Humanitext Reader

ポリュビオス · 歴史 §3.93.1-3.93.10

ハンニバルの牛の角に火を放つ脱出計略

252 / 1311 箇所 · ギリシア語

要旨

ファビウスは有利な地勢を利用してカルタゴ軍を包囲し、戦争に決定的な終止符を打とうと企てる。一方、これを察知したハンニバルは、牛の角に火のついた松明を縛り付け、夜間に山稜へと追い立てて敵の警戒網を破る奇策を案出する。

§3.93.1νῶν κατεστρατοπέδευσε.
(狭路の手前の丘の上に)陣を張った。
παραγενομένων δὲ τῶν Καρχηδονίων καὶ ποιησαμένων τὴν παρεμβολὴν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις ὑπʼ αὐτὴν τὴν παρώρειαν, τὴν μὲν λείαν αὐτῶν ἤλπισεν ἀδηρίτως περισυρεῖν, ὡς δὲ τὸ πολὺ καὶ τοῖς ὅλοις πέρας ἐπιθήσειν διὰ τὴν τῶν τόπων εὐκαιρίαν.
そして、カルタゴ勢が到着し、山麓のすぐ下の平地に陣営を構えると、彼は敵の戦利品を難なく奪い取ることができると期待し、さらには地勢の有利さによって、大勢において決定的な終止符を打つことができるだろうと考えた。
§3.93.2καὶ δὴ περὶ ταῦτα καὶ πρὸς τούτοις ἐγίνετο τοῖς διαβουλίοις, διανοούμενος πῇ καὶ πῶς χρήσεται τοῖς τόποις καὶ τίνες καὶ πόθεν πρῶτον ἐγχειρήσουσι τοῖς ὑπεναντίοις.
そして、まさにこれらのこと、またこれらに類する熟議に没頭し、その土地をどこでどのように利用するか、また誰がどこから最初に敵を攻撃すべきかを思案していた。
§3.93.3Ἀννίβας δέ, ταῦτα πρὸς τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν παρασκευαζομένων τῶν πολεμίων, συλλογιζόμενος ἐκ τῶν εἰκότων οὐκ ἔδωκε χρόνον οὐδʼ ἀναστροφὴν ταῖς ἐπιβολαῖς αὐτῶν,
一方、ハンニバルは、敵が翌日に向けてこれらの準備をしている間に、状況から当然予測されることを考慮して、彼らの企てに対して時間も猶予も与えなかった。
§3.93.4ἀνακαλεσάμενος δὲ τὸν ἐπὶ τῶν λειτουργιῶν τεταγμένον Ἀσδρούβαν παρήγγειλε λαμπάδας δεσμεύειν ἐκ τῆς ξηρᾶς καὶ παντοδαπῆς ὕλης κατὰ τάχος ὡς πλείστας καὶ τῶν ἐργατῶν βοῶν ἐκλέξαντʼ ἐκ πάσης τῆς λείας τοὺς εὐρωστοτάτους εἰς δισχιλίους ἁθροῖσαι πρὸ τῆς παρεμβολῆς.
彼は軍役を掌るハスドルバルを呼び寄せ、乾燥したあらゆる種類の木材から松明を大至急できるだけ多く束ねるよう命じ、またすべての戦利品の中から、役用の牛のうち最も頑健なものを約二千頭選び出して陣営の前に集めるよう命じた。
§3.93.5γενομένου δὲ τούτου συναγαγὼν ὑπέδειξε τοῖς λειτουργοῖς ὑπερβολήν τινα μεταξὺ κειμένην τῆς αὑτοῦ στρατοπεδείας καὶ τῶν στενῶν, διʼ ὧν ἔμελλε ποιεῖσθαι τὴν πορείαν, πρὸς ἣν ἐκέλευε προσελαύνειν τοὺς βοῦς ἐνεργῶς καὶ μετὰ βίας, ὅταν δοθῇ τὸ παράγγελμα, μέχρι συνάψωσι τοῖς ἄκροις.
これが実行されると、彼は雑役兵たちを集め、自分の陣営と行軍の経路にする予定の狭路との間にある、ある山稜を指し示し、合図が出されたなら、山頂に達するまで、牛たちを力強くかつ強引にそこへ向けて追い立てるよう命じた。
§3.93.6μετὰ δὲ τοῦτο δειπνοποιησαμένοις ἀναπαύεσθαι καθʼ ὥραν παρήγγειλε πᾶσιν.
この後、彼は全員に夕食をとらせ、適切な時間に休息をとるよう命じた。
§3.93.7ἅμα δὲ τῷ κλῖναι τὸ τρίτον μέρος τῆς νυκτὸς εὐθέως ἐξῆγε τοὺς λειτουργοὺς καὶ προσδεῖν ἐκέλευσε πρὸς τὰ κέρατα τοῖς βουσὶ τὰς λαμπάδας.
そして、夜の第三部が傾くやいなや、すぐに雑役兵たちを連れ出し、牛の角に松明を縛り付けるよう命じた。
§3.93.8ταχὺ δὲ τούτου γενομένου διὰ τὸ πλῆθος, ἀνάψαι παρήγγειλε πάσας καὶ τοὺς μὲν βοῦς ἐλαύνειν καὶ προσβάλλειν πρὸς τὰς ἀκρωρείας ἐπέταξε,
人数が多かったためこれが迅速に行われると、彼はすべてに火を灯すよう命じ、牛たちを追い立てて山稜に向かって突撃させるよう指示した。
§3.93.9τοὺς δὲ λογχοφόρους κατόπιν ἐπιστήσας τούτοις ἕως μέν τινος συνεργεῖν παρεκελεύετο τοῖς ἐλαύνουσιν, ὅταν δὲ τὴν πρώτην ἅπαξ ὁρμὴν λάβῃ τὰ ζῷα, παρατρέχοντας παρὰ τὰ πλάγια καὶ συγκρούοντας ἅμα τῶν ὑπερδεξίων ἀντέχεσθαι τόπων καὶ προκαταλαμβάνειν τὰς ἀκρωρείας, ἵνα παραβοηθῶσι καὶ συμπλέκωνται τοῖς πολεμίοις, ἐάν που συναντῶσι πρὸς τὰς ὑπερβολάς.
また、槍兵たちを彼らの背後に配置し、しばらくの間は牛を追う者たちを助けるよう促し、動物たちがひとたび最初の勢いを得たなら、脇を並走して追い立てつつ、同時に高地を確保し、山頂を先んじて占拠するよう命じた。 これは、敵がもし峠の付近で遭遇した場合には、それに対抗して支援し、交戦するためであった。
§3.93.10κατὰ δὲ τὸν καιρὸν τοῦτον αὐτὸς ἀναλαβὼν πρῶτα μὲν τὰ βαρέα τῶν ὅπλων, ἐπὶ δὲ τούτοις τοὺς ἱππεῖς, ἑξῆς δὲ τὴν λείαν, ἐπὶ δὲ πᾶσι τοὺς Ἴβηρας καὶ Κελτοὺς
この時、彼自身は、まず重装歩兵を、次いで騎兵を、その後に戦利品を、そして最後尾にイベリア人とケルト人を……

