Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.44.1-1.44.13

アリオウィストゥスの反論と権利の主張

44 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

アリオウィストゥスはカエサルの要求を拒絶し、自身が正当な権利に基づいてガリアを支配していることを強く主張する。カエサルに対して撤退を求め、受け入れない場合は敵として扱うと警告する。

§1.44.1Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit:
アリオウィストゥスはカエサルの要求に対しては少しだけ答え、自身の功績については多くを誇った。
§1.44.2transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis;
自分は自発的にではなく、ガリア人たちから求められ招かれたからこそライン川を渡ったのだ。
non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse;
大きな希望と大きな報酬がなければ、故郷も親族も離れることはなかった。
sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos;
ガリアには彼ら自身から与えられた居住地があり、人質も彼ら自身の意志で差し出されたものである。
stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint.
戦時国際法に従って貢納金を受け取っているのであり、それは勝者が敗者に課すのが常であるものである。
§1.44.3Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse;
自分がガリア人にではなく、ガリア人が自分に戦争を仕掛けたのだ。 全ガリアの部族が自分を攻撃するためにやって来て、自分に対抗して陣営を張った。
eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse.
それらすべての軍勢は、自分によって、たった一回の戦闘で敗走させられ、圧倒された。
§1.44.4Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare;
もし彼らが再び戦おうとするなら、自分は再び戦う用意がある。
si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint.
もし平和を享受したいなら、彼らがこれまで自発的に支払ってきた貢納金を拒むのは不当である。
§1.44.5Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse.
ローマ人民の友情は、自分にとって不利益ではなく、名誉であり保護であるべきであり、自分もその希望のもとにこれを求めたのだ。
Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subtrahantur, non minus libenter sese recusaturum populi Romani amicitiam quam adpetierit.
もしローマ人民によって貢納金が免除され、降伏した者たちが奪い取られるなら、自分はそれを求めたのと同様に喜んでローマ人民の友情を拒絶するだろう。
§1.44.6Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere;
ゲルマン人の大群をガリアへ連れてきていることについては、それは自分を自衛するためであり、ガリアを攻撃するためではない。
eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit sed defenderit.
その証拠として、自分が要請されなければ来なかったこと、そして戦争を仕掛けたのではなく防衛したのだということが挙げられる。
§1.44.7Se prius in Galliam venisse quam populum Romanum.
自分はローマ人民よりも先にガリアに来ていた。
Numquam ante hoc tempus exercitum populi Romani Galliae provinciae finibus egressum.
これより前には、ローマ人民の軍隊がガリア属州の国境を出たことは一度もなかった。
§1.44.8Quid sibi vellet? Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram.
カエサルは自分に何を望んでいるのか。 なぜ自分の領地にやって来るのか。 こちらのガリアは彼の属州であり、あちらが我々の属州であるようなものだ。
Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure se interpellaremus.
もし彼が我々の領土を襲撃したとしても、彼にそれが許されるべきではないのと同様に、我々が彼の権利において彼を妨害するのも不当である。
§1.44.9Quod fratres a senatu Haeduos appellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse.
カエサルが、ハエドゥイ族が元老院から「兄弟」と呼ばれたと言うことについて、自分は、最近のアッロブロゲース族との戦争においてハエドゥイ族がローマ人に援助を与えなかったこと、また彼ら自身、ハエドゥイ族が自分たちやセクアニー族と交わした争いにおいてローマ人民の援助を利用しなかったことを知らないほど、野蛮でも世事に疎くもない。
§1.44.10Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere.
カエサルが友情を偽ってガリアに軍隊を置いているのは、自分を圧迫するためであると疑わざるを得ない。
§1.44.11Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum.
もし彼が撤退せず、この地域から軍隊を引き揚げないなら、自分は彼を友人ではなく敵とみなすだろう。
§1.44.12Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus principibusque populi Romani gratum esse facturum (id se ab ipsis per eorum nuntios compertum habere), quorum omnium gratiam atque amicitiam eius morte redimere posset.
もし自分が彼を殺したなら、ローマ人民の多くの貴族や指導者たちに恩を売ることになる(このことは彼ら自身から使者を通じて確認済みである)。 彼らすべての感謝と友情を、彼の死によって買い取ることができるのだ。
§1.44.13Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, magno se illum praemio remuneraturum et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum.
しかしもし彼が退去し、ガリアの自由な支配権を自分に引き渡すなら、自分は彼に多大な報酬で報い、彼が戦わせたいと望むいかなる戦争も、彼の苦労や危険なしに解決してやるだろう。

語釈・文法注

  1. 1.44.5ornamento et praesidio — ornamento(装飾、名誉)および praesidio(保護、防壁)は目的・結果を表す述語与格であり、sibi(彼にとって、利益の与格)と組み合わさって二重与格構文を形成している。
  2. 1.44.8Quid sibi vellet? — 間接話法(oratio obliqua)における修辞的疑問文。直接話法での直説法(quid tibi vis? 「お前は何を望むのか」)が、間接話法によって接続法未完了過去(vellet)へと変化している。
  3. 1.44.12compertum habere — 動詞 habere と完了受動分詞 compertum が結合した迂言的表現。単なる完了形(comperisse)に比して、「確認した状態を今なお保持している」という継続的な効果や状態を強調する。ロマンス語における完了制の起源とされる構造である。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.44.1-1.44.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.44.1-1.44.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。