Humanitext Reader

ポリュビオス · 歴史 §10.5.1-10.5.10

大スキピオ兄弟のエディリス当選と成功の要因

651 / 1311 箇所 · ギリシア語

要旨

プブリウスは夢の話を巧みに利用し、兄とともにエディリスに選出される。著者は、彼の成功が迷信的な神の恩寵ではなく、民衆の心理を見抜く機知と卓越した資質によるものであると説明する。

§10.5.1καὶ τῇ μὲν οὐδʼ ἐν νῷ τὸ ῥηθὲν ἦν, ὁ δὲ λαβὼν πρῶτον λαμπρὰν ἐσθῆτα κοιμωμένης ἔτι τῆς μητρὸς παρῆν εἰς τὴν ἀγοράν.
καὶ τῇ μὲν οὐδʼ ἐν νῷ τὸ ῥηθὲν ἦν, ὁ δὲ λαβὼν πρῶτον λαμπρὰν ἐσθῆτα κοιμωμένης ἔτι τῆς μητρὸς παρῆν εἰς τὴν ἀγοράν. そして、母はその語られたことを全く気にとめていなかったが、彼はまず輝かしい衣を身にまとい、母がまだ眠っているうちに広場へと向かった。
§10.5.2τοῦ δὲ πλήθους καὶ διὰ τὸ παράδοξον καὶ διὰ τὴν προϋπάρχουσαν εὔνοιαν ἐκπληκτικῶς αὐτὸν ἀποδεξαμένου, καὶ μετὰ ταῦτα προελθόντος εἰς τὸν ἀποδεδειγμένον τόπον καὶ στάντος παρὰ τὸν ἀδελφόν, §10.5.3οὐ μόνον τῷ Ποπλίῳ περιέθεσαν οἱ πολλοὶ τὴν ἀρχήν, ἀλλὰ καὶ τἀδελφῷ διʼ ἐκεῖνον, καὶ παρῆσαν ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἀμφότεροι γεγονότες ἀγορανόμοι.
τοῦ δὲ πλήθους καὶ διὰ τὸ παράδοξον καὶ διὰ τὴν προϋπάρχουσαν εὔνοιαν ἐκπληκτικῶς αὐτὸν ἀποδεξαμένου, καὶ μετὰ ταῦτα προελθόντος εἰς τὸν ἀποδεδειγμένον τόπον καὶ στάντος παρὰ τὸν ἀδελφόν, 民衆は、この予期せぬ出来事と以前からの好意の両方のために、驚くべき熱狂をもって彼を迎え、その後彼が指定された場所に進み出て兄の隣に立ったとき、 οὐ μόνον τῷ Ποπλίῳ περιέθεσαν οἱ πολλοὶ τὴν ἀρχήν, ἀλλὰ καὶ τἀδελφῷ διʼ ἐκεῖνον, καὶ παρῆσαν ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἀμφότεροι γεγονότες ἀγορανόμοι. 多くの人々はプブリウスに官職を授けただけでなく、彼のおかげでその兄にも授け、二人はともにエディリスとなって家へと戻ってきた。
§10.5.4τῇ δὲ μητρὶ τοῦ πράγματος ἄφνω προσπεσόντος, περιχαρὴς οὖσα πρὸς τὰς θύρας ἀπήντα καὶ μετὰ παραστάσεως ἠσπάζετο τοὺς νεανίσκους,
τῇ δὲ μητρὶ τοῦ πράγματος ἄφνω προσπεσόντος, περιχαρὴς οὖσα πρὸς τὰς θύρας ἀπήντα καὶ μετὰ παραστάσεως ἠσπάζετο τοὺς νεανίσκους, この出来事が突然母の耳に入ると、彼女は歓喜に満ちて戸口まで出迎え、深い感動とともに若者たちを抱きしめた。
§10.5.5ὥστε τὸν Πόπλιον ἐκ τοῦ συμβαίνοντος δοκεῖν πᾶσι τοῖς προακηκοόσι τῶν ἐνυπνίων μὴ μόνον κατὰ τὸν ὕπνον, ἔτι δὲ μᾶλλον ὕπαρ καὶ μεθʼ ἡμέραν διαλέγεσθαι τοῖς θεοῖς.
ὥστε τὸν Πόπλιον ἐκ τοῦ συμβαίνοντος δοκεῖν πᾶσι τοῖς προακηκοόσι τῶν ἐνυπνίων μὴ μόνον κατὰ τὸν ὕπνον, ἔτι δὲ μᾶλλον ὕπαρ καὶ μεθʼ ἡμέραν διαλέγεσθαι τοῖς θεοῖς. その結果、プブリウスは、出来事の成り行きから、あらかじめあの夢の話を聞いていたすべての人々にとって、眠っているときだけでなく、ましてや目覚めているとき、白昼堂々、神々と語り合っているのだと思われるようになった。
§10.5.6ὧν οὐδὲν ἦν ἐνύπνιον, ἀλλʼ ὑπάρχων εὐεργετικὸς καὶ μεγαλόδωρος καὶ προσφιλὴς κατὰ τὴν ἀπάντησιν συνελογίσατο τὴν τοῦ πλήθους πρὸς αὑτὸν εὔνοιαν.
ὧν οὐδὲν ἦν ἐνύπνιον, ἀλλʼ ὑπάρχων εὐεργετικὸς καὶ μεγαλόδωρος καὶ προσφιλὴς κατὰ τὴν ἀπάντησιν συνελογίσατο τὴν τοῦ πλήθους πρὸς αὑτὸν εὔνοιαν. しかし、これらはいずれも神からの夢ではなく、彼は親切で、寛大で、人当たりの良い性格であったため、民衆が自分に寄せている好意をあらかじめ計算していたのである。
