Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.42.1-1.42.7

会談の合意と第10軍団の騎乗護衛

42 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

アリオウィストゥスはカエサルの接近を受けて、お互い騎兵のみを同伴するという条件で会談を提案し、5日後に設定される。カエサルは安全を確保するため、最も信頼する第10軍団の歩兵をガリア人騎兵の馬に乗せて同伴させることを決める。

§1.42.1Cognito Caesaris adventu Ariovistus legatos ad eum mittit: quod antea de conloquio postulasset, id per se fieri licere, quoniam propius accessisset seque id sine periculo facere posse existimaret.
カエサルの到来を知ると、アリオウィストゥスは彼のもとへ使者を送る。 以前カエサルが会談について要求していたこと、それを自分の側で行うことは差し支えない、というのもカエサルがより近くに接近し、自分もそれを危険なしに行うことができると考えているからである、と。
§1.42.2Non respuit condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, cum id quod antea petenti denegasset ultro polliceretur,
カエサルはこの提案を拒絶しなかった。 そして、以前求めていた自分に対して拒否したことをアリオウィストゥスが自ら進んで約束したのだから、彼が今や正気に戻りつつあると考えた。
§1.42.3magnamque in spem veniebat pro suis tantis populique Romani in eum beneficiis cognitis suis postulatis fore uti pertinacia desisteret.
またカエサルは、自身およびローマ人民が彼に施したこれほど大きな恩恵に鑑み、自分の要求が知られれば、彼が頑迷さを捨てるだろうという大きな期待を抱くようになった。
§1.42.4Dies conloquio dictus est ex eo die quintus.
会談の日は、その日から5日目と指定された。
§1.42.5Interim saepe cum legati ultro citroque inter eos mitterentur, Ariovistus postulavit ne quem peditem ad conloquium Caesar adduceret: vereri se ne per insidias ab eo circumveniretur; uterque cum equitatu veniret: alia ratione sese non esse venturum.
その間、彼らの間で頻繁に使者が行き来する中で、アリオウィストゥスは、カエサルが会談にいかなる歩兵も連れてこないようにと要求した。 彼は自分がカエサルによって不意打ちで包囲されるのではないかと恐れており、両者とも騎兵を伴って来るべきであり、それ以外の方法では自分は行くつもりはない、というのである。
§1.42.6Caesar, quod neque conloquium interposita causa tolli volebat neque salutem suam Gallorum equitatui committere audebat, commodissimum esse statuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites legionis X., cui quam maxime confidebat, imponere, ut praesidium quam amicissimum, si quid opus facto esset, haberet.
カエサルは、口実を設けられて会談が中止されることを望まず、また自らの安全をガリア人の騎兵隊に委ねる勇気もなかったので、ガリア人騎兵からすべての馬を取り上げ、そこに、彼が最も信頼していた第10軍団の軍団兵を乗せることが最も都合が良いと判断した。 万一何らかの行動が必要となった場合に、できるだけ信頼できる護衛を確保できるようにするためである。
§1.42.7Quod cum fieret, non inridicule quidam ex militibus X. legionis dixit: plus quam pollicitus esset Caesarem facere;
これが実行されたとき、第10軍団のある兵士が気の利いたことを言った。 カエサルは約束した以上のことをしてくれている。
pollicitum se in cohortis praetoriae loco X. legionem habiturum ad equum rescribere.
第10軍団を親衛隊の地位に置くと約束していたのに、今や彼らを騎兵に登録し直してくれているのだから、と。

語釈・文法注

  1. 1.42.1quod antea de conloquio postulasset, id per se fieri licere — 間接話法。主節は対格不定詞句 `id... licere`(それをなすことが許される)であり、`quod` 節はその先行詞 `id` を制限する関係節。関係節の動詞 `postulasset`(接続法過去完了)は、間接話法内の従属節であるために接続法をとる。`per se` は「自身(アリオウィストゥス)の側において」を意味する。
  2. 1.42.2cum id quod antea petenti denegasset ultro polliceretur — `cum` は理由または状況を示す。従属節内の関係節 `quod... denegasset`(以前拒絶したこと)の動詞 `denegasset` は、主節 `arbitrabatur` の間接話法的な思考領域にあるため接続法過去完了となる。`petenti` は現在分詞の与格で、名詞的に用いられて「(以前に)要求していた者(=カエサル)」を指し、`denegasset` の間接目的語となる。
  3. 1.42.3fore uti pertinacia desisteret — 将来不定詞(*desisturum esse*)の代用表現で、`fore ut` + 接続法(ここでは `desisteret`)の形。主節の過去時制(`veniebat`)に対応して、接続法未完了過去が用いられている。`pertinacia`(頑迷さ)は分離の奪格。
  4. 1.42.6si quid opus facto esset — 非人称表現 `opus est`(必要である)の構文で、必要とされる行動が完了分詞奪格 `facto` で表されている。「何かがなされる必要があれば」の意。`quid` は `si` の後で `aliquid` の代用。
  5. 1.42.7ad equum rescribere — 「馬に(乗るよう)登録し直す」という文字通りの意味に加え、ローマの階級社会において「歩兵から(富裕な)騎士身分(equites)へと登録し直す(=格上げする)」という二重の意味(言葉遊び)が掛けられている。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.42.1-1.42.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.42.1-1.42.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。