Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §4.25.1-4.25.6

第10軍団の旗手の奮起とローマ軍の突撃

143 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは軍船を配備して敵を撃退させ、混乱を打破しようとする。第10軍団の旗手が勇敢に海へ飛び込んで先導したことで、兵士たちは奮起して次々と後に続く。

§4.25.1Quod ubi Caesar animadvertit, naves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit;
カエサルがこのことに気づくと、軍船――その外観は野蛮人にとって見慣れないものであり、その動きは実用に際してより迅速であった――を輸送船から少し遠ざけ、櫂によって急進させ、敵の防備のない側面に配置し、そこから石弾や矢、弩砲によって敵を撃退し退散させるよう命じた。
quae res magno usui nostris fuit.
このことは我が軍にとって大いに役立った。
§4.25.2Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt.
というのも、野蛮人たちは船の形状にも、櫂の動きにも、弩砲の珍しい種類にも動揺して立ち止まり、ほんの少し後退したからである。
§4.25.3Atque nostris militibus cunctantibus, maxime propter altitudinem maris, qui X legionis aquilam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter eveniret, ' desilite', inquit, ' milites, nisi vultis aquilam hostibus prodere;
そして、主に海の深さのために我が兵たちがためらっていると、第10軍団の鷲を運んでいた者が、このことが軍団にとって幸いな結果となるよう神々に祈願し、「飛び降りよ、兵士たちよ、鷲を敵に引き渡したくないならば。
ego certe meum rei publicae atque imperatori officium praestitero. '
私は、少なくとも、国家と将軍に対する私の義務を果たすつもりだ」と言った。
§4.25.4Hoc cum voce magna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit.
彼は大声でこのように言うと、船から身を投げ、敵に向かって鷲を運び始めた。
§4.25.5Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt.
そのとき我が兵たちは、これほど大きな不名誉が被られないようにと、互いに励まし合い、全員が船から飛び降りた。
§4.25.6Hos item ex proximis primi navibus cum conspexissent, subsecuti hostibus adpropinquaverunt.
隣の船からも、最初の者たちが彼らの姿を見ると同様に、後を追って敵に近づいた。

語釈・文法注

  1. §4.25.1magno usui nostris — 「二重与格」の構文。目的・結果を表す与格(magno usui「大いに役立つこと」)と、利害の与格(nostris「我が軍にとって」)が組み合わされており、fuitとともに用いられて「我が軍にとって大いに役立った」という意味になる。
  2. §4.25.3nostris militibus cunctantibus — 絶対的奪格の構文。名詞 militibus と現在分詞 cunctantibus(および所有形容詞 nostris)がともに奪格であり、主節とは文法的に独立した副詞節(ここでは「我が兵たちがためらっていると」という時または原因)を形成している。
  3. §4.25.3praestitero — 動詞 praesto(果たす)の直説法能動態未来完了1人称単数形。ここでは単なる未来の行為ではなく、義務を「速やかに、かつ確実に果たすであろう」という確固たる意志や決意を表すために、未来完了形が好んで用いられている。
  4. §4.25.6ex proximis primi navibus — 語順の倒置(hyperbaton)。前置詞句 ex proximis navibus(隣の船から)の間に、主語を修飾する形容詞 primi(最初の者たちが)が割り込んでいる。primi は副詞的に「真っ先に」と解釈することもできる。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §4.25.1-4.25.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:4.25.1-4.25.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。