§1.17Εὗρόν σου ἐν τῇ ἐπιστολῇ καὶ τοῦτο αὐταῖς λέξεσι τό·
私はあなたのお手紙の中に、まさに次の文言でこれをも見出しました。
« Ἐπὶ δὲ πᾶσι, τοσούτων προωδοιπορηκότων προφητῶν, τῶν τε ἐξῆς οὐδεὶς ἕτερος ἑτέρου κέχρηται ῥητῷ (6) νοήματι·
「その上すべてのこととして、これほど多くの預言者たちが先導し、またそれに続く者たちのうち、誰一人として他の者の明確な言葉を用いた者はいません。
οὐ γὰρ ἐπτώχευσεν ὁ λόγος αὐτῶν ἀληθὴς ὤν·
なぜなら、彼らの言葉は真実であるため、貧しくはならなかったからです。
οὑτοσὶ δὲ, ἐκείνων θατέρῳ ἐπαπειλῶν ὑπομιμνήσκει σε (7) λέγοντος τοῦ Κυρίου· Ἀθῶον καὶ δίκαιον οὐκ ἀποκτενεῖς·
しかし、この者は、彼らの一方に脅しをかけながら、『罪のない者と正しい者を殺してはならない』という主の言葉をあなたに思い起こさせています。
» καὶ ἐθαύμασα, πῶς πολλὰς διατριβὰς ἕχων ἐν ταῖς ἐξετάσεσι καὶ μελέταις τῆς Γραφῆς, οὐ τετήρηκας συγχρωμένους προφήτας προφητῶν λόγοις σχεδὸν αὐταῖς λέξεσι.
」そして私は驚きました。 あなたが聖書の考究と研鑽に多くの時間を費やしていながら、預言者たちが他の預言者たちの言葉を、ほぼ同じ文言で相互に用いていることに気づかなかったとは。
Τίς γὰρ οὐκ οἶδε καὶ τῶν πολλῶν πιστῶν κείμενον ἐν τῷ Ἡσσΐᾳ τό·
なぜなら、多くの信者の中でも、イザヤ書に次のように書かれているのを知らない者がいるでしょうか。
« Ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις ἐμφανὲς τὸ ὅρος Κυρίου· καὶ ὁ οἶκος τοῦ Θεοῦ (8) ἐπ᾿ ἄκρων τῶν ὀρέων, καὶ ὑψωθήσεται ὑπεράνω τῶν βουνῶν, καὶ ἥξουσιν ἐπʼ αὐτὸ πάντα τὰ ἕθνη·
「終わりの日に、主の山、神の家は山々の頂に現れ、丘々よりも高くそびえ立ち、すべての国々がそこへ来たるであろう。
καὶ πορεύσονται ἕθνη πολλὰ, καὶ ἐροῦσι·
多くの民が歩み寄り、言うであろう。
Δεῦτε, ἀνα εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου, καὶ εἰς τὸν οἷκον βῶμεντοῦ Θεοῦ Ἰακώβ·
『さあ、私たちは主の山、ヤコブの神の家へと登ろう。
καὶ ἀναγγελεῖ ἡμῖν τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, καὶ πορευσόμσθα ἐν αὐτῇ·
主は私たちにその道を告げ、私たちはその道を歩もう。
ἐκ γὰρ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος, καὶ λόγος Κυρίου ἐν Ἱερουσαλήμ (9).
なぜなら、律法はシオンから、主の言葉はエルサレムから出るからである。
Καὶ κρινεῖ ἀνὰ μέσον τῶν ἐθνῶν, καὶ κρινεῖ λαὸν πολύν·
主は諸国の間を裁き、多くの民を正される。
καὶ συγκόψουσι τὰς μαχαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρα, καὶ τὰς ζιβύνας αὐτῶν εἰς δρέπανα·
彼らはその剣を打ち直して鋤とし、その槍を鎌とする。
καὶ οὐ λήψεται ἕθνος ἐπʼ ἕθνος μάχαιραν· καὶ οὐ μὴ μάθωσιν ἕτι πολεμεῖν.
