Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §3.19.1-3.19.6

サビヌスの奇襲とガリア諸部族の降伏

108 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

サビヌスは不意を突かれ疲弊したガリア人に対し突然の突撃を命じ、ローマ軍は圧倒的な勝利を収める。この結果、ガリアのすべての部族が降伏し、彼らの戦争に対する熱意と逆境における脆弱さが対比される。

§3.19.1Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille.
陣営の場所は高地にあり、麓から徐々に上り坂になっており、約一マイルの長さがあった。
Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt.
彼らは、ローマ軍に態勢を整えて武装する時間をできるだけ与えないようにと、大急ぎでここへ突撃し、息を切らして到着した。
§3.19.2Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat.
サビヌスは自軍の兵たちを励まし、戦いを熱望する彼らに合図を与える。
Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet.
そして、敵が運んでいた荷物のために動きを制限されている間に、二つの門から突然突撃を敢行するよう命じた。
§3.19.3Factum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defatigatione, virtute militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum quidem nostrorum impetum ferrent ac statim terga verterent.
地形の有利さ、敵の不慣れと疲労、わが兵の勇気とこれまでの戦闘による鍛錬によって、敵はわが軍のただ一回の突撃にも耐えられず、すぐに背を向けて逃げ出す結果となった。
§3.19.4Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt;
動きの鈍った敵を、体力を十分に残したわが兵たちが追撃してその多くを殺害した。
reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt.
残りの者を騎兵が追跡し、逃亡から逃れたわずかな者だけを残した。
§3.19.5Sic uno tempore et de navali pugna Sabinus et de Sabini victoria Caesar est certior factus, civitatesque omnes se statim Titurio dediderunt.
こうして同じ時に、サビヌスは海戦について、カエサルはサビヌスの勝利について知らせを受け、すべての部族は直ちにティトゥリウスに降伏した。
§3.19.6Nam ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates ferendas mens eorum est.
なぜなら、ガリア人の精神は戦争を起こすことに対しては活発で機敏であるが、災厄に耐えることに対しては軟弱で極めて抵抗力が弱いからである。

語釈・文法注

  1. §3.19.1passus mille — 「千歩」(約一マイル)を意味し、距離を表す対格。形容詞 acclivis(上り坂の)の修飾する範囲、あるいは上り坂全体の長さを規定している。
  2. §3.19.1ad se colligendos armandosque — 動名詞的形容詞(動形容詞)構文。目的を表す前置詞 ad を伴い、「自分たちを整え武装するために」の意。代名詞 se は与格 Romanis(ローマ人たちに)を論理上の主語とする。
  3. §3.19.2cupientibus — 現在分詞 cupio の与格複数形で、先行する対格 suos(自軍の兵たち)と意味上連動しつつ、与格を支配する dat の間接目的語となっている。「(戦うことを)熱望している彼らに」の意。
  4. §3.19.3Factum est ... ut — 非人称動詞 factum est(〜という結果になった)が導く、結果・帰結を表す ut 節(接続法)。主節と ut 節の間に、原因を示す複数の奪格句(oportunitate... exercitatione)が挿入されている。
  5. §3.19.4reliquos equites consectati paucos ... reliquerunt — 分詞 consectati は脱言動詞 consector の完了分詞で、主語である equites(騎兵たち)を修飾する。「騎兵たちは残りの者を追跡し、わずかな者だけを残した(=ほとんどすべてを討ち取った)」という表現。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §3.19.1-3.19.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:3.19.1-3.19.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。