Humanitext Reader

ポリュビオス · 歴史 §1.84.1-1.84.12

ハミルカルによる反乱軍の包囲と飢餓の惨状

84 / 1311 箇所 · ギリシア語

要旨

ハミロカルは傭兵たちを食糧欠乏により窮地に陥れ、平地を避けた傭兵たちを局地戦や不意打ちで次々と破り、最後には彼らを塹壕で囲んで自食の惨状へと追い詰める。

§1.84.1πολιορκίαν.
包囲(に耐えていた)。
τοῖς δὲ περὶ τὸν Μάθω καὶ Σπένδιον οὐχ ἧττον πολιορκεῖσθαι συνέβαινεν ἢ πολιορκεῖν.
しかし、マトスやスペンディオスの徒にとっては、包囲する側に回っているのと同様に、包囲される側に回る羽目になった。
§1.84.2εἰς τοιαύτην γὰρ αὐτοὺς οἱ περὶ τὸν Ἀμίλκαν ἔνδειαν καθίστασαν τῶν ἐπιτηδείων ὥστʼ ἀναγκασθῆναι τέλος αὐτοὺς διαλῦσαι τὴν πολιορκίαν.
というのも、ハミロカルの側が彼らを極度の食糧欠乏に陥れたため、彼らはついに包囲を解かざるを得なくなったからである。
§1.84.3μετὰ δέ τινα χρόνον ἁθροίσαντες τῶν τε μισθοφόρων τοὺς ἀρίστους καὶ Λιβύων, τοὺς ἅπαντας εἰς πεντακισμυρίους, μεθʼ ὧν ἦν καὶ Ζάρζας ὁ Λίβυς ἔχων τοὺς ὑφʼ αὑτὸν ταττομένους, ὥρμησαν αὖθις ἀντιπαράγειν ἐν τοῖς ὑπαίθροις καὶ τηρεῖν τοὺς περὶ τὸν Ἀμίλκαν.
それからしばらくして、彼らは傭兵の精鋭とリビア人たち、総勢およそ五万人を集めたが、その中には自らの配下の部隊を率いるリビア人ザルザスも含まれていた。 彼らは野外で再び対陣し、ハミロカルの軍を追尾しようと出発した。
§1.84.4τῶν μὲν οὖν πεδινῶν τόπων ἀπείχοντο, καταπεπληγμένοι τὰ θηρία καὶ τοὺς περὶ τὸν Ναραύαν ἱππεῖς, τοὺς δʼ ὀρεινοὺς καὶ στενοὺς ἐπειρῶντο προκαταλαμβάνειν.
彼らは、象たちやナラウアスの騎兵たちを恐れて平地を避け、山地や狭隘な場所をあらかじめ占拠しようと努めた。
§1.84.5ἐν οἷς καιροῖς συνέβη ταῖς μὲν ἐπιβολαῖς καὶ τόλμαις μηδὲν αὐτοὺς λείπεσθαι τῶν ὑπεναντίων, διὰ δὲ τὴν ἀπειρίαν πολλάκις ἐλαττοῦσθαι.
この時期、彼らは企図や勇猛さにおいては敵に何ら劣らなかったものの、経験不足のためにしばしば敗北を喫することとなった。
§1.84.6τότε γὰρ ἦν, ὡς ἔοικε, συνιδεῖν ἐπʼ αὐτῆς τῆς ἀληθείας πηλίκην ἔχει διαφορὰν ἐμπειρία μεθοδικὴ καὶ στρατηγικὴ δύναμις ἀπειρίας καὶ τριβῆς ἀλόγου καὶ στρατιωτικῆς.
その時こそ、体系的な経験と将帥の能力が、経験不足や理性を欠いた単なる兵隊としての慣れと、どれほど大きな隔たりがあるかを事実そのものにおいて見て取ることができたようである。
§1.84.7πολλοὺς μὲν γὰρ αὐτῶν ἐν ταῖς κατὰ μέρος χρείαις ἀποτεμνόμενος καὶ συγκλείων ὥσπερ ἀγαθὸς πεττευτὴς ἀμαχεὶ διέφθειρε,
というのも、ハミロカルは局地戦において彼らの多くを遮断し、包囲して、まるで優れた盤上遊戯の打ち手のように、戦うことなく滅ぼしたからである。
§1.84.8πολλοὺς δʼ ἐν τοῖς ὁλοσχερέσι κινδύνοις τοὺς μὲν εἰς ἐνέδρας ἀνυπονοήτους ἐπαγόμενος ἀνῄρει, τοῖς δʼ ἀνελπίστως καὶ παραδόξως ποτὲ μὲν μεθʼ ἡμέραν ποτὲ δὲ νύκτωρ ἐπιφαινόμενος ἐξέπληττεν·
また、全面的な戦闘においても、多くの者を、ある時は予期せぬ伏兵へと誘い込んで殺害し、またある時は予期せず不意に、昼となく夜となく姿を現して恐怖に陥れた。
ὧν ὅσους λάβοι ζωγρίᾳ, πάντας παρέβαλλε τοῖς θηρίοις.
そして、彼らのうち生け捕りにした者はすべて獣たちに投げ与えた。
§1.84.9τέλος δʼ ἐπιστρατοπεδεύσας αὐτοῖς ἀνυπονοήτως ἐν τόποις ἀφυέσι μὲν πρὸς τὴν ἐκείνων χρείαν εὐφυέσι δὲ πρὸς τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν εἰς τοῦτʼ ἤγαγε περιστάσεως ὥστε μήτε διακινδυνεύειν τολμῶντας μήτʼ ἀποδρᾶναι δυναμένους διὰ τὸ τάφρῳ καὶ χάρακι περιειλῆφθαι πανταχόθεν τέλος ὑπὸ τῆς λιμοῦ συναγομένους ἐσθίειν ἀλλήλων ἀναγκασθῆναι,
最後には、彼らの戦法には不向きだが自軍の能力には適した場所に不意に陣を敷き、彼らを以下のような窮地に追い込んだ。 すなわち、彼らは決戦を挑む勇気もなく、四方を塹壕と柵で囲まれていたために逃亡することもできず、ついに飢えに迫られて互いの肉を食らい合うことを余儀なくされたのである。
§1.84.10τοῦ δαιμονίου τὴν οἰκείαν ἀμοιβὴν αὐτοῖς ἐπιφέροντος τῇ πρὸς τοὺς πέλας ἀσεβείᾳ καὶ παρανομίᾳ.
神意が、彼らの近隣の者に対する不敬虔と不法に対して、それに見合う報いをもたらしたのである。
§1.84.11πρὸς μὲν γὰρ τὸν κίνδυνον οὐκ ἐτόλμων ἐξιέναι, προδήλου τῆς ἥττης καὶ τῆς τιμωρίας τοῖς ἁλισκομένοις ὑπαρχούσης, περὶ δὲ διαλύσεως οὐδʼ ὑπενόουν ποιεῖσθαι μνήμην, συνειδότες σφίσι τὰ πεπραγμένα.
というのも、彼らは戦いに打って出る勇気がなかった。 敗北と、捕らえられた者たちへの処罰が明白であったからである。 他方、和解については、自らがそれまでに行った悪行を自覚していたため、言及することすら思い浮かばなかった。
§1.84.12προσανέχοντες δʼ ἀεὶ ταῖς ἐκ τοῦ Τύνητος βοηθείαις διὰ τὰς τῶν ἡγουμένων ἐπαγγελίας πᾶν ὑπέμενον ποιεῖν κατὰ σφῶν αὐτῶν.
それでも彼らは、指導者たちの約束を信じて、チュネスからの救援を常に待ち望みつつ、自らの身に及ぶあらゆる悲惨に甘んじて耐えていた。

