Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §6.40.1-6.40.8

古参兵の陣営への突囲と新兵たちの損耗

254 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

包囲されたローマ兵の中で、古参兵たちは楔形陣を形成して突撃し、犠牲を出しつつも無事に陣営へ退却することに成功する。一方で、軍事経験の浅い新兵たちは丘での防衛を選んだものの、最終的に不利な地形で敵に包囲され、多くの百人隊長たちが名誉を守るために戦死する。

§6.40.1Calones in proximum tumulum procurrunt.
軍属たちは近くの丘へ走り上る。
Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites.
そこから素早く駆逐されると、彼らは軍旗と歩兵中隊の中に身を投じ、それによって、怯えている兵士たちをいっそう恐怖に陥れる。
§6.40.2Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt;
ある者たちは、陣営がこれほど近くにあるのだから、楔形陣を形成して素早く突破すべきだと主張し、たとえ一部が包囲されて斃れるとしても、少なくとも残りの者は救われうると確信している。
§6.40.3alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum.
他の者たちは、尾根にとどまり、全員で同じ運命を共にすべきだと主張する。
§6.40.4Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus.
この計画を古参の兵士たちは認めない。 彼らについては、分遣隊のもとで一緒に出発したと我々が(前に)述べた。
Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt.
したがって、互いに励まし合い、彼らの指揮を任されていたローマ騎士ガイウス・トレボニウスの指揮のもと、敵の真っ只中を突破し、全員が一人残らず無傷で陣営に到着する。
§6.40.5Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur.
彼らの後に従った軍属たちと騎兵たちも、同じ突撃の勢いに乗り、兵士たちの勇気によって救われる。
§6.40.6At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt.
しかし、尾根にとどまっていた者たちは、今なお軍事経験を全く得ておらず、自分たちが承認した計画、すなわち高い場所で自衛するという計画を堅持することもできず、他の者たちを救ったあの力強さと迅速さを真似ることもできなかった。 それどころか、陣営へ退却しようと試みて、不利な場所へと下っていった。
§6.40.7Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt.
百人隊長たちは、そのうちの何人かは、他の軍団のより低い階級から、勇気のゆえにこの軍団のより高い階級へと昇進していたのであるが、以前に獲得した軍事上の名誉を失うまいと、極めて勇敢に戦って斃れた。
§6.40.8Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit.
兵士たちの一部は、彼らの勇気によって敵が退けられたため、予想に反して無傷で陣営に到着し、一部は蛮族に包囲されて斃れた。

語釈・文法注

  1. §6.40.1eo magis — eo は度量の差を表す奪格で、比較級 magis を修飾し、「その分だけいっそう」あるいは「それによっていっそう」を意味する。
  2. §6.40.2at reliquos servari posse confidunt — at は条件節 si ... ceciderit の後に続く帰結節の冒頭に置かれ、譲歩的に「しかし少なくとも、ともかく」という意味を添え、好ましくない仮定に対する肯定的な見通しを強調する。
  3. §6.40.4quos sub vexillo una profectos docuimus — profectos [esse] は主語の関係代名詞 quos(milites を指す)を伴う対格不定詞構文で、docuimus(「〜と説明した」)の目的語。本章より前の 6.36.1 での古参兵の派遣についての言及を指す。
  4. §6.40.6neque in eo quod probaverant consilio permanere — consilio が関係節 quod probaverant の中に引き込まれた先行詞の同化(antecedent attraction)の例。文法的な骨格は neque in eo consilio quod probaverant permanere... となる。また、続く ut-節(ut se... defenderent)は consilio と同格の機能を持つ。
  5. §6.40.7ante partam — ante はここでは副詞的に用いられ、完了分詞 partam(pario「獲得する」の完了分詞女性単数対格、laudem を修飾)を直接修飾して「以前に獲得された」という意味を形成している。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §6.40.1-6.40.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:6.40.1-6.40.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。