§1## I Sam. 3, 11—21. Ἐπειδὴ ἔμελλεν ἡ θεία γραφὴ τὴν ἀπώλειαν τῶν υἱῶν Ἠλὶ προλέγειν, ὅτι τε ὴ κιβωτὸς τοῦ θεοῦ ληφθήσεται ὑπὸ τῶν ἀλλοφύλων, προλαβοῦσα θεραπεύει τὴν ἀκοήν, μήποτέ τις οἰηθῇ σκληρὸν εἶναι τὸν θεόν.
## 第一サムエル記 3章11–21節聖なる書がエリの息子たちの破滅を、また神の契約の箱が異邦人に奪われるであろうことを、あらかじめ預言しようとしていたので、それはあらかじめ耳を癒やし、神が過酷な方であると誰かが思うことのないようにしている。
διὰ τοῦτο, ὡς ἔφην, ἱστορεῖ ὡς οὐκ ἠλαττώθη τῶν υἱῶν Ἠλὶ ἡ κακία καὶ ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἀπειλῆς καὶ τῆς κατ᾿ προρρήσεως, ἀλλ’ ηὐξήθη μᾶλλον.
このため、私が言ったように、エリの息子たちの邪悪さと罪が、脅しと事前の警告によって減少させられることはなく、むしろいっそう増大したということを、それは記録しているのである。
§2## Ι Sam. 4, 13. Εὐσεβὴς ὀ Ἠλὶ καθ’ ἑαυτόν·
## 第一サムエル記 4章13節エリ自身は敬虔な人であった。
οὐ γὰρ περὶ τῆς σωτηρίας τῶν τέκνων ἠγωνία προηγουμένως ἀλλ᾿ ὑπὲρ τῆς κιβωτοῦ, μήποτε γένοιτο ὑπὸ τοῖς ἀλλοφύλοις·
なぜなら彼は、何よりもまず自分の子供たちの安全を心配したのではなく、契約の箱が異邦人の手に落ちやしないかと心配したからである。
ὂ δὴ καὶ συνέβη.
そして、まさにそれが起こったのである。
§3## I Sam. 5, 3. Ἵνα γνῶσιν οἱ ἀλλόφυλοι ὅτι οὔτε ὁ θεὸς ἡττήθη διὰ τῶν Ἰσραηλιτῶν οὔτε αὐτὸν νενικήκασι τῇ οἰκείᾳ δυνάμει, ἀλλὰ τῶν Ἰουδαίων αἱ ἁμαρτίαι καὶ ἀσέβειαι τὴν ἠτταν πεποιήκασιν.
## 第一サムエル記 5章3節これは、異邦人たちが、神がイスラエル人のゆえに敗北したのでもなければ、彼らが自分たちの力で神に打ち勝ったのでもなく、ユダヤ人たちの罪と不敬虔が敗北をもたらしたのだということを知るためである。
πέπτωκε δὲ πρὸ τῆς κιβωτοῦ ὀ Δαγών, οὐχ ἴνα προσκυνήσῃ, οὐ γὰρ ἠν ἄξιος, ἀλλ’ ἵνα συντριβῇ·
そしてダゴンは契約の箱の前に倒れたが、それは礼拝するためではなく(なぜなら彼はそれに値しなかったから)、打ち砕かれるためであった。
ὃ δὴ καὶ γέγονεν.
そして、まさにそれが起こったのである。
§4## Ι Sam. 15, 9-11. Ὥσπερ ἐπ’ ἀνθρώπων μὲν χεὶρ καὶ ποὺς καὶ ὀφθαλμὸς καὶ οὖς καὶ εἴ τι τοιοῦτον ὀνομάζεται σημαντικὰ τῶν μελῶν τοῦ ἠμετέρου σώματός ἐστιν, ἐπὶ δὲ θεοῦ χεὶρ μὲν τὸ δημιουργικόν, ἀφθαλμὸς δὲ τὸ ἐποπτικόν, καὶ οὖς μὲν τὸ ἀκουστικόν, ποὺς δὲ τὸ τῆς παρουσίας ὅταν ἐνεργῇ τι·
## 第一サムエル記 15章9–11節人間の場合は、手、足、目、耳、その他これに類するものと呼ばれるものが、私たちの体の器官を表すものであるが、神においては、手は創造の力を、目は見守る力を、耳は聞く力を、足は神が何かを働かせるときの臨在を表す。
οὔτω καὶ θυμὸς μὲν θεοῦ λέγεται παιδεία ἠ κατὰ τῶν πταιόντων, οὐ πάθος θεοῦ, μεταμέλεια δὲ ἡ ἀπὸ πράγματος εἰς πρᾶγμα μετάθεσις τῆς τοῦ θεοῦ οἰκονομίας.
