Humanitext Reader

キケロ · スカウルス弁護 §a-5

スカウルスの門自と毒殺告発の反駁

1 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはスカウルスの高潔な出自と、彼が過去に受けた政治的な告発や試練を振り返り、原告の主張する毒殺や自殺の不合理性を、古代の偉人や哲学者たちの死の例を挙げながら論破している。

§a## PRO M. SCAVRO ORATIO maxime fuit optandum M. Scauro, iudices, ut nullo suscepto cuiusquam odio sine offensione ac molestia retineret, id quod praecipue semper studuit, generis, familiae, nominis dignitatem.
\n\n## マルクス・スカウルス弁護演説\n\n裁判官諸官よ、マルクス・スカウルスにとって最も望ましかったのは、誰の憎しみを買うこともなく、また攻撃や不快を被ることもなく、みずからが常に特に努めてきたこと、すなわち、家系、家門、家名の尊厳を維持することであった。
§csubiit etiam populi iudicium inquirente Cn. Domitio tribuno plebis.
\n\n彼はまた、護民官グナエウス・ドミティウスの告発により、人民の裁判をも受けた。
§dreus est factus a Q. Servilio Caepione lege Servilia, cum iudicia penes equestrem ordinem essent et P. Rutilio damnato nemo tam innocens videretur ut non timeret illa.
\n\n彼は、裁判の権能が騎士階級の手にあり、プブリウス・ルティリウスが有罪とされたことで、それらの裁判を恐れないほど潔白に見える者は誰もいなかった時に、クイントゥス・セルウィリウス・カエピオによってセルウィリウス法に基づき被告とされた。
§eab eodem etiam lege Varia custos ille rei publicae proditionis est in crimen vocatus;
\n\n同じ人物によってまた、あの国家の擁護者は、ウァリウス法に基づき国家反逆の罪で告訴された。
vexatus a Q. Vario tribuno plebis est.
彼は護民官クイントゥス・ウァリウスによって苦しめられた。
§fnon enim tantum admiratus sum ego illum virum, sicut omnes, sed etiam praecipue dilexi.
\n\nなぜなら、私はすべての人がそうしたようにあの人物を賞賛しただけでなく、特に愛したからである。
primus enim me flagrantem studio laudis in spem impulit posse virtute me sine praesidio fortunae, quo contendissem, labore et constantia pervenire.
彼は、名誉への熱意に燃えていた私を、運命の庇護がなくても、徳と労苦と根気によって、自分が目指した場所へ到達できるのだという希望へと、最初に駆り立ててくれたのである。
§get quoniam congesta fuit accusatio magis acervo quodam criminum, non distinctione aliqua generum et varietate.
\n\nそして、告訴はむしろ雑多な罪状の山として積み上げられ、何らかの種類による分類や多様性によって整理されてはいなかったので。
§hBostarem igitur quendam dixit Norensem fugientem e Sardinia Scauri adventum prius illum sepultum quam huic cenam esse sublatam.
\n\nそれゆえ彼は、サルディニアからスカウルスの到来を恐れて逃亡していた、ノーラ出身のあるボスタルという者が、スカウルスの食卓から夕食が片付けられるよりも早くに埋葬された、と言った。
§isi denique in illa bona invadere nullo modo potuisset nisi mortuo Bostare.
\n\n要するに、ボスタルが死ななければ、それらの財産に侵入することは決してできなかったというのであれば。
§ksi me hercule, iudices, pro L. Tubulo dicerem, quem unum ex omni memoria sceleratissimum et audacissimum fuisse accepimus, tamen non timerem, venenum hospiti aut convivae si diceretur cenanti ab illo datum cui neque heres neque iratus fuisset.
\n\n裁判官諸官よ、ヘラクレスにかけて、もし私が、歴史上最も邪悪で大胆不敵な人物であったと伝えられるルキウス・トゥブロスを弁護して語っていたとしても、もし彼が、相続人でもなく怒ってもいなかった相手に対して、客あるいは夕食を共にする食客として食事中に毒を盛ったと言われたとしても、私は恐れはしないだろう。
§mbona quam quod habebat veniret.
\n\n持っていたものよりも財産が売却されることになる。
agedum ego defendi Scaurum, Triari;
さあ、トリアリウスよ、私はスカウルスを弁護した。
defende tu matrem.
君は母親を弁護したまえ。
§nte metuere ne non solvendo fuisse, bona denique reus ne retinere voluisse quae proscripta essent, nisi.
\n\n君は彼が債務不履行の状態にあることを恐れ、結局、被告がプロスクリプティオに付された財産を維持しようとしたことを恐れた、...でなければ。
§ocum dare nollet Aris, clam ex Sardinia est fugere conatus.
\n\nアリスが与えることを拒んだとき、彼はサルディニアから密かに逃亡しようとした。
§predimunt (castores) se ea parte corporis, propter quam maxime expetuntur.
\n\n(ビーバーたちは)自らが最も求められる原因となる身体の部分によって、自らの身を贖う。
§1qsic, inquam, se, iudices, res habet;
\n\n裁判官諸官よ、事態はまさにこの通りである。
neque hoc a me novum disputatur, sed quaesitum ab aliis est.
そしてこれは私が新しく論じていることではなく、他の人々によっても探究されてきたことである。
§1rilla audivimus, hoc vero meminimus ac paene vidimus, eiusdem stirpis et nominis P. Crassum ne in manus incideret inimicorum, se ipsum interemisse.
\n\n私たちはそれらのことを聞き及び、これについては記憶し、ほとんど目の当たりにした。 同じ血統と名を持つプブリウス・クラッススが、敵の手に落ちないよう、自ら命を絶ったことを。
§2sac neque illius Crassi factum superioris isdem honoribus usus, qui fortissimus in bellis fuisset, M'. Aquilius potuit imitari §2-tis suae rerumque gestarum senectutis dedecore foedavit.
\n\nそして、同様の公職を歴任し、戦いにおいて極めて勇敢であったあの先代のクラッススの行為を、マニウス・アクィリウスは模倣することができず、\n\n自らの偉大さや業績を、老年の恥辱によって汚してしまった。
quid vero? alterum Crassum temporibus isdem num aut clarissimi viri Iulii aut summo imperio praeditus M. Antonius potuit imitari?
しかし、どうだろうか。 同じ時代に、もう一人のクラッススを、あの極めて高名なユリウス家の人々や、最高の軍事指揮権を備えていたマルクス・アントニウスは、模倣することができただろうか。
§3quid? in omnibus monumentis Graeciae, quae sunt verbis ornatiora quam rebus, quis invenitur, cum ab Aiace fabulisque discesseris, qui tamen ipse " ignominiae dolore, ut ait poeta, victor insolens se victum non potuit pati, " praeter Atheniensem Themistoclem, qui se ipse morte multavit?
\n\nさらに、事績よりも言葉によって華やかに飾られているギリシアのあらゆる記録の中で、アイアースや神話の人物を除けば、――彼とて「恥辱の苦しみにより、傲慢な勝者たる己が敗者となるに耐えられなかった」と詩人が言う通りなのだが――、自ら死の罰を下した者が、アテナイのテミストクレス以外に誰か見出されるだろうか。
§4at Graeculi quidem multa fingunt, apud quos etiam Cleombrotum Ambraciotam ferunt se ex altissimo praecipitasse muro, non quo acerbitatis accepisset aliquid, sed, ut video scriptum apud Graecos, cum summi philosophi Platonis graviter et ornate scriptum librum de morte legisset, in quo, ut opinor, Socrates illo ipso die quo erat ei moriendum permulta disputat, hanc esse mortem quam nos vitam putaremus, cum corpore animus tamquam carcere saeptus teneretur, vitam autem esse eam cum idem animus vinclis corporis liberatus in eum se locum unde esset ortus rettulisset.
\n\nしかし、ギリシアの連中は多くの作り話をする。 彼らの間では、アムブラキアのクレオンブロトスが、何か苦難を被ったわけでもないのに、極めて高い壁から身を投げたと言われている。 ギリシア人の書物によれば、それは偉大な哲学者プラトンの死に関する荘重かつ華麗に書かれた書物を読んだためであり、そこでは、私の思うに、ソクラテスがまさに死ぬべきその日に、私たちが命と呼んでいるものが実は死であり、魂が肉体という監獄に閉じ込められているからであり、一方、真の命とは、同じ魂が肉体の束縛から解放され、己の生じた場所へと帰る時のことである、と多大に論じているのである。
§5num igitur ista tua Sarda Pythagoram aut Platonem norat aut legerat? qui tamen ipsi mortem ita laudant ut fugere vitam vetent atque id contra foedus fieri dicant legemque naturae.
\n\nならば、お前の言うあのサルディニアの女が、ピタゴラスやプラトンを知っていた、あるいは読んでいたというのか。 しかし彼ら自身、死を称賛するにしても、生から逃れることは禁じており、それは自然の契約と掟に背くことだと言っている。
Aliam quidem causam mortis voluntariae nullam profecto iustam reperietis.
実際、自死の正当な原因など、他には決して見出せないであろう。
atque hoc ille vidit;
そして、彼もそのことを見抜いていた。
nam iecit quodam loco vita illam mulierem spoliari quam pudicitia maluisse.
なぜなら、あの女は貞操を奪われるよりは命を奪われることを望んだのだ、とある箇所で主張したからである。

