Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.23.1-1.23.3

ビブラクテへの転進とヘルウェティイ族の追撃

23 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは食糧事情を考慮し、ヘルウェティイ族の追跡を一時中断してビブラクテへ向かう。これをローマ軍の退却と見たヘルウェティイ族は、追撃に転じる。

§1.23.1Postridie eius diei, quod omnino biduum supererat, cum exercitui frumentum metiri oporteret, et quod a Bibracte, oppido Haeduorum longe maximo et copiosissimo, non amplius milibus passuum XVIII aberat, rei frumentariae prospiciendum existimavit;
その翌日、軍隊に食糧を分配しなければならない時まで、全体で二日しか残されていなかったこと、また、ハエドゥイ族の町の中で群を抜いて最大かつ最も物資の豊かなビブラクテから十八マイルと離れていないところにいたことから、カエサルは食糧事情に配慮しなければならないと考えた。
itaque iter ab Helvetiis avertit ac Bibracte ire contendit.
そのため、彼はヘルウェティイ族から進路をそらし、ビブラクテへと急行した。
§1.23.2Ea res per fugitivos L. Aemilii, decurionis equitum Gallorum, hostibus nuntiatur.
このことは、ガリア人騎兵の十人隊長(デクリオ)であるルキウス・アエミリウスの逃亡兵たちを通じて、敵に知らされた。
§1.23.3Helvetii, seu quod timore perterritos Romanos discedere a se existimarent, eo magis quod pridie superioribus locis occupatis proelium non commisissent, sive eo quod re frumentaria intercludi posse confiderent, commutato consilio atque itinere converso nostros a novissimo agmine insequi ac lacessere coeperunt.
ヘルウェティイ族は、ローマ軍が恐怖に怯えて自分たちから退却していると考えたためか(前日に高い場所を占拠していたのに戦闘を交えなかったことから、いっそうそう考えたのである)、あるいは、ローマ軍を食糧供給から遮断できると確信したためか、計画を変更して進路を反転させ、我が軍を最後尾から追跡して攻撃し始めた。

語釈・文法注

  1. 1.23.1Postridie eius diei — postridieは副詞であるが、しばしば属格(eius diei)を伴って「その翌日」という意味を表す。
  2. 1.23.1rei frumentariae prospiciendum — 自動詞prospicereの動形容詞(受動未来分詞)を用いた非人称受動構文。与格のrei frumentariaeを支配し、「食糧事情に対して配慮がなされるべきである」の意味。
  3. 1.23.3superioribus locis occupatis — 独立奪格(ablative absolute)。文脈上、譲歩(「高い場所を占拠していたにもかかわらず」)の意味を表す。
  4. 1.23.3seu quod... sive eo quod — 「~のためか、あるいは~のためか」と推測される二つの理由を対比する構文。接続法(existimarent, confiderent)は、語り手自身ではなくヘルウェティイ族の主観的な考えであることを示す。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.23.1-1.23.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.23.1-1.23.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。