Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §6.43.1-6.43.6

焦土作戦とアンビオリクスの執拗な追跡

257 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カイサルの徹底的な焦土作戦によりアンビオリクスの領土は破壊し尽くされ、ローマ軍は執拗にアンビオリクスを追うが、彼は僅かな護衛と共に追跡をかわし続ける。

§6.43.1Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit.
カイサルは再び敵を悩ますために出発し、隣接する諸部族から集められた大勢の兵を四方に派遣した。
§6.43.2Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur;
だれかが目にしたすべての村や建物はことごとく放火され、略奪品があらゆる場所から奪い去られた。
§6.43.3frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur.
穀物は、これほど多くの駄獣や人間によって消費されただけでなく、季節の遅さと雨のために倒伏してしまっており、仮に現時点で身を隠している者がいたとしても、軍が撤退したあとには、彼らはあらゆる物の欠乏によって滅びざるを得ないと思われた。
§6.43.4Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto,
そして、騎兵があらゆる方向にこれほど細かく分散されたため、捕虜たちが、逃走中のアンビオリクスを今しがた自分たちが見たのだとあたりを見回したり、彼はまだ完全に視野から消え去ったわけではないと言い張ったりするような事態にしばしば至り、その結果、追いつくという希望がもたらされ、無限の労苦が引き受けられることとなった。
§6.43.5qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur,
カイサルから絶大な恩顧を得るだろうと考えた者たちは、その熱意によって人間の限界をほとんど超えるほどであり、常に、完全な成功まであとわずか一歩であるかのように思われた。
§6.43.6atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat.
一方、彼(アンビオリクス)は隠れ家や森林へと身を逃れ、夜間に身を隠して、わずか4騎というこれ以上ない小規模な騎兵の護衛だけを伴って他の地域や方角へと向かった。 彼はこの4騎だけに自らの命を託す勇気を持っていたのである。

語釈・文法注

  1. §6.43.1dimittit — この他動詞の目的語は明示されていないが、前出の奪格独立句 `magno coacto numero ex finitimis civitatibus` から推測される「集められた人員(兵士・騎兵)」を論理的な目的語として補う必要がある。
  2. §6.43.3his ... pereundum videretur — 動形容詞 `pereundum`(滅びるべきである)に伴う動作主の与格。代名詞 `his` は、直前の条件節の `si qui`(もし誰かが身を隠していたとしても)が実質的に複数(そのような人々)を指すため、それを受ける複数形になっている。`deducto exercitu`(軍が撤退したあとで)は奪格独立。
  3. §6.43.4in eum locum ventum est — 非人称受動態。直訳すると「その場所に到達された」であるが、「そのような限界(極限状態)にまで事態が達した」という慣用的な表現である。続く `ut` 節がその具体的な結果を示す。
  4. §6.43.5paulum ad summam felicitatem defuisse videretur — 非人称表現 `paulum defuit`(わずかに不足していた)が不定詞になり `videretur` にかかっている。直訳すれば「最高の幸福(完全な成功)に対してわずかしか欠けていなかったと思われる」となり、「常にあと一歩のところで成功を逃していたように見えた」という意味になる。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §6.43.1-6.43.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:6.43.1-6.43.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。