同様に、神の「怒り」と言われるのは、過ちを犯す者たちに対する懲らしめのことであって、神の情念ではなく、「後悔」とは、神の摂理がある事柄から別の事柄へと移行することである。
ὃ γὰρ ἠμεῖς μεταμελούμενοι ποιοῦμεν, τουτέστιν ἐκεῖνα μὲν φεύγομεν ἐφ οἶς μετεμελήθημεν, ἕτερα δὲ διώκομεν τὰ κρείττω, τοῦτο μεταμέλεια θεοῦ λέγεται.
というのも、私たちが後悔するときに行うこと、すなわち、後悔した事柄を避け、より良い他の事柄を追求することを、神の「後悔」と呼ぶからである。
διατί;
なぜか。
ἐπειδὴ σωματικώτερον τοῖς βαρυτάτοις τὴν διάνοιαν ἔδει περὶ τοῦ θεοῦ τοὺς προφήτας ὀμιλεῖν, ἴνα χωρηθῇ·
知的理解において極めて鈍い人々に対して、預言者たちは神についてより身体的な仕方で語り、理解される必要があったからである。
οἱ γὰρ ἀγάλματα ἅπερ ἔγλυφον καὶ ἐχώνευον θεοὺς νομίζοντες, ἤδη δὲ καὶ ἄλογα, πῶς ἂν ἐχώρησαν διὰ πνευματικῶν νοημάτων τε καὶ ῥημάτων τὰ περὶ θεοῦ λεγόμενα;
というのも、自分たちが彫ったり鋳造したりした偶像を、さらには無性の獣さえも神とみなしていた人々が、どうして霊的な概念や言葉によって語られる神についての事柄を理解できただろうか。
Καὶ πάλιν· Εἐ πάντα πρόοιδεν ὀ θεός, οὐκ ἀφ᾿ ὧν δὲ οἶδε θυμοῦται ἢ οὐ πάθος ἄρα θεοῦ θυμὸς ἢ μεταμέλεια, ἀλλὰ τοῦ θυμοῦ | | ἔργον ἡ κόλασις καὶ τὸ τῆς μεταμελείας ὁμοίως ἀπόστασις μὲν τοῦ προτέρου πράγματος, μετάθεσις δὲ εἰς τὴν ἑτέραν οἰκονομίαν.
また言う、もし神がすべてをあらかじめ知っておられ、あらかじめ知っている事柄のゆえに憤られるのでないならば、怒りや後悔は神の情念ではなく、むしろ怒りの働きとは懲罰であり、同様に後悔の働きとは、以前の事柄からの離脱と、別の摂理への移行である。
οὕτω καὶ περὶ ῥομφαίας λέγεται·
このように、剣についても語られている。
>ῥομφαία ὀξύνου καὶ καὶ χεὶρ ὠνόμασται σιδήρου † ὁ Σολομών·
「剣よ、鋭くなれ」。 また、ソロモンによって「鉄の手」と名付けられている。
»ἵνα ῥύσηταί σε ἐκ χειρὸς σιδήρου«) καὶ ῥομφαίας ὠς ὀ Δαβίδ φησιν· »εἰς χεῖρας ῥομφαίας‘).
「鉄の手からあなたを救い出すために」。 そしてダビデが言うように、剣についても「剣の手(支配)に」と言われている。
οὕτω καὶ ὀ θυμὸς τοῦ θεοῦ ὀργίζεσθαι λέγεται καὶ πρόσωπον ἔχειν ἁμαρτία κατὰ τὸν Δαβίδ, καὶ πρόσωπον ὁ τοῦ θεοῦ θυμός, ὡς ἐν τῷ τριακοστῷ ἐβδόμῳ Ψαλμῷ, καὶ χερσὶν οἱ ποταμοὶ κροτεῖν.
