Humanitext Reader

凯撒 · 高卢战记 §1.44.1-1.44.13

阿利奥维斯图斯的驳斥与权利主张

第 44 段,共 404 段 · 拉丁语

内容简介

阿利奥维斯图斯拒绝了凯撒的要求,并强烈主张自己对高卢的主权。他警告凯撒撤军,否则将视其为敌人。

§1.44.1Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: §1.44.2transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint.
阿利奥维斯图斯对凯撒的要求仅作了简短的回应,而对自己的功勋则大加夸耀:他越过莱茵河并非出于自愿,而是受到高卢人的请求和召请;若非怀着极大的希望和丰厚的报酬,他绝不会离开家乡和亲属;他在高卢拥有他们自己让给的定居地,人质也是他们自愿给出的;他根据战争法收取贡税,而这是战胜国通常强加给战败国的。
§1.44.3Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse.
并非他向高卢人宣战,而是高卢人向他发起战争:全体高卢城邦都来攻击他,并安营扎寨与他对峙;所有这些军队,都在一次战斗中被他击溃并征服了。
§1.44.4Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint.
如果他们想再次尝试,他已做好准备再次决战;如果他们想享受和平,那么拒绝支付迄今为止他们自愿缴纳的贡税是不公正的。
§1.44.5Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse.
罗马人民的友谊应当成为他的荣耀和保护,而不是损害,他正是怀着这种希望来寻求它的。
Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subtrahantur, non minus libenter sese recusaturum populi Romani amicitiam quam adpetierit.
如果由于罗马人民的缘故,贡税被免除,投降的人被夺走,他将同样乐意地拒绝罗马人民的友谊,正如他当初追求它那样。
§1.44.6Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit sed defenderit.
至于他把大批日耳曼人引渡到高卢,他这样做是为了自卫,而不是为了攻击高卢;对此事的证明是,除非受到请求,他本不会来,而且他没有发动战争,而是进行自卫。
§1.44.7Se prius in Galliam venisse quam populum Romanum.
他来到高卢比罗马人民还要早。
Numquam ante hoc tempus exercitum populi Romani Galliae provinciae finibus egressum.
在此之前,罗马人民的军队从未踏出过高卢行省的边界。
§1.44.8Quid sibi vellet? Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram.
他到底想要什么? 为什么来到他的领地? 这片高卢是属于他的行省,就像那片高卢是属于我们的一样。
Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure se interpellaremus.
正如如果他向我们的领地发动进攻,不应当被允准一样,同样地,我们在他的权利范围内去干涉他,也是不公正的。
§1.44.9Quod fratres a senatu Haeduos appellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse.
至于凯撒说哈埃杜伊人被元老院称为“兄弟”一事,他自己并非如此野蛮,也非对世事如此无知,以至于不知道:在最近与阿洛布罗格斯人的战争中,哈埃杜伊人并没有向罗马人提供援助;而哈埃杜伊人与他及塞夸尼人之间所发生的那场争斗中,他们自己也没有得到罗马人民的援助。
§1.44.10Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere.
他不得不怀疑,凯撒假托友谊之名,在高卢保有军队,是为了压迫他。
§1.44.11Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum.
他若不撤离并从这些地区撤走军队,自己将不把他当作朋友,而是当作敌人。
§1.44.12Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus principibusque populi Romani gratum esse facturum (id se ab ipsis per eorum nuntios compertum habere), quorum omnium gratiam atque amicitiam eius morte redimere posset.
如果他杀死了凯撒,他将对罗马人民的许多贵族和领袖做一件讨好的事(这一点他已通过他们的信使在他们那里得到了证实),通过他的死,他可以换取所有这些人的感激和友谊。
§1.44.13Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, magno se illum praemio remuneraturum et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum.
但如果他撤离并将高卢的自由控制权移交给他,他将以巨额奖赏回报他,并且任何他想要进行的战争,都将在他无需付出任何劳力和冒险的情况下完成。

词汇与语法注释

  1. 1.44.5ornamento et praesidio — ornamento(荣誉)和 praesidio(保护)作目的或结果的谓语与格,与 sibi(对他,利害与格)结合,构成双与格结构。
  2. 1.44.8Quid sibi vellet? — 这是间接引语(oratio obliqua)中的修辞性疑问句。直接引语中的直陈式(quid tibi vis? “你想干什么?”)在间接引语中转变为虚拟式未完成过去时(vellet)。
  3. 1.44.12compertum habere — 动词 habere 与过去分词 compertum 结合的迂言表达。与普通的完成时(comperisse)相比,它更强调“至今仍保持着已查明之状态”的持续效果。这种结构是罗曼语中完成时态的起源。

引用这一段

凯撒, 高卢战记 §1.44.1-1.44.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.44.1-1.44.13

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。