§44neque ego, cum de vitiis gentis loquor, neminem excipio;
私は、この民族の欠点について語る際、誰も除外しないわけではない。
sed a me est de universo genere dicendum, in quo fortasse aliqui suis moribus et humanitate stirpis ipsius et gentis vitia vicerunt.
しかし、私はその全体としての種族について語らねばならず、その中でおそらく一部の者は、自らの品性と教養によって、その出自そのものや民族の欠点を克服したのである。
magnam quidem esse partem sine fide, sine societate et coniunctione nominis nostri res ipsa declarat.
彼らの大部分が信義を欠き、我々の名との同盟や結びつきを欠いていることは、事実そのものが示している。
quae est enim praeter Sardiniam provincia quae nullam habeat amicam populo Romano ac liberam civitatem?
実際、サルディニア以外に、ローマ人民にとって友好的で自由な都市を一つも持たない属州が他にあるだろうか?
§45aAfrica ipsa parens illa Sardiniae, quae plurima et acerbissima cum maioribus nostris bella gessit, non solum fidelissimis regnis sed etiam in ipsa provincia se a societate Punicorum bellorum Vtica teste defendit.
サルディニアのあの生みの親であるアフリカ自体も、我が先祖たちと極めて多くの、かつ最も激しい戦争を行ったが、極めて忠実な諸王国によってだけでなく、その属州自体においても、ウティカを証人として、プエニ戦争における共同関係から自らを守った。
Hispania ulterior Scipionum interitu.
遠ヒスパニアは、スキピオたちの死によって。
§45bcopiis inops, gente fallax.
軍勢に乏しく、民族において不実である。
§45cinventi sunt qui etiam fratres populi Romani vocarentur.
「ローマ人民の兄弟」とさえ呼ばれる人々が見出された。
§45dhoc nomine audito quod per omnis gentis pervagatum est.
すべての民族に広まったこの名を聞いて。
§45fnam cum ex multis unus ei restaret Dolabella paternus inimicus, qui cum Q. Caepione propinquo suo contra Scaurum patrem suum subsignaverat, eas sibi inimicitias non susceptas sed relictas.
というのも、多くの敵の中から、父親代々の敵であるドラベッラ一人が彼に残されており、彼は親族のクィントゥス・カエピオとともに彼の父スカウルスに対する告発に署名していたが、それらの敵対関係は自分が引き受けたものではなく、残されたものであると(考えていたからである)。
§45gquae, malum, est ista ratio?
一体全体、それはどういう理屈だ?
§45hquem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit?
王の紫衣が動かさなかった者を、サルディニア人の毛皮の外套が変えたというのか?
§45kpraesertim cum propinquitas et celebritas loci suspicionem desidiae tollat aut cupiditatis.
とりわけ、その場所の近さと有名さが、怠惰や貪欲の疑いを取り除いてくれるのだから。
§45lego porro, qui Albanas habeo columnas, clitellis eas adportavi.
さらに、アルバの柱を所有している私は、それを荷鞍で運んできたというのか。
§45mdomus tibi deerat? at habebas.
お前には家が不足していたのか? いや、持っていた。
pecunia superabat? at egebas.
金が余っていたのか? いや、困窮していた。
incurristi amens in columnas, in alienos insanus insanisti, depressam, caecam, iacentem domum pluris quam te et fortunas tuas aestimasti.
お前は狂ったように柱に突進し、他人のものに対して狂人のごとく荒れ狂い、打ち沈んだ、光の入らない、崩れかけた家を、お前自身や自らの財産よりも高く評価したのだ。
§45nhaec cum tu effugere non potuisses, contendes tamen et postulabis ut M. Aemilius cum sua dignitate omni, cum patris memoria, cum avi gloria, sordidissimae, vanissimae, levissimae genti ac prope dicam pellitis testibus condonetur?
お前がこれらのことを逃れることができなかったというのに、それでもなお、マルクス・アエミリウスが、そのすべての尊厳とともに、父の思い出とともに、祖父の栄光とともに、極めて卑しい、極めて不実な、極めて軽薄な民族に、いや、ほとんど「毛皮を着た証人たち」と言ってもよい者たちに犠牲にされることを主張し要求するのか?