国は国に対して剣を上げず、もはや戦うことを学ばない。
» Τὸ δὲ παραπλήσιον τούτοις lὅλοις, καὶ τῇ αὐτῇ λέξει, ἐν τῷ Μιχαίᾳ οὕτως ἐστὶ γεγραμμένον·
』」これら全体とほぼ同様のことが、全く同じ文言で、ミカ書に次のように書かれています。
« Καὶ ἕσται ἐπʼ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν ἐμφανὲς τὸ ὅρος τοῦ Κυρίου, ἕτοιμον ἐπὶ τὰς κορυφὰς τῶν ὀρέων, καὶ μετεωρισθήσεται ὑπεράνω τῶν βουνῶν·
「そして終わりの日に、主の山は山々の頂に備えられて現れ、丘々よりも高くそびえ立つであろう。
καὶ σπεύσουσιν ἐπʼ αὐτῷ λαοὶ, καὶ πορεύσονται ἕθνη πολλὰ, καὶ ἐροῦσι·
人々はそこへ急ぎ、多くの国々が歩み寄り、言うであろう。
Δεῦτε, ἀναβῶμεν εἰς τὸ ὅρος (10) τοῦ Κυρίου, καὶ εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ Ἰακὼβ, καὶ δείξουσιν ἡμῖν τὴν ὀδὸν αὐτοῦ·
『さあ、私たちは主の山、ヤコブの神の家へと登ろう。
καὶ πορευσόμεθα ἐν ταῖς τρίβοις αὐτοῦ·
彼らは私たちにその道を示し、私たちはその小道を歩もう。
ὅτι ἐκ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος, καὶ λόγος Κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ.
なぜなら、律法はシオンから、主の言葉はエルサレムから出るからである。
Καὶ κρινεῖ ἀνὰ μέσον λαῶν πολλῶν, καὶ ἐλέγξει ἐπὶ ἕθνη (11) ἰσχυρὰ ἕως εἰς μακρὰν, καὶ κατακόψουσι τὰς μαχαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρα, καὶ τὰς ζιβύνας αὐτῶν εἰς δρέπανα·
主は多くの人々の間を裁き、遠くの強い国々を戒められる。 彼らはその剣を打ち直して鋤とし、その槍を鎌とする。
καὶ οὐκέτι μὴ ἄρῃ ἕθνος ἐπʼ ἕθνος ῥομφαίαν, καὶ οὐκέτι μὴ μάθωσι πολεμεῖν.
国は国に対して剣を上げず、もはや戦うことを学ばない。
» Ἔτι δὲ ἐν τῇ πρώτῃ τῶν Παραλειπομένων ὁ τεταγμένος ἐν χειρὶ Ἀσὰφ, καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ ψαλμὸς, τοῦ αἰνεῖν τὸν Κύριον, οὗ ἡ ἀρχή· « Ἐξομολογεῖσθε καὶ ἐπικαλεῖσθε αὐτὸν ἐν ὀνόματι αὐτοῦ, » ἐν μὲν τοῖς πλείστοις κατὰ τὴν ἀρχὴν ἰσοδυναμεῖ τῷ ρδ΄ ψαλμῷ, ἕως τοῦ· « Καὶ ἐν τοῖς προφήταις μου μὴ πονηρεύεσθε· » μετὰ δὲ τοῦτο τῷ Ϟε΄ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ ἐγγύς πως ἐχούσης τό· « Ἄσατε τῷ Κυρίῳ πᾶσα ἡ γῆ » ἕως τοῦ· « Ὅτι ἕρχεται κρῖναι τὴν γῆν.
』」さらに、歴代誌上において、主を賛美するためにアサフとその兄弟たちの手に委ねられた詩編があり、その始まりは「主に感謝し、その名によって主を呼び求めよ」となっていますが、その大部分は、始まりにおいては詩編第百四編の「私の預言者たちに悪をなしてはならない」という箇所までに等しく、その後は、その始まりが「全地よ、主に歌え」とほぼ同様である詩編第九十五編の「主は地を裁くために来られるからである」という箇所までに対応しています。
» Ἐπεὶ δὲ ἦν τὸ παραθέσθαι αὐτὰς τὰς λέξεις πολὺ, διὰ βραχέων πρὸς τὸ προκείμενον ταῦτα εἰρήκαμεν.
しかし、それらの文言そのものを並めることはあまりに冗長となるため、私たちは目の前の課題に対して簡潔にこれらのことを述べました。
Εὑρήσεις δὲ καὶ περὶ τοῦ μὴ αἵρειν βάσταγμα ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν Σαββάτων οὐ μόνον παρὰ Μωϋσεῖ γεγραμμένον, ἀλλὰ καὶ ἐν Ἱερεμίᾳ.
