Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §5.44.1-5.44.14

百人隊長プッローとウォレヌスの武勲の競い合い

200 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

二人の勇敢な百人隊長、プッローとウォレヌスが、互いの優劣を競って敵陣へと突撃し、戦いの中でお互いの窮地を救い合う様子が描かれる。

§5.44.1Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Lucius Vorenus.
その軍団には、第一級の百人隊長に昇進しかけている極めて勇敢な男たち、百人隊長のティトゥス・プッローとルキウス・ウォレヌスがいた。
§5.44.2Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant.
彼らは、どちらが先んじるかについて、互いに絶え間ない論争を行っており、毎年のように最高の地位をめぐって激しい敵対心をもって争っていた。
§5.44.3Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, "Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas?
彼らのうちプッローは、防御陣地で非常に激しく戦われていたとき、「何を躊躇っているのだ、ウォレヌスよ。 あるいは、君の勇気を示すどのような機会を待っているのだ」と言った。
§5.44.4Hic dies de nostris controversiis iudicabit.
「この日こそが、我々の論争に決着をつけるだろう。
"Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissima est visa irrumpit.
」こう言うと、彼は防御陣地の外へ進み出て、敵の最も密集しているように見えるところへ突入した。
§5.44.5Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur.
ウォレヌスもまた、そのとき土塁の内に身を留めてはおらず、皆の評判を恐れて後を追った。
§5.44.6Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit;
適度な距離を残して、プッローは敵の中にピルムを投げ入れ、群衆の中から前方へ走り出てきた一人を貫いた。
quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, in hostem tela universi coniciunt neque dant regrediendi facultatem.
この者が撃たれて息絶えると、彼らはこの者を盾で覆い隠し、全員がプッローに向けて武器を投げつけ、後退する機会を与えなかった。
§5.44.7Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur.
プッローの盾は貫通され、投げ槍が彼の帯に突き刺さった。
§5.44.8Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque hostes circumsistunt.
この出来事が鞘を後ろにそらし、剣を抜こうとする彼の右手の動きを遅らせたため、身動きの取れなくなった彼を敵が包囲した。
§5.44.9Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit.
彼のライバルであったウォレヌスが駆け寄り、苦戦している彼を助けた。
§5.44.10Ad hunc se confestim a Pullone omnis multitudo convertit:
群衆全員が、ただちにプッローからこの者の方へと向きを変えた。
§5.44.11illum veruto arbitrantur occisum.
彼らは、彼が投げ槍によって殺されたのだと考えたのである。
Gladio comminus rem gerit Vorenus atque uno interfecto reliquos paulum propellit;
ウォレヌスは剣を用いて白兵戦を行い、一人を殺して残りを少し退却させた。
§5.44.12dum cupidius instat, in locum deiectus inferiorem concidit.
彼が熱心に追い詰めようとしているうちに、窪んだ場所へ足を踏み入れて転倒した。
Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo,
包囲された彼に対して、今度はプッローが救助をもたらした。
§5.44.13atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt.
そして二人とも、無傷のまま、多くの敵を殺した上で、最大の称賛とともに防御陣地の中へと退却した。
§5.44.14Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur.
このように運命は、競争と戦いの中で両者を翻弄し、敵対者であった一方が他方の助けとなり、救いとなるようにした。 そのため、どちらがどちらよりも勇気において優れていると見なされるべきか、判断することはできなかった。

語釈・文法注

  1. 5.44.1qui primis ordinibus appropinquarent — 関係節中の接続法過去形 appropinquarent は「特性の接続法(subjunctive of characteristic)」であり、単に事実を述べるだけでなく、「第一級の百人隊長(primis ordinibus)の地位に昇進しかけているような、卓越した段階に達した百人隊長たち」という彼らの資格や属性を描写している。
  2. 5.44.2quinam anteferretur — 疑問代名詞 quisnam(一体だれが)の単数主格 quinam が導く間接疑問節であり、先行する名詞 controversias(論争)の具体的な内容を説明している。
  3. 5.44.8conanti dextram moratur manum — 形式受動動詞 conor(試みる)の現在分詞・与格・単数・男性形である conanti は、dextram manum(右手)に影響を及ぼす「関係の与格(dative of reference)」であり、「(剣を引き抜こうと)試みている彼の右手を遅らせた」と解釈する。
  4. 5.44.14uter utri — 二重疑問代名詞(double interrogative)の構成。同一文中に主格 uter(どちらが)と与格 utri(どちらに対して)を重ねることで、「二人のうちどちらが他方のどちらに対して(優れているか)」という対比をラテン語特有の簡潔さで表現している。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §5.44.1-5.44.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:5.44.1-5.44.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。