Humanitext Reader

キケロ · フォンテイウス弁護 §1-8

フォンテイウスの財務官時代の会計記録と告発の論駁

1 / 9 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはガリア総督時代の横領罪で告発されたフォンテイウスを弁護し、彼の財務官(クァエストル)時代の公私にわたる会計記録の正確性と一貫性を論証することで無罪を主張するとともに、告発側の証人や証拠の信憑性の低さを鋭く追及する。

§1oportuisse an ita dissolvit ut omnes alii dissolverunt? nam ita ego defendo M. Fonteium, iudices, itaque contendo post legem Valeriam latam te quaestore usque ad T. Crispinum quaestorem aliter neminem solvisse;
すべきであったのか、それとも彼は他の人々が皆支払ったように支払ったのだろうか。 というのも、裁判官諸公、私はまさにこのようにマルクス・フォンテイウスを弁護し、このように主張するからである。 すなわち、ウァレリウス法が制定されてから、あなたが財務官であった時からティトゥス・クリスピヌスが財務官であった時まで、他の誰もそれとは異なる方法で支払わなかったと。
hunc omnium superiorum, huius autem omnis qui postea fuerint auctoritatem dico secutos.
私は、彼が自分に先立つすべての人々の権威に従い、また、その後に続いたすべての者が彼の権威に従ったのだと主張する。
§2quid accusas, quid reprendis? nam quod in tabulis dodrantariis et quadrantariis, quas ait ab Hirtuleio institutas, Fontei officium desiderat, non possum existimare utrum ipse erret an vos in errorem inducere velit.
あなたは何を非難し、何を咎めているのか。 というのも、彼が、ヒルトゥレイウスによって創設されたと彼が言う「4分の3帳簿」および「4分の1帳簿」において、フォンテイウスの職務怠慢を指摘していることについて、私は彼自身が誤解しているのか、あるいはあなた方を誤謬に導こうとしているのか判断しかねるからである。
quaero enim abs te, M. Plaetori, possitne tibi ipsi probata esse nostra causa, si, qua in re abs te M. Fonteius accusatur, auctorem habet eum quem tu maxime laudas Hirtuleium; qua in re autem laudas Hirtuleium, Fonteius idem fecisse reperitur.
実際、マルクス・プレトリウスよ、私はあなたに尋ねる。 あなたがマルクス・フォンテイウスを非難しているまさにその事柄において、彼が、あなたが最も称賛するヒルトゥレイウスをその指導者としているなら、また、あなたがヒルトゥレイウスを称賛しているまさにその事柄において、フォンテイウスも同じことをしたと判明しているなら、我々の大義があなた自身にとって承認されうるだろうか、と。
reprehendis solutionis genus; eodem modo Hirtuleium dissolvisse publicae tabulae coarguunt.
あなたは支払いのやり方を咎めるが、公的な帳簿はヒルトゥレイウスも同じ方法で支払ったことをはっきりと示している。
laudas illum quod dodrantarias tabulas instituerit;
あなたは、彼が4分の3帳簿を創設したという理由で彼を称賛する。
easdem Fonteius instituit et eodem genere pecuniae.
フォンテイウスも全く同じものを、しかも同じ種類の金銭で創設したのだ。
nam ne forte sis nescius et istas tabulas existimes ad diversam veteris aeris alieni rationem pertinere, ob unam causam et in uno genere sunt institutae.
実際、あなたが万一にも無知であって、それらの帳簿が古い債務の異なる勘定に関するものだと考えないように言っておくが、それらはただ一つの理由のために、また一つの種類において創設されたのである。
nam cum publicanis qui Africam, qui Aquileiense portorium §3cite nemo, nemo, inquam, iudices, reperietur qui unum se in quaestura M. Fonteio nummum dedisse, aut illum ex ea pecunia quae pro aerario solveretur detraxisse dicat;
というのも、アフリカや、アクィレイアの関税を… …cite、誰も、誰も、私は繰り返しますが、裁判官諸公、マルクス・フォンテイウスが財務官の任期中、彼にたった1枚の硬貨でも渡したと言う者や、あるいは国庫のために支払われるはずであったあの金銭から彼が差引いたと言う者は一人も見出されないであろう。
nullius in tabulis ulla huius furti significatio, nullum in eis nominibus intertrimenti aut deminutionis vestigium reperietur.
誰の帳簿にも、この窃盗のいかなる痕跡もなく、それらの項目の中に、いかなる目減りや減少の痕跡も見出されないであろう。
atqui homines, si qui in hoc genere quaestionis accusati sunt, reprehensos videmus primum testibus;
しかしながら、この種の裁判で告発された人々が、何よりもまず証言者によって罪を咎められるのを我々は目にする。
difficile est enim eum qui magistratui pecuniam dederit non aut induci odio ut dicat aut cogi religione;
というのも、政務官に金銭を渡した者が、憎しみに駆られて証言するか、あるいは宗教的畏怖に強制されて証言しないということは困難だからである。
deinde si qua gratia testes deterrentur, tabulae quidem certe incorruptae atque integrae manent.
次に、仮に何らかの恩義によって証言者たちが思いとどまらせられるとしても、帳簿のほうは確実に、改ざんされず完全なまま残るものである。
fac omnis amicissimos Fonteio fuisse, tantum hominum numerum ignotissimorum atque alienissimorum pepercisse huius capiti, consuluisse famae;
仮にすべての者がフォンテイウスに極めて好意的であり、これほど多くの全く見ず知らずの、また無関係な人々が彼の命を救い、名声を慮ったとしよう。
res ipsa tamen ac ratio litterarum confectioque tabularum habet hanc vim ut ex acceptis et datis quidquid fingatur, aut surripiatur, aut non constet, appareat.
しかし、事態そのもの、帳簿の論理、そして帳簿の作成は、収入と支出から、いかなる捏造や横領、あるいは不一致が生じようとも、それが明らかになるという効力を持っているのだ。
acceptas populo Romano pecunias omnis isti rettulerunt;
彼らはローマ人民に受け入れられたすべての金銭を記入した。
si protinus aliis aeque magnas aut solverunt aut dederunt, ut, quod acceptum populo Romano est, id expensum cuipiam sit, certe nihil potest esse detractum.
もし彼らが直ちに他の人々に同額を支払ったか、あるいは引き渡して、ローマ人民に対して受け入れられたものが誰かに対する支出とされるならば、確かに何も差し引かれているはずはない。
sin aliquid domum tulerunt, ex eorum arca, e ra §4deorum hominumque fidem! testis non invenitur in ducentiens et triciens sestertio! quam multorum hominum? sescentorum amplius.
しかし、もし彼らが何かを自宅に持ち帰ったのであれば、彼らの金庫から、あるいは帳簿から… 神々と人間の信義にかけて! 2千3百万セステルティウスに及ぶ金銭において、一人の証言者も見つからないとは! どれほど多くの人々のうちで。 六百人以上である。
quibus in terris gestum negotium est? illo, illo, inquam, loco quem videtis.
どこの土地で取引が行われたのか。 あなた方が目にしているまさにあの、あの場所においてである、と私は言う。
extra ordinemne pecunia est data? immo vero nummus nullus sine litteris multis commotus est.
特別な方法で金銭が渡されたのか。 いやそれどころか、多くの書面による記録なしには、ただの一枚の硬貨も動かされなかったのだ。
quae est igitur ista accusatio, quae facilius possit Alpis quam paucos aerari gradus ascendere, diligentius Rutenorum quam populi Romani defendat aerarium, libentius ignotis quam notis utatur, alienigenis quam domesticis testibus, planius se confirmare crimen libidine barbarorum quam nostrorum hominum litteris arbitretur?
では、国庫のわずかな階段を上るよりも容易にアルプスを越えることができ、ローマ人民の国庫よりもルテニ人の国庫を熱心に守り、知人よりも見知らぬ者を、身内の証言者よりも異邦人の証言者を好んで用い、我が同胞の書面による記録よりも野蛮人どもの気まぐれによって罪をより明白に証明できると考える、あの告発とは一体何なのか。
§5duorum magistratuum, quorum uterque in pecunia maxima tractanda procurandaque versatus est, triumviratus et quaesturae, ratio sic redditur, iudices, ut in eis rebus quae ante oculos gestae sunt, ad multos pertinuerunt, confectae publicis privatisque tabulis sunt, nulla significatio furti, nulla alicuius delicti suspicio reperiatur.
裁判官諸公、極めて多額の金銭の取り扱いと管理に従事した二つの官職、すなわち三人官と財務官の収支報告は次のように行われており、目の前で行われ、多くの人々に関わり、公私のアカウントによって作成されたそれらの事柄において、窃盗のいかなる形跡も、何らかの犯罪のいかなる嫌疑も見出されないのである。
§6Hispaniensis legatio consecuta est turbulentissimo rei publicae tempore, cum adventu L. Sullae maximi exercitus in Italiam cives vi dissiderent, non iudiciis ac legibus;
ヒスパニアへの使節としての派遣は、国家の極めて不穏な時期に引き続いて起こった。 その時、ルキウス・スッラが巨大な軍勢を率いてイタリアに到来したことにより、市民たちは裁判や法律によってではなく、武力によって分裂していた。
atque hoc rei publicae statu desperato qualis §7si nulla pecunia numerata est, cuius pecuniae quinquagesima est?
そして、国家のこの絶望的な状況において、どのような… もし金銭が全く支払われなかったのであれば、一体いかなる金銭の50分の1だというのか。
§8frumenti maximus numerus e Gallia, peditatus amplissimae copiae e Gallia, equites numero plurimi e Gallia.
ガリアからの極めて大量の穀物、ガリアからの極めて多大な歩兵部隊、ガリアからの極めて多数の騎兵。

