§22 Ἡ δʼ ἐκ τῆς ἀναπνοῆς, ὥσπερ Ἀριστογένης οἴεται (τροφὴν γὰρ οἴεται καὶ τὸ πνεῦμα πεττομένου τοῦ ἀέρος ἐν τῷ πνεύμονι·
2 他方、アリストゲネスが考えているような、呼吸によるそれ[増大と維持]は――というのも、彼は、空気が肺の中で消化されることによって精気もまた栄養となり、これが血管へと分配され、残渣は再び送り出されると考えているからである――、より多くの困難を抱えている。
τοῦτο δʼ εἰς τὰ ἀγγεῖα διαδίδοσθαι, τὸ περίττωμα πάλιν ἐκπέμπεσθαι) πλείους ἔχει τὰς ἀπορίας. ἥ τε γὰρ πέψις ὑπὸ τίνος;
というのも、まず消化は何によってなされるのか。
εἰκὸς μὲν γὰρ ὑπʼ αὐτοῦ, καθάπερ καὶ τῶν ἄλλων.
他のものと同様に、それ自体によってなされるのが尤もらしいからである。
αὐτὸ δὲ τοῦτʼ ἄτοπον, εἰ μὴ διαφέρει τοῦ ἔξω ἀέρος·
しかし、もしそれが外気と異ならないのだとすれば、これ自体が不都合である。
οὕτω δʼ ἡ θερμότης ἂν πέττοι.
その場合、熱がそれを消化することになるのだろうか。
καὶ μὴν καὶ παχύτερον αὐτὸν εὔλογον εἶναι μεθʼ ὑγρότητος τῆς ἀπὸ τῶν ἀγγείων ὄντα καὶ τῶν ὅλων ὄγκων, ὥσθʼ ἡ πέψις ἂν εἰς τὸ σωματῶδες εἴη.
さらにまた、血管や全体の質量から生じる湿気を帯びているため、それがより濃厚であることは合理的であり、したがって、消化は肉体的なものへと向かうことになるだろう。
τὸ δὲ περίττωμα, εἴπερ γίνεται λεπτότερον, οὐ πιθανόν.
他方、もし残渣がより希薄になるのだとすれば、それは信じがたい。
ἄλογος δὲ καὶ ἡ ταχυτὴς τῆς πέψεως.
また、消化の速さも不合理である。
εὐθὺς γὰρ μετὰ τὴν εἰσπνοὴν ἡ ἐκπνοή.
吸入の直後には呼気があるからだ。
τί οὖν τὸ οὕτω ταχὺ μεταβάλλον καὶ ἀλλοιοῦν;
では、これほど急速に変化させ変質させるものは何なのか。
ὑπολάβοι γὰρ ἄν τις μάλιστα τὸ θερμόν, καὶ μαρτυρεῖ οὕτως ἡ αἴσθησις·
なぜなら、人はとりわけ熱がそうするのだと想定するかもしれず、感覚もそのように証言している。
ὁ γὰρ ἐκπνεόμενος θερμός.
吐き出される空気は温かいからである。
ἔτι δʼ εἰ μὲν ἐν τῷ πνεύμονι καὶ τῇ ἀρτηρίᾳ τὸ πεττόμενον, ἡ τοῦ θερμοῦ δύναμις ἐν τούτοις·
さらに、もし消化されるものが肺と気管の中にあるなら、熱の能力はこれらの中にあることになる。
ὅπερ οὔ φασιν, ἀλλʼ ἐν τῇ κινήσει τῇ τοῦ πνεύματος. ἐκθερμαίνεσθαι τὴν τροφήν.
だが彼らはそうではなく、精気の運動において食物が温められるのだと言う。
εἰ δʼ ἐξ ἑτέρου τινὸς οἷον ἐπισπᾶται ἢ καὶ κινοῦντος δέχεται, τοῦτʼ ἔτι θαυμασιώτερον.
だが、もしそれが何か他のものから吸引されるか、あるいは動かすものから受け取るのだとすれば、これはさらに驚くべきことである。
ἅμα δὲ καὶ οὐκ αὐτὸ τὸ πρῶτον κινοῦν.