このように、神の憤りも「怒る」と言われ、ダビデによれば罪も「顔を持つ」と言われ、詩編第三十七篇にあるように神の憤りも顔を持つと言われ、また川が「手で拍手する」と言われる。
οὔτε δὲ ποταμοῖς χεῖρές εἰσιν οὔτε πρόσωπον ἁμαρτίαις.
しかし、川に手があるわけでも、罪に顔があるわけでもない。
μὴ τοίνυν διὰ τὰ σωματικῶς περὶ θεοῦ λεγόμενα, ὠς ἐχώρουν οἱ παλαιοί, σῶμα τὸν θεὸν νομίζωμεν ἢ παθῶν αὐτὸν πεπληρῶσθαι.
したがって、古代の人々が理解できたように、神について身体的に語られている事柄のゆえに、私たちが神を身体であると考えたり、情念に満ちていると考えたりしてはならない。
{Οὐ τὸ εὐπερίστρεπτον τῆς ἀνθρώπου γνώμης τῷ ἡμεῖς γὰρ ἐφ᾿ ἐαυτῶν τὰς τροπὰς τῆς θείας οἰκονομίας τὰς ἐφ’ ἡμῶν δικαίως συμβαινούσας ἀπεργαζόμεθα, ἀναξίους ἑαυτοὺς δεικνύντες διὰ τῶν πράξεων τῆς παρὰ τοῦ θεοῦ δωρηθείσης τιμῆς.
人間の心の移り変わりやすさによるのではない。 なぜなら、私たちは自ら、自らの上に正当に起こる神の摂理の転変をもたらすのであり、自らの行いによって、神から与えられた誉れに自分たちが値しない者であることを示すからである。
καταγνοὺς οὑν τοῦ Σαοὺλ καὶ βουλόμενος τῷ Δαβὶδ παραδοῦναι τὰ τῆς ἀρχῆς καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ φυλάξαι τὴν βασιλείαν διὰ τὸν ἐξ αὐτοῦ τεχθησόμενον κατὰ σάρκα βασιλέα τῆς κτίσεως ἁπάσης, ἀνθρωπίνοις ἐχρήσατο ῥήμασιν ἀνθρώποις διαλεγόμενος, καὶ εἶπεν·
それゆえ、サウルを不適格と判断し、ダビデに統治権を委ね、また彼の末裔から肉において生まれる全被造物の王のゆえに、彼の末裔のために王国を保持しようと望んで、神は人間に語りかける際に人間の言葉を用い、こう言われた。
μεταμεμέλημαι ὅτι ἔχρισα τὸν Σαοὺλ εἰς βασιλέα, ἀντὶ τοῦ ἑτέρῳ βούλομαι δοῦναι τῆς βασιλείας τὴν ἀρχήν, τοῦτον δὲ τῆς δυναστείας.
「私はサウルを王に油注いだことを後悔する」。 これは、他者に王国の支配を与え、この者からは主権を奪うことを望むという意味である。
Τὸ μεταμεμέλημαι διὰ τὸν Σαοὺλ τουτέστιν οὕτω ἀνάξιον ἑαυτὸν τῆς βασιλείας ἐποίησεν, ὥστε εἴ γε φύσιν εἶχον μετανοοῦσαν, μετέγνων ἂν ἐπ αὐτῷ.
サウルに関する「私は後悔する」というのは、すなわち、彼が自分自身を王国にまったく値しない者としたので、もし私が後悔するような性質を持っていたならば、彼に関して悔いたであろう、という意味である。
διὰ τί οὖν ἐχρίσθη;
では、なぜ彼は油注がれたのか。
ὅτι τότε ἄξιος ἦν.
その当時は値する者であったからである。
τραπεὶς δὲ πάλιν ἀνάξιος γέγονεν.
しかし、心変わりしたために、再び値しない者となったのである。