Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.25.1-1.25.7

ヘルウェティイ族との交戦とボイ族らの側面急襲

25 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは自らの馬を遠ざけて退路を断ち、投槍を用いてヘルウェティイ族のファランクスを破る。後退する敵を追撃するローマ軍に対し、ボイ族とトゥリンギ族が側面から急襲し、戦闘が再開される。

§1.25.1Caesar primum suo, deinde omnium ex conspectu remotis equis, ut aequato omnium periculo spem fugae tolleret, cohortatus suos proelium commisit.
カエサルはまず自分自身の、次いで全員の馬を視界から遠ざけさせ、全員の危険を等しくすることで逃亡の希望を断ち、味方を激励して戦闘を開始した。
§1.25.2Milites loco superiore pilis missis facile hostium phalangem perfregerunt.
兵士たちは高い場所からピルム(投槍)を放ち、容易に敵のファランクスを突破した。
Ea disiecta gladiis destrictis in eos impetum fecerunt.
それが瓦解すると、彼らは剣を抜いて敵に突撃した。
§1.25.3Gallis magno ad pugnam erat impedimento quod pluribus eorum scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare poterant,
ガリア人にとって戦闘において大きな障害となったのは、彼らの盾の多くが一撃の投槍によって刺し貫かれ、縫い合わされてしまい、鉄の穂先が曲がってしまったために、それを引き抜くことも、左手が塞がれて十分に都合よく戦うこともできなかったことである。
§1.25.4multi ut diu iactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare.
その結果、多くの者が腕を長く振り動かした末に、むしろ盾を手から放して、無防備な体で戦うことを選ぶほどであった。
§1.25.5Tandem vulneribus defessi et pedem referre et, quod mons suberit circiter mille passuum spatio, eo se recipere coeperunt.
ついに傷を負って疲弊した彼らは、後退し始め、また約一マイルの距離に山が近くにあったため、そこへ退却し始めた。
§1.25.6Capto monte et succedentibus nostris, Boi et Tulingi, qui hominum milibus circiter XV agmen hostium claudebant et novissimis praesidio erant, ex itinere nostros ab latere aperto adgressi circumvenire, et id conspicati Helvetii, qui in montem sese receperant, rursus instare et proelium redintegrare coeperunt.
山が占領され、我が軍が追撃していたところ、約一万五千の兵力で敵の隊列の最後尾を固め、後衛の守りとなっていたボイ族とトゥリンギ族が、行軍の途上から我が軍の露出した側面を攻撃して包囲し始め、これを目撃した、山に退却していたヘルウェティイ族も、再び圧迫を加え、戦闘を再開し始めた。
§1.25.7Romani [conversa] signa bipertito intulerunt: prima et secunda acies, ut victis ac submotis resisteret, tertia, ut venientes sustineret.
ローマ軍は[向きを変えた]軍旗を二手に分けて進撃させた。 第一および第二戦列は、すでに打ち負かされ退けられた者たちに立ち向かうためであり、第三戦列は、新たにやって来る者たちを食い止めるためであった。

語釈・文法注

  1. §1.25.3impedimento — 目的・結果を表す与格。Gallis(利害の与格)とともに「二重与格」の構文を構成し、magno はこの impedimento を修飾している。
  2. §1.25.3quod ... poterant — 名詞節(quod 節)であり、主節の不完全な構文における主語として機能している。すなわち、Gallis magno ... erat impedimento(〜ということがガリア人にとって大きな障害であった)の「〜ということ」に当たる。
  3. §1.25.3scutis ... transfixis et conligatis — 名詞 scutis を意味上の主語とする独立奪格。完了分詞 transfixis および conligatis がかかり、その原因や状況を表している。
  4. §1.25.6Boi et Tulingi ... circumvenire — 歴史的不定詞として独立して用いられているか、または文末の主動詞 coeperunt が Boi et Tulingi... circumvenire と Helvetii... instare et proelium redintegrare の双方を支配している。ここでは双方に coeperunt が共通してかかるものとして翻訳を統一している。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.25.1-1.25.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.25.1-1.25.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。