語釈・文法注

  1. §1.84.1πολιορκίαν — 直前の文の末尾にある冠詞 `τὴν` を承ける目的語。ポピュリオスのテキストでは章の区切りが文の途中に置かれることがあり、前章末尾の `ὑπέμενον τὴν` (彼らは〜を耐え忍んでいた)の直接目的語として機能している。
  2. §1.84.6πηλίκην ἔχει διαφορὰν ἐμπειρία μεθοδικὴ καὶ στρατηγικὴ δύναμις ἀπειρίας καὶ τριβῆς ἀλόγου καὶ στρατιωτικῆς — `διαφορά`(相違)が属格 `ἀπειρίας καὶ τριβῆς...` を支配し、「A(主格:`ἐμπειρία...`)がB(属格)に対してどれほど大きな相違を有しているか」を表す。`τριβῆς ἀλόγου καὶ στρατιωτικῆς` は「理性を欠いた、単なる兵隊としての(盲目的な)慣れ」を意味し、学問的・体系的な将帥の能力と対比されている。
  3. §1.84.8ὧν ὅσους λάβοι — 関係代名詞 `ὧν` は全体属格(「彼らのうち」)。先行する `πολλοὺς` にかかり、さらにその中から生け捕りにされた者を限定する。`λάβοι` は過去の反復(〜するたびに)を表す希求法(iterative optative)である。
  4. §1.84.9εἰς τοῦτʼ ἤγαγε περιστάσεως — 指示代名詞の中性単数対格 `τοῦτο` と部分属格 `περιστάσεως`(状況、窮地)が結合し、「このような極限状態にまで(彼らを)追い込んだ」という程度を表す。
  5. §1.84.12πᾶν ὑπέμενον ποιεῖν κατὰ σφῶν αὐτῶν — 「自分たち自身に対して(`κατὰ σφῶν αὐτῶν`)あらゆることを行う(`ποιεῖν`)ことに甘んじた」の意。極限の飢餓状況において、同類相食む(互いの肉を食らう)という自虐的かつ非道な行為にまで手を染めざるを得なかった状況を表現している。

この箇所を引用する

ポリュビオス, 歴史 §1.84.1-1.84.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:1.84.1-1.84.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。