しかも同時に、それ自身が最初の動かすものではなくなってしまう。
ἔτι δʼ ἡ μὲν ἀναπνοὴ μέχρι τοῦ πνεύμονος, ὥσπερ λέγουσιν αὐτοί, τὸ δὲ πνεῦμα διʼ ὅλου τὸ σύμφυτον.
さらに、彼ら自身が言うように、呼吸は肺にまで達するが、内在する精気は全身に行き渡っている。
εἰ δʼ ἀπὸ τούτου διαδίδοται καὶ πρὸς τὰ κάτω καὶ πρὸς τὰ ἄλλα, πῶς ἡ πέψις οὕτω ταχεῖα;
もしこれがそこから下方や他の部分へと分配されるのだとしたら、どうして消化がこれほど速いのか。
θαυμασιώτερον γὰρ τοῦτο καὶ μεῖζον·
これはより驚くべきことであり、より大きな困難である。
οὐ γὰρ διαπέμπει τοῦτό γʼ εὐθὺς πεττόμενον τὸν ἀέρα τοῖς κάτω.
なぜなら、これは、消化された空気をすぐに下方の部分へ送り届けるわけではないからだ。
καίτοι τὸ μὲν δόξειεν ἂν ἀναγκαῖον εἶναι τοῦτο τῆς πέψεως γινομένης ἐν τῷ πνεύμονι τῆς τʼ ἀναπνοῆς κοινωνούντων καὶ τῶν κάτω, μεῖζον δʼ οὕτως ἔτι καὶ παραδοξότερον τὸ συμβαῖνον·
もっとも、肺の中で消化が行われ、下方の部分も呼吸を分け合っている以上、これは必要なことと思われるかもしれないが、そのようにしたとしても、生じる事態はさらに困難で、より逆説的である。
οἷον γὰρ διόδῳ καὶ θίξει γίνεται μόνον ἡ πέψις.
なぜなら、消化はまるで単なる通過と接触だけで行われるかのようになるからである。
ἄλογον δὲ καὶ τουτὶ καὶ λογοδεστερον, εἰ ὁ αὐτὸς πόρος τῆς τροφῆς καὶ τοῦ περιττώματος.
また、栄養と残渣の通路が同じであるとすれば、これも不合理であり、机上の空論にすぎない。
εἰ δὲ διʼ ἄλλου τινὸς τῶν ἐντός, οἱ αὐτοὶ λόγοι οἳ καὶ πρότερον, εἰ μὴ τοῦτο λέγοι τις, ὡς οὐ πάσης τῆς τροφῆς οὐδὲ πᾶσι γίνεται περίττωμα, καθάπερ οὐδὲ τοῖς φυτοῖς, ἐπεὶ οὐδὲ τῶν τοῦ σώματος μερῶν ἑκάστου λαβεῖν ἐστιν, εἰ μή, ὅτι γε παντός.
だが、もし内部の何か他の通路を通るのだとしたら、先ほどと同じ議論が当てはまる。 ただし、植物にそうでないように、すべての栄養に、またすべてのものにおいて残渣が生じるわけではない、と誰かが言わない限りは。 なぜなら、身体の各部分についても残渣を見出すことはできないからである。 ただし、全体としてはそうであるとしても。
ἀλλʼ ἄρα γε ἡ μὲν ἀγγείων αὔξησις ἡ αὐτὴ καὶ τῶν ἄλλων μορίων, εὐρυνομένων δὲ καὶ διισταμένων τούτων πλείων ὁ ἀὴρ ὁ εἰσρέων καὶ ἐκρέων.
しかし、もしかすると、血管の増大は他の部分の増大と同じであり、これらが拡張し広がることで、流入し流出する空気がより多くなるのだろうか。
εἰ δέ τι ἀναγκαῖον ἐνυπάρχει, τοῦτο αὐτὸ ζητεῖται, τίς ὁ φυσικός; καὶ πῶς οὗτος πλείων ὑγιῶς, ἐκ τούτου φανερὸν ἂν εἴη.
