Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §2.21.1-2.21.6

カエサルの兵士鼓舞と最寄りの軍旗への整列

75 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは必要な命令を下し、第10軍団を始めとする兵士たちを鼓舞して直ちに戦闘に入らせた。敵の急襲がきわめて迅速であったため、兵士たちは自分の部隊を捜す余裕もなく、最寄りの軍旗の場所に整列して応戦した。

§2.21.1Caesar, necessariis rebus imperatis, ad cohortandos milites, quam [in] partem fors obtulit, decucurrit et ad legionem decimam devenit.
カエサルは、必要な命令を下すと、兵士たちを鼓舞するために、運が向かわせた方角へと駆け下り、第10軍団のところへと至った。
§2.21.2Milites non longiore oratione cohortatus quam uti suae pristinae virtutis memoriam retinerent neu perturbarentur animo hostiumque impetum fortiter sustinerent, §2.21.3quod non longius hostes aberant quam quo telum adigi posset, proelii committendi signum dedit.
彼は、兵士たちを、かつての自らの勇気を記憶にとどめ、動揺することなく、敵の攻撃を勇敢に持ちこたえるようにと促す以上の、長い演説をすることなく、敵が槍の届く距離よりも遠くないところにまで迫っていたので、戦闘開始の合図を与えた。
§2.21.4Atque in alteram item cohortandi causa profectus pugnantibus occurrit.
そして、同様に鼓舞するために他方へと向かったが、すでに戦っている者たちに出くわした。
§2.21.5Temporis tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodanda sed etiam ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuerit.
時間の短さはきわめて厳しく、また敵の戦闘への覚悟は非常に整っていたため、装飾を取り付けることだけでなく、兜をかぶることや、盾から覆いを取り外すための時間さえも不足した。
§2.21.6Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima signa conspexit, ad haec constitit, ne in quaerendis suis pugnandi tempus dimitteret.
各自は作業からたまたま至った場所、そして最初に目にした軍旗のところへと整列した。 自分の所属する部隊を捜すことで戦闘の機会を失わないようにするためである。

語釈・文法注

  1. §2.21.1quam [in] partem fors obtulit — 先行詞 partem が関係節内に取り込まれており、主節の decucurrit の方向を示す前置詞句 in eam partem の一部が省略された形になっている。
  2. §2.21.2non longiore oratione ... quam uti ... retinerent — 比較級 longiore に伴う quam uti (uti は ut の古形)+接続法の構文で、「〜するよう求める以上の(長い)演説ではない」という程度ないし目的を含んだ制限を表す。
  3. §2.21.3quam quo telum adigi posset — 比較級の後ろに quam quo +接続法(posset)が置かれ、特性や程度を制限する表現。「投槍が到達しうる距離よりも」の意。
  4. §2.21.6Quam quisque ab opere in partem ... ad haec constitit — 関係形容詞 quam のかかる partem が関係節内に引き込まれており、主節の ad haec(中性複数対格、前文の partem と signa を受ける)と対応している。主語である quisque は関係節の中に置かれている。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §2.21.1-2.21.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:2.21.1-2.21.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。