§46oundique mihi suppeditat quod pro M. Scauro dicam, quocumque non modo mens verum etiam oculi inciderunt.
私には、マルクス・スカウルスのために語るべきことが四方八方から満ちあふれている。 私の心だけでなく、目までもが向けられるすべての場所から。
curia illa vos de gravissimo principatu patris fortissimoque testatur, L. ipse Metellus, avus huius, sanctissimos deos illo constituisse templo videtur in vestro conspectu, iudices, ut salutem a vobis nepotis sui deprecarentur, quod ipsi saepe multis laborantibus atque implorantibus ope sua subvenissent.
あの元老院議事堂は、彼の父の極めて重厚にして極めて勇敢な主導権について諸君に証言しており、この男の祖父であるルキウス・メテッルス自身が、諸君の目の前で、裁判官諸官よ、あの神殿に最も神聖なる神々を配置したかのようであり、それは彼らが自らの援助によって、多くの苦しむ人々や懇願する人々をしばしば救ってきたように、諸君から自らの孫の安全を哀願するためなのである。
§47Capitolium illud templis tribus inlustratum, paternis atque etiam huius amplissimis donis ornati aditus Iovis optimi maximi, Iunonis Reginae, Minervae M. Scaurum apud §48illius L. Metelli, pontificis maximi, qui, cum templum illud arderet, in medios se iniecit ignis et eripuit flamma Palladium illud quod quasi pignus nostrae salutis atque imperi custodiis Vestae continetur.
三つの神殿によって輝かしいあのカピトリウム、父の、そしてまたこの男の極めて壮麗な贈り物品によって飾られた至高至大のユピテル、女王ユノ、ミネルウァの入り口は、マルクス・スカウルスを……のもとであの最高神祇官ルキウス・メテッルスの……、彼はあの神殿が燃えていたとき、自らを火の中に投げ入れ、我々の安全と帝国の保証のようなものとしてウェスタの守護のもとに置かれているあのパラディウムを炎から救い出した。
qui utinam posset parumper exsistere! eriperet ex hac flamma stirpem profecto suam, qui eripuisset ex illo incendio di
彼が、ああ、しばらくの間だけでも生き返ることができたら! あの火災から神聖なる……を救い出した彼なら、確かにこの炎から自らの子孫を救い出すであろうに。
§49tum.
……。
te vero, M. Scaure, equidem video, video, inquam, non cogito solum, nec vero sine magno animi maerore ac dolore, cum tui fili squalorem aspexi, de te recordor.
しかし、マルクス・スカウルスよ、私は確かにあなたを見ている。 見ているのだ、単に考えているだけではない。 そして、心の大きな哀しみと苦痛なしにではない。 あなたの息子の見すぼらしい姿を目にするとき、私はあなたのことを思い出す。
atque utinam, sicut mihi tota in hac causa versatus ante oculos es, sic nunc horum te offeras mentibus et in horum animis adhaerescas! species me dius etiam si forte non nosset, tamen principem civitatis esse diceret.
そして、ああ、あなたがこの訴訟の全体において私の目の前に現れているように、そのように今、彼らの心に現れ、彼らの精神に留まってくれればよいのに! あなたの姿は、神を証人として、たとえ偶然あなたを知らない者であっても、国家の第一人者であると言うほどのものであっただろう。
§50quo te nunc modo appellem? ut hominem? at non es inter nos.
今、私はあなたをどのように呼べばよいのか? 人間としてか? だが、あなたは我々の間にいない。
Vt mortuum? at vivis et viges, at in omnium animis atque ore versaris, atque divinus animus mortale nihil habuit, neque tuorum quicquam potuit emori praeter corpus.
死者としてか? だが、あなたは生きており、気力に満ちており、すべての人の心と口に上っている。 そしてあなたの神聖なる魂は死すべきものを何一つ持たず、あなたのもののうち肉体以外に死に絶え得るものは何もなかった。
quocumque igitur te modo §51universe
それゆえ、どのような方法であなたを…… 全体として