語釈・文法注

  1. §1te quaestore — 代名詞と名詞のみから構成される奪格独立句(ablative absolute)。コピュラ動詞 esse の現在分詞が存在しないため分詞を欠いており、「あなたが財務官であった時に」という時間的状況を表す。
  2. §3fac omnis amicissimos Fonteio fuisse — 動詞 facere の命令法単数現在形 fac は「仮に〜と仮定せよ」という譲歩(concession)を表し、後ろに対格不定詞構文(omnis [= omnes] ... fuisse, pepercisse, consuluisse)を従えている。
  3. §4ducentiens et triciens sestertio — 巨額の金額を表すラテン語の慣用表現。倍数副詞 ducentiens(200倍)と triciens(30倍、計230倍)が、省略された centena milia(10万)を修飾し、さらに奪格単数 sestertio(あるいは属格複数 sestertium)を伴って「2300万セステルティウス」を意味する。
  4. §4quae facilius possit — 関係代名詞 quae に導かれる関係節中の動詞(possit, defendat, utatur, arbitretur)はすべて接続法現在であり、先行詞 ista accusatio(そのような告発)の属性や性格を限定する「特徴の接続法(subjunctive of characteristic)」である。

この箇所を引用する

キケロ, フォンテイウス弁護 §1-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi007.humanitext-lat2:1-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。