責任を示す(「〜に属する」「〜の特徴である」)。

この箇所を引用する

キケロ, デイオタルス王弁護 §38-43. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi034.humanitext-lat2:38-43

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。