Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §7.17.1-7.17.8

アワリクム攻城準備と飢餓に耐えるローマ兵

275 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルはアヴァリクムの唯一の進入路に陣を張り、攻城戦の準備を開始する。食糧不足が極限に達する中、ローマ兵たちは不名誉を被るくらいなら飢えと苦難を耐え抜くと誓い、包囲戦の継続を強く望む。

§7.17.1Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa [a] flumine et a paludibus aditum, ut supra diximus, angustum habebat, aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit: nam circumvallare loci natura prohibebat.
町のその部分に陣を設けると、そこは前述の通り川と沼に遮られず狭い進入路を残すのみであったが、カエサルは土塁を準備し、坑道(ヴィネア)を進め、二基の攻城塔を建設し始めた。 というのも、土地の地形が包囲壁の構築を阻んでいたからである。
§7.17.2De re frumentaria Boios atque Aeduos adhortari non destitit;
彼は食糧問題に関してボイ族とハエドゥイ族を督促し続けた。
quorum alteri, quod nullo studio agebant, non multum adiuvabant, alteri non magnis facultatibus, quod civitas erat exigua et infirma, celeriter quod habuerunt consumpserunt.
このうち一方(ハエドゥイ族)は、まったく熱意を持たずに行動していたため、大して助けにならず、他方(ボイ族)は、国家が小さく弱小であったために資力が乏しく、持っているものをすぐに消費してしまった。
§7.17.3Summa difficultate rei frumentariae adfecto exercitu tenuitate Boiorum, indiligentia Aeduorum, incendiis aedificiorum, usque eo ut complures dies frumento milites caruerint et pecore ex longinquioribus vicis adacto extremam famem sustentarent, nulla tamen vox est ab eis audita populi Romani maiestate et superioribus victoriis indigna.
ボイ族の貧しさ、ハエドゥイ族の怠慢、建物の放火によって、軍は極度の食糧難に悩まされ、兵士たちが数日間にわたり穀物を欠き、遠くの村々から連れてこられた家畜によってかろうじて極度の飢えをしのぐほどであったが、それでも彼らの口からは、ローマ民衆の尊厳と過去の勝利にふさわしくない言葉は一言も聞かれなかった。
§7.17.4Quin etiam Caesar cum in opere singulas legiones appellaret et, si acerbius inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, universi ab eo, ne id faceret, petebant:
それどころか、カエサルが作業中に個々の軍団に話しかけ、もし食糧不足に耐えるのがあまりに苦しいのであれば包囲戦を中止すると言うと、全員が彼に、そうしないでほしいと懇願した。
§7.17.5sic se complures annos illo imperante meruisse, ut nullam ignominiam acciperent, nusquam infecta re discederent:
彼らは次のように言った。 自分たちはカエサルの指揮下で数年間従軍してきたが、不名誉を被ることも、事を成し遂げずに退却することもどこでも一度もなかった。
§7.17.6hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem reliquissent:
もし開始された包囲戦を放棄したならば、自分たちはこれを不名誉と受け止めるだろう。
§7.17.7praestare omnes perferre acerbitates, quam non civibus Romanis, qui Cenabi perfidia Gallorum interissent, parentarent.
ガリア人の裏切りによってケナブムで命を落としたローマ市民たちのために、死者の供養を行わないでいるよりは、すべての苦難を耐え忍ぶほうがましである(と)。
§7.17.8Haec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut per eos ad Caesarem deferrentur.
彼らはこれと同じことを、百人隊長や軍事トリブヌスたちにも託し、彼らを通じてカエサルに伝えられるようにした。

語釈・文法注

  1. 7.17.1intermissa [a] flumine et a paludibus — 分詞 intermissa は「遮られない、途切れた」を意味し、ここでは川や湿地という自然障壁がその場所で途切れていること、すなわち狭い進入路(aditum angustum)が開けていることを説明している。
  2. 7.17.2quorum alteri... alteri... — 先行詞 Boios atque Aeduos に対する指示。文脈から、最初の alteri は「熱意なく(nullo studio)」行動したハエドゥイ族(7.17.3 の indiligentia Aeduorum に対応)、次の alteri は「資力に乏しく(non magnis facultatibus)」国が弱小だったボイ族(7.17.3 の tenuitate Boiorum に対応)を指す。
  3. 7.17.3indigna — 形容詞 indigna(~にふさわしくない)は奪格(populi Romani maiestate et superioribus victoriis)を支配し、関係代名詞などの仲介なしに vox を直接修飾している。
  4. 7.17.6hoc se ignominiae laturos loco — loco は「~の立場で、~として」を意味する奪格(述語的奪格)。ignominiae は属格で loco に係り、全体として「これを不名誉(の立場)として受け止めるだろう」となる。
  5. 7.17.7parentarent — parentare は本来「死者に供養を捧げる」の意だが、ここではケナブムで虐殺されたローマ市民の復讐を果たすというニュアンスで使われている。praestare ... quam ... parentarent において、接続法 parentarent は比較を表す quam の後で、仮定や義務的な含みを持って用いられている。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §7.17.1-7.17.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:7.17.1-7.17.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。