Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §2.20.1-2.20.4

急襲下の混乱と兵士たちの経験による自律的対処

74 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは敵の急襲を受けつつも、熟練した兵士たちの自主的な判断力と、事前に副官たちに課していた待機命令のおかげで、混乱した状況を切り抜ける。

§2.20.1Caesari omnia uno tempore erant agenda: vexillum proponendum, quod erat insigne, cum ad arma concurri oporteret; signum tuba dandum; ab opere revocandi milites; qui paulo longius aggeris petendi causa processerant arcessendi; acies instruenda; milites cohortandi; signum dandum.
カエサルにとっては、すべてのことを同時に行わねばならなかった。 すなわち、武器を持って集まるべき時にその目印となる赤旗を掲げること、ラッパで合図を送ること、兵士を作業から呼び戻すこと、盛り土用の材料を求めるために少し遠くまで進み出ていた者たちを呼び寄せること、戦列を整えること、兵士たちを鼓舞すること、(戦闘開始の)合図を与えることである。
§2.20.2Quarum rerum magnam partem temporis brevitas et incursus hostium impediebat.
これらの事柄の大部分を、時間の短さと敵の急襲が阻んだ。
§2.20.3His difficultatibus duae res erant subsidio, scientia atque usus militum, quod superioribus proeliis exercitati quid fieri oporteret non minus commode ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere nisi munitis castris vetuerat.
これらの困難に対して、二つのことが助けとなった。 すなわち、兵士たちの知識と経験であり、彼らは過去の戦闘で鍛えられていたため、何がなされるべきかを、他から教えられるのと同様に適切に、自分たち自身で指示することができたという点、そして、カエサルが、陣営が要塞化されるまでは、個々の副官たちが作業やそれぞれの軍団から離れることを禁じていたという点である。
§2.20.4Hi propter propinquitatem et celeritatem hostium nihil iam Caesaris imperium expectabant, sed per se quae videbantur administrabant.
これら(の副官たち)は、敵が間近に迫り、その速度が速かったため、もはやカエサルの命令を全く待つことなく、自ら適切と思われることを執り行った。

語釈・文法注

  1. §2.20.1Caesari — 行為者の与格。義務を表す動形容詞(agenda, proponendum 等、erant/erat が省略された形)とともに用いられ、一連の義務的行為の主体がカエサルであることを示す。
  2. §2.20.1concurri oporteret — 自動詞 concurre(集まる、馳せ参じる)を受動態三人称単数にした非人称受動構文で、「(人々が)集まること」という行為そのものを表す。これが非人称動詞 oporteret の主語(不定詞)として機能している。
  3. §2.20.3His difficultatibus — 基準(または不利益)の与格。目的の与格 subsidio と組み合わされて二重与格構文を形成し、「これらの困難に対して、二つのことが助けとなった」という関係を示す。
  4. §2.20.3nisi munitis castris — 名詞 castris と完了受動分詞 munitis からなる奪格絶対。条件を表す接続詞 nisi(〜でなければ)を伴い、「陣営が要塞化されるまでは(=要塞化されたのでなければ)」という例外条件を表す。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §2.20.1-2.20.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:2.20.1-2.20.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。