語釈・文法注

  1. ageneris, familiae, nominis dignitatem — 先行する代名詞 `id`(`id quod praecipue semper studuit` 内)の具体的な内容を示す同格、または `retineret` の直接目的語。`id quod...` 全体がこの名詞句を先取り・修飾する関係節として機能している。
  2. dP. Rutilio damnato — 独立奪格構文(「プブリウス・ルティリウスが有罪とされたことで」)。ここでは `cum` 節の内部で、当時の政治的・司法的な状況や背景を示す時間的・因果的役割を果たしている。
  3. fposse virtute me sine praesidio fortunae, quo contendissem, labore et constantia pervenire — `in spem impulit`(「希望へと駆り立てた」)に続く対格不定詞構文。不定詞 `posse` の意味上の主語は `me` であり、`posse` はさらに不定詞 `pervenire` を伴う。関係節 `quo contendissem` は、先行詞(明示されていない到達点、あるいは副詞的関係詞としての方向)を修飾し、間接話法(またはキケロの主観的意図)のため接続法が用いられている。
  4. 4non quo acerbitatis accepisset aliquid — 否認された理由を示す `non quo` +接続法の構文(「何か苦難を被ったからではなく」)。実際の事実ではなく、頭の中で想定された理由を否定するために接続法 `accepisset` が使われている。
  5. 5num igitur ista tua Sarda Pythagoram aut Platonem norat aut legerat? — 疑問辞 `num` は否定的な回答(「〜であるはずがない」)を予想する修辞疑問文を導く。`Sarda` はここでは名詞的に用いられた形容詞で、軽蔑的なニュアンスを伴う「あのサルディニアの女」を指す。

この箇所を引用する

キケロ, スカウルス弁護 §a-5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi029.humanitext-lat2:a-5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。