Humanitext Reader

キケロ · アルキアス弁護 §27-32

名声への欲求とアルキアースの擁護の結語

6 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは、多くの偉大な将軍たちが詩人を重んじたことを挙げ、名声の獲得が人間の活動の最大の動機であることを強調する。そして、裁判員たちにアルキアースの無罪を勝ち取るよう慈悲を求めつつ、通常の法廷弁論の枠を超えた自身の文学論が好意的に受け止められたことに感謝して演説を締めくくる。

§27Decimus quidem Brutus, summus vir et imperator, Acci, amicissimi sui, carminibus templorum ac monumentorum aditus exornavit suorum.
実に、デキムス・ブルトゥスは、極めて優れた人物であり将軍でしたが、親しい友人アッキウスの詩によって、自身の神殿や記念建造物の入り口を飾りました。
iam vero ille qui cum Aetolis Ennio comite bellavit Fulvius non dubitavit Martis manubias Musis consecrare.
また、エンニウスを伴ってアイトリア人と戦ったあのフルウィウスも、軍神マルスの戦利品をミューズたちに捧げることを躊躇しませんでした。
qua re, in qua urbe imperatores prope armati poetarum nomen et Musarum delubra coluerunt, in ea non debent togati iudices a Musarum honore et a poetarum salute abhorrere.
それゆえ、将軍たちがほぼ武装したままで、詩人の名とミューズの神殿を崇敬したこの都市において、トガをまとった裁判員たちが、ミューズへの敬意と詩人の安全を忌み嫌うべきではありません。
§28atque ut id libentius faciatis, iam me vobis, iudices, indicabo et de meo quodam amore gloriae nimis acri fortasse, verum tamen honesto vobis confitebor.
そして、裁判員の皆様がより快くこれを行ってくださるように、今や私は皆様に対して自分自身を明かし、おそらくは激しすぎるかもしれないが、それでもなお誠実な、私自身の名声へのある種の愛について、皆様に告白いたしましょう。
nam quas res nos in consulatu nostro vobiscum simul pro salute huius urbis atque imperi et pro vita civium proque universa re publica gessimus, attigit hic versibus atque inchoavit.
というのも、私が執政官の年に、皆様とともに、この都市と帝国の安全、市民の命、そして国家全体のために成し遂げた事柄に、この人物は詩で触れ、着手したからです。
quibus auditis, quod mihi magna res et iucunda visa est, hunc ad perficiendum adornavi.
これを聞いたとき、私にとって重大で喜ばしいことと思われたため、私は彼に完成させるよう促しました。
nullam enim virtus aliam mercedem laborum periculorumque desiderat praeter hanc laudis et gloriae;
なぜなら、徳は、労苦と危険に対するいかなる報酬も、この称賛と名声以外には求めないからです。
qua quidem detracta, iudices, quid est quod in hoc tam exiguo vitae curriculo et tam brevi tantis nos in laboribus exerceamus?
これを取り去ってしまえば、裁判員の皆様、この極めて狭く、極めて短い人生の行程において、これほど大きな労苦で自分自身を疲れさせることに、一体何の意味があるのでしょうか。
§29certe, si nihil animus praesentiret in posterum, et si, quibus regionibus vitae spatium circumscriptum est, isdem omnis cogitationes terminaret suas, nec tantis se laboribus frangeret neque tot curis vigiliisque angeretur nec totiens de ipsa vita dimicaret.
確かに、もし魂が将来に対して何も予感せず、人生の期間が区切られているその同じ領域で、自らのすべての思考を終息させてしまうのであれば、これほど大きな労苦で自らを打ち砕くことも、これほど多くの憂いや不眠に苦しむことも、これほど何度も命そのものをかけて戦うこともないでしょう。
nunc insidet quaedam in optimo quoque virtus, quae noctes ac dies animum gloriae stimulis concitat atque admonet non cum vitae tempore esse dimittendam commemorationem nominis nostri, sed cum omni posteritate adaequandam.
しかし実際には、あらゆる最も優れた人の中に、ある種の徳が宿っており、それが昼も夜も魂を名声の刺激で駆り立て、われわれの名前の記憶は人生の終わりとともに失われるべきではなく、すべての後世と等しくされるべきであると告げているのです。
§30an vero tam parvi animi videamur esse omnes qui in re publica atque in his vitae periculis laboribusque versamur ut, cum usque ad extremum spatium nullum tranquillum atque otiosum spiritum duxerimus, nobiscum simul moritura omnia arbitremur? an statuas et imagines, non animorum simulacra, sed corporum, studiose multi summi homines reliquerunt;
それとも、国家の政務において、また人生のこれらの危険や労苦の中で活動しているわれわれすべては、最期の瞬間まで一度も平穏で静かな呼吸をすることがなかったにもかかわらず、すべてが自分たちと同時に死に絶えてしまうと考えるほど、それほど卑小な心の持ち主であると思われるべきでしょうか。 多くの極めて優れた人々が、魂の似姿ではなく肉体のそれである、像や肖像を熱心に残したのです。
consiliorum relinquere ac virtutum nostrarum effigiem nonne multo malle debemus summis ingeniis expressam et politam? ego vero omnia quae gerebam iam tum in gerendo spargere me ac disseminare arbitrabar in orbis terrae memoriam sempiternam.
それならわれわれは、自らの決定や徳の似姿を、最高の才能によって表現され、磨き上げられた形で残すことを、はるかに強く望むべきではないでしょうか。 私自身、自分が成し遂げていたすべてのことを、まさにそれを行っている最中においてさえ、世界の永遠の記憶の中に蒔き、散布しているのだと考えていました。
haec vero sive a meo sensu post mortem afutura est, sive, ut sapientissimi homines putaverunt, ad aliquam animi mei partem pertinebit, nunc quidem certe cogitatione quadam speque delector.
そして、これが死後に私の感覚から失われるにせよ、あるいは最も賢明な人々が考えたように、私の魂のある部分に関わり続けるにせよ、今このときにおいては、確かに私はある種の思索と希望によって喜んでいるのです。
§31qua re conservate, iudices, hominem pudore eo quem amicorum videtis comprobari cum dignitate, tum etiam vetustate, ingenio autem tanto quantum id convenit existimari, quod summorum hominum iudiciis expetitum esse videatis, causa vero eius modi quae beneficio legis, auctoritate municipi, testimonio Luculli, tabulis Metelli comprobetur.
したがって、裁判員の皆様、この人物をお救いください。 彼は、皆様がご覧の通り、その気高さと同時にその古くからの付き合いによっても友人たちから認められているほどの慎みを持ち、最高の男たちの判断によって求められたことを見ても、そう評価されるのがふさわしいほどの優れた才能を持ち、法律の恩恵、自治市の権威、ルクッルスの証言、メテッルスの登録簿によって証明されるような種類の訴訟事由を持っている人なのです。
quae cum ita sint, petimus a vobis, iudices, si qua non modo humana verum etiam divina in tantis ingeniis commendatio debet esse, ut eum qui vos, qui vestros imperatores, qui populi Romani res gestas semper ornavit, qui etiam his recentibus nostris vestrisque domesticis periculis aeternum se testimonium laudis daturum esse profitetur, quique est ex eo numero qui semper apud omnis sancti sunt habiti itaque dicti, sic in vestram accipiatis fidem ut humanitate vestra levatus potius quam acerbitate violatus esse videatur.
このような事情ですから、裁判員の皆様に願い求めます。 もし、これほどの優れた才能に対して、人間的なものだけでなく神聖な推薦もなされるべきであるならば、皆様を、皆様の将軍たちを、ローマ国民の偉業を常に飾り立て、また、われわれと皆様のこれらの最近の国内の危険に対して、永遠の称賛の証拠を与えると言明している人物であり、また、常にすべての人の間で神聖であると見なされ、そう呼ばれてきたあの人々の一人である彼を、皆様の庇護のもとに受け入れてくださり、彼が皆様の慈愛によって救われたのだと、過酷さによって傷つけられたのではないと思われるようにしてください。
§32quae de causa pro mea consuetudine breviter simpliciterque dixi, iudices, ea confido probata esse omnibus;
裁判員の皆様、私が自らの慣習に従って、訴訟事由に関して簡潔かつ素朴に語った事柄は、皆様すべてに承認されたと信じております。
quae a foro aliena iudicialique consuetudine et de hominis ingenio et communiter de ipso studio locutus sum, ea, iudices, a vobis spero esse in bonam partem accepta, ab eo qui iudicium exercet certo scio.
一方で、法廷や司法の慣習からは離れて、彼の才能について、また一般的にこの学術そのものについて語った事柄については、裁判員の皆様、皆様が好意的に受け止めてくださることを望んでおりますし、裁判長がそう受け止めてくれたことは確信しております。