また、安息日に荷物を持ち運んではならないということについて、モーセの書に書かれているだけでなく、エレミヤ書にも書かれているのを見出すでしょう。
Καὶ περὶ τοῦ Πάσχα καὶ νόμων ἱερατικῶν εὑρήσεις παρά τε Μωῦσεῖ καὶ ἐν τοῖς τελευταίοις τοῦ Ἰεζεκιήλ.
さらに過越の祭や祭司の律法についても、モーセの書とエゼキエル書の最後の部分の双方に見出すでしょう。
Καὶ αὐτὰς δʼ ἂν παρεθέμην τὰς λέξεις, καὶ ἅλλας πλείονας, εἰ μὴ ἑώρων ὑπὸ τῆς ὀλιγότητος τῶν ἐν Νικομηδείᾳ ἡμερῶν ἡμῶν ἀποκλειόμενον τὸνχρόνον τῆς πρὸς σὲ γραφῆς.
そして、もしニコメディアでの私たちの滞在日数の少なさのせいで、あなたへの手紙を書く時間が制限されているのを見ていなかったなら、それらの文言自体や、さらに多くの他の文言をも並べたことでしょう。
§1.18Πρὸς τούτοις ἕφασκες καὶ τὸν τῆς φράσεως χαρακτῆρα διαλλάσσειν·
これらに加えて、あなたは(スザンナの物語の)文体(表現の特徴)が異なっているとも主張していました。
ὅπερ ἐμοὶ οὐ πάνυ τι ἐφάνη.
しかし、そのことは私には全くそのようには思われませんでした。
Καὶ ταῦτα μὲν ἀπελογησάμην·
私はこれらのことについて弁明しました。
ἦν δʼ ἃν προηγουμένως μετὰ τὰ ἐγκλήματα ἐγκώμιον εἰπεῖν τῆς περὶ Σωσάνναν Γραφῆς ἐπιβαίνοντα ἑκάστῃ λέξει, καὶ δεικνύντα τὸ ἐξαίρετον τῶν νενοημένων·
しかし、本来であれば、非難の後に、スザンナに関する聖書の賛辞を、一語一語に立ち入り、理解された事柄の素晴らしさを指し示しながら語ることも可能であったでしょう。
ὅπερ ἰδίᾳ τις τῶν φιλομαθῶς καὶ ἱκανῶς μεμελετηκότων τὰ θεῖα συντάξαι δυνήσεται.
それは、知識を愛し、神聖な事柄を十分に探究した誰かが、個別に著すことができるでしょう。
Ταῦτα πρὸς τὰ, ὡς φὴς, κρούματα ἀπεκρινάμην, καὶ ἀντιγράφω·
あなたが言うところの「攻撃」に対して、私はこれらのことを答え、返事を書きます。
εἵθε καὶ παιδεύειν δυναίμην! νυνὶ δὲ οὐ τηλικαῦτα ἐμαυτῷ δίδωμι.
私も教えることができればよいのですが! しかし、現在のところ、私は自分にそれほど大きな力を認めてはおりません。
Προσαγορεύει σε ὁ συναγωνισάμενος τῇ ὑπαγορεύσει τῆς ἐπιστολῆς, καὶ παρατυχὼν πάσῃ αὐτῇ, ἐν οἷς βεβούληται διορθωσάμενος, κύριός μου καὶ ἀδελφὸς ἱερὸς Ἀμβρόσιος (12).
この手紙の口述に協力し、その全体に立ち会い、自分の望む箇所で修正を加えてくれた、私の主人であり聖なる兄弟であるアンブロシオスが、あなたに挨拶を送ります。
Ἀσπάζεται δέ σε καὶ ἡ πιστοτάτη σύμβιος αὐτοῦ Μαρκέλλα ἅμα τοῖς τέκνοις, καὶ Ἀνίκητος (13).
また、彼の最も忠実な配偶者マルケラも、子供たち、およびアニケトスとともに、あなたに挨拶を送ります。
Σὺ τὸν καλὸν ἡμῶν πάπαν Ἀπολλινάριον (14) ἅσπασαι, καὶ τοὺς ἀγαπῶντας ἠμᾶς.
あなたは、私たちの立派な教父アポリナリオスと、私たちを愛する人々に挨拶を伝えてください。