Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §8.3.1-8.3.5

カエサルによる奇襲とビトゥリゲス族の降伏

352 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルが不意を突いてビトゥリゲス族の領土に侵入し、敵の警戒を避けるために放火を禁じる。ビトゥリゲス族は近隣部族への逃亡を試みるが、カエサルの迅速な追撃を受けて降伏する。

§8.3.1Repentino adventu Caesaris accidit, quod imparatis disiectisque accidere fuit necesse, ut sine timore ullo rura colentes prius ab equitatu opprimerentur quam confugere in oppida possent.
カエサルの突然の到来によって、不意を突かれ分散している人々にとって不可避であったことが起きた。 すなわち、何ら恐れることなく田畑を耕していた人々が、町へ逃げ込むことができるより前に、騎兵によって急襲されたのである。
§8.3.2Namque etiam illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur.
というのも、敵の侵入を示す、建物の放火によって知られるのが常であったあの一般的な兆候さえも、カエサルの禁令によって差し止められていたからである。 それは、もしさらに遠くへ進軍することを望む場合に、馬草や穀物の蓄えが不足しないようにするため、あるいは、敵が火災によって警戒しないようにするためであった。
§8.3.3Multis hominum milibus captis perterriti Bituriges;
何千もの人々が捕らえられ、ビトゥリゲス族は恐怖に陥った。
qui primum adventum potuerant effugere Romanorum, in finitimas civitates aut privatis hospitiis confisi aut societate consiliorum confugerant.
ローマ軍の最初の到来を逃れることができた者たちは、私的なもてなしの絆を頼るか、あるいは共通の計画による同盟を頼って、隣接する部族へと逃げ込んでいた。
§8.3.4Frustra: nam Caesar magnis itineribus omnibus locis occurrit nec dat ulli civitati spatium de aliena potius quam de domestica salute cogitandi;
しかし無駄であった。 なぜならカエサルは強行軍によってあらゆる場所で先回りし、いかなる部族にも、他者の安全よりもむしろ自分自身の安全について考える猶予を与えなかったからである。
qua celeritate et fideles amicos retinebat et dubitantes terrore ad condiciones pacis adducebat.
彼はこの迅速さによって、忠実な友邦を留め置くとともに、去就を迷っている者たちを恐怖によって和平の条件へと従わせた。
§8.3.5Tali condicione proposita Bituriges, cum sibi viderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse, idem fecerunt.
このような条件が提示されたので、ビトゥリゲス族は、カエサルの寛大さによって彼の友好関係への復帰の道が開かれていること、そして隣接する部族が何ら罰を受けることなく人質を差し出し、保護(信義)のもとに受け入れられたことを見て取り、同じように行動した。

語釈・文法注

  1. 8.3.1quod imparatis disiectisque accidere fuit necesse — 「不意を突かれ分散している人々にとって不可避であったことだが」の意。関係代名詞 quod は先行詞を持たず、文全体または後続の ut 節が表す事態を指す。imparatis disiectisque は動詞 accidere が支配する与格(「〜に起きる」)。
  2. 8.3.2copia pabuli frumentique ... deficeretur — deficeretur は deficere の受動態未完了過去接続法。deficere には「〜を欠く、不足させる」という他動詞的用法があり、ここでは copia が主語となり「(供給が)枯渇させられる」という意味。
  3. 8.3.5cum sibi viderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse — viderent の目的語として、対格不定詞句が二つ並列されている。第一は reditum(対格・主語) + patere(不定詞)、第二は finitimas civitates(対格・主語) + dedisse(能動完了不定詞)および receptas esse(受動完了不定詞)。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §8.3.1-8.3.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:8.3.1-8.3.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。