語釈・文法注

  1. §28quas res — 関係代名詞 *quas* に修飾される先行詞 *res* が関係節の内部に取り込まれている(同化)。この関係節全体が、主節の他動詞 *attigit* および *inchoavit* の目的語として機能している。
  2. §29si nihil animus praesentiret in posterum — 条件節(*praesentiret*, *terminaret*)および帰結節(*frangeret*, *angeretur*, *dimicaret*)のすべてにおいて接続法未完了過去形が用いられており、現在の事実に反する仮定(反実仮想)を表している。
  3. §30tam parvi animi — 性質の属格(genitive of quality)であり、不完全自動詞 *esse* の補語として機能し、「それほど器量が小さい、それほど卑小な心を持った」という意味を表す。
  4. §31pudore eo — 性質の奪格(ablative of quality)であり、*hominem*(アルキアース)を修飾する。これに続く *ingenio tanto*、*causa vero eius modi* も同様に性質の奪格であり、被告アルキアースの「慎み」「才能」「訴訟理由」という三つの好ましい属性を並列的に説明している。
  5. §32ab eo qui iudicium exercet — この表現は「裁判を主宰する者」(裁判長)を指し、具体的にはこの公判の担当法務官であったキケロの弟クィントゥスを意味する。また、文末の *certo scio*(私は確信している)の後には、直前の節から対格不定詞句 *ea in bonam partem accepta esse* が省略されている。

この箇所を引用する

キケロ, アルキアス弁護 §27-32. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi016.humanitext-lat2:27-32

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。