語釈・文法注

  1. 3.93.1τοῖς ὅλοις — 名詞化された中性複数 `τὰ ὅλα`(全体、ここでは大局、すなわち戦争全体)から派生した表現であり、`πέρας ἐπιθήσειν`(終わりを告げる)の与格補語。「戦争全体に(決定的な)終止符を打つ」の意。
  2. 3.93.7ἅμα δὲ τῷ κλῖναι — `ἅμα τῷ` +不定詞(〜するやいなや)の構文。自動詞として用いられた `κλῖναι`(傾く、傾斜する)は、「夜の第三の部分(第三交代、すなわち深夜から夜明け前の時間帯)が傾く(終わりに近づく、または更ける)やいなや」という時間的推移を表す。
  3. 3.93.9παρατρέχοντας ... καὶ συγκρούοντας — これらの対格分詞は、主節の対格不定詞構文における意味上の主語(槍兵たち `τοὺς λογχοφόρους`)を修飾する。`συγκρούοντας` は自動詞的・使役的に「(牛たちを)追い集める」または「(武器などを)打ち鳴らして脅かす」のいずれの意味も取りうるが、いずれにせよ牛を暴走させるための攪乱行動を指す。

この箇所を引用する

ポリュビオス, 歴史 §3.93.1-3.93.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:3.93.1-3.93.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。