§10.5.7λοιπὸν πρός τε τὸν τοῦ δήμου καὶ τὸν τῆς μητρὸς καιρὸν ἁρμοσάμενος εὐστόχως οὐ μόνον καθίκετο τῆς προθέσεως, ἀλλὰ καὶ μετά τινος ἐδόκει θείας ἐπιπνοίας αὐτὸ πράττειν.
λοιπὸν πρός τε τὸν τοῦ δήμου καὶ τὸν τῆς μητρὸς καιρὸν ἁρμοσάμενος εὐστόχως οὐ μόνον καθίκετο τῆς προθέσεως, ἀλλὰ καὶ μετά τινος ἐδόκει θείας ἐπιπνοίας αὐτὸ πράττειν. こうして、民衆の好機と母の状況の双方に巧みに自分を合わせたことで、彼は目的を達成しただけでなく、何らかの神的なインスピレーションを得てそれを行っているかのように見えたのである。
§10.5.8οἱ γὰρ μὴ δυνάμενοι τοὺς καιροὺς μηδὲ τὰς αἰτίας καὶ διαθέσεις ἑκάστων ἀκριβῶς συνθεωρεῖν, ἢ διὰ φαυλότητα φύσεως ἢ διʼ ἀπειρίαν καὶ ῥᾳθυμίαν, εἰς θεοὺς καὶ τύχας ἀναφέρουσι τὰς αἰτίας τῶν διʼ ἀγχίνοιαν ἐκ λογισμοῦ καὶ προνοίας ἐπιτελουμένων.
οἱ γὰρ μὴ δυνάμενοι τοὺς καιροὺς μηδὲ τὰς αἰτίας καὶ διαθέσεις ἑκάστων ἀκριβῶς συνθεωρεῖν, ἢ διὰ φαυλότητα φύσεως ἢ διʼ ἀπειρίαν καὶ ῥᾳθυμίαν, εἰς θεοὺς καὶ τύχας ἀναφέρουσι τὰς αἰτίας τῶν διʼ ἀγχίνοιαν ἐκ λογισμοῦ καὶ προνοίας ἐπιτελουμένων. というのも、天性の愚かさ、あるいは経験不足や怠慢のために、好機やそれぞれの原因、状況を正確に見極めることができない人々は、機知によって計算と予見に基づき達成された事柄の原因を、神々や運命のせいにしてしまうからである。
§10.5.9ταῦτα μὲν οὖν εἰρήσθω μοι χάριν τῶν ἀκουόντων, ἵνα μὴ συγκαταφερόμενοι ψευδῶς τῇ καθωμιλημένῃ δόξῃ περὶ αὐτοῦ παραπέμπωσι τὰ σεμνότατα καὶ κάλλιστα τἀνδρός, λέγω δὲ τὴν ἐπιδεξιότητα καὶ φιλοπονίαν.
ταῦτα μὲν οὖν εἰρήσθω μοι χάριν τῶν ἀκουόντων, ἵνα μὴ συγκαταφερόμενοι ψευδῶς τῇ καθωμιλημένῃ δόξῃ περὶ αὐτοῦ παραπέμπωσι τὰ σεμνότατα καὶ κάλλιστα τἀνδρός, λέγω δὲ τὴν ἐπιδεξιότητα καὶ φιλοπονίαν. それゆえ、これらのことは読者のために私から語っておくこととする。 彼らが、彼に関する世間の誤った評判に流されて、この男の最も崇高で最も素晴らしい資質、すなわち、その才覚と勤勉さを見過ごしてしまうことがないように。
§10.5.10ἔτι δὲ μᾶλλον ἔσται τοῦτο συμφανὲς ἐπʼ αὐτῶν τῶν πράξεων.
ἔτι δὲ μᾶλλον ἔσται τοῦτο συμφανὲς ἐπʼ αὐτῶν τῶν πράξεων. このことは、彼の実際の事績そのものにおいて、さらにいっそう明らかになるであろう。

語釈・文法注

  1. §10.5.2προελθόντος — 単数属格分詞 προελθόντος と στάντος は、文脈上プブリウスを主語とする属格絶対構文をなしている。直前の複数属格絶対 τοῦ δὲ πλήθους... ἀποδεξαμένου からの構文的牽引(同調)により、主格(主節の主語)ではなく属格が用いられている。
  2. §10.5.5δοκεῖν — 結果を導く ὥστε に続く対格不定法構文。τὸν Πόπλιον が δοκεῖν の意味上の主語(対格)であり、さらに διαλέγεσθαι(神々と語り合っていると)も δοκεῖν の補足不定詞として τὸν Πόπλιον を主語としている。
  3. §10.5.8τῶν ... ἐπιτελουμένων — 中性複数属格分詞 ἐπιτελουμένων は名詞的に用いられており、先行する名詞 τὰς αἰτίας(原因)にかかる属格(「〜の、原因を」)である。διʼ ἀγχίνοιαν ἐκ λογισμοῦ καὶ προνοίας(機知により計算と予見に基づいて)という長い副詞句が冠詞 τῶν と分詞の間に挟まれている。

この箇所を引用する

ポリュビオス, 歴史 §10.5.1-10.5.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:10.5.1-10.5.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。