しかし、もし何か必然的なものが内に存在するなら、まさにこれが探求されているのであり、自然なそれとは何であり、どのようにしてこれが健全な形でより多くなるのか、このことから明らかになるだろう。
τοῖς δὲ δὴ μὴ ἀναπνευστικοῖς τίς ἡ τροφὴ τοῦ συμφύτου καὶ τίς ἡ αὔξησις;
では、呼吸をしないものにとって、内在する精気の栄養とは何であり、その増大とは何なのか。
οὐ γὰρ ἔτι τούτοις ἀπὸ τοῦ ἔξωθεν.
というのも、彼らにとってはもはや外部からのものではありえないからだ。
εἰ δʼ ἀπὸ τῶν ἐντὸς καὶ τῆς κοινῆς τροφῆς, εὔλογον κἀκείνοις·
だが、もし内部の栄養および共通の食物からであるなら、それらの生き物にとっても合理的である。
ἀπὸ γὰρ τῶν αὐτῶν τὰ ὅμοια καὶ ὡσαύτως, εἰ μὴ ἄρα καὶ τούτοις ἀπὸ τοῦ ἐκτός, ὥσπερ καὶ τῶν ὀσμῶν αἰσθάνονται.
なぜなら、同じものから同様に似たものが生じるからである。 あるいは、彼らにとっても外部からのものであるなら、それは彼らが匂いを感じ取るようなものだろうか。
ἀλλʼ οὔτοιγʼ οἷον ἀναπνοὴ γίνεται.
しかし、彼らにとって呼吸のようなものは決して行われない。
περὶ οὗ κἂν ἀπορήσειέ τις, εἰ κατὰ ἀλήθειάν ἐστιν, αὐτό τε τοῦτο προφέρων καὶ τὴν ἐπίσπασιν τῆς τροφῆς (ὁλκὴ γὰρ ἅμα πνεύματος), ἔτι δʼ ὑπὲρ τῆς καταψύξεως ἀντιλέγων, ὡς κἀκείνων δεομένων.
これについては、それが真実であるかどうか疑念を抱く者もいるかもしれない。 まさにこのことを提起し、また食物の吸引(なぜならそれは同時に精気の吸引でもあるからだ)を提起し、さらに彼らも冷却を必要としているのだと反論することによって。
εἰ δὲ διὰ τοῦ ὑποζώματος αὐτοῖς γίνεται, ταύτῃ δῆλον ὅτι καὶ ἡ τοῦ ἀέρος εἴσοδος· ὥσθʼ ὅμοιόν τι τῇ ἀναπνοῇ.
しかし、もし彼らにとって隔膜を通じて行われるなら、このようにして空気の進入も行われることは明らかであり、したがって呼吸に似た何かである。
πλὴν οὐκ ἀφορίζεται τίς ἡ ὁλκὴ καὶ ὑπὸ τίνος, ἢ εἰ μὴ ὁλκή, πῶς ἡ εἴσοδος;
ただし、吸引とは何であり、何によってなされるのか、あるいは吸引でないなら進入はどのようになされるのか、が規定されていない。
εἰ μὴ ἄρα αὐτομάτως.
自発的になされるのでない限りは。
τοῦτο μὲν οὖν ἔχει καὶ αὐτὸ καθʼ αὑτὸ σκέψιν.
これ自体もそれ自体で考察を要する。
τοῖς δὲ δὴ ἐνύγροις τίς ἡ τροφὴ καὶ αὔξησις τοῦ συμφύτου;
では、水中に棲むものにとって、内在する精気の栄養と増大とは何であるのか。
χωρὶς γὰρ τοῦ μὴ ἀναπνεῖν οὐδʼ ἐνυπάρχειν ὅλως ἐν τῷ ὑγρῷ φαμεν ἀέρα.
呼吸をしないことは別としても、我々は水の中にはまったく空気が存在しないと言っているのだから。
λοιπὸν ἄρα διὰ τῆς τροφῆς, ὡς οὐχ ὁμοίως πᾶσιν, ἢ κἀκεῖνα διὰ τῆς τροφῆς τὰ μὴ ἔνυγρα·
したがって、残された道は、すべてにおいて同様ではないにせよ、食物によるということである。 あるいは、水中以外の生き物も食物によるのである。
τριῶν γὰρ τούτων ἀναγκαῖον ἕν.
なぜなら、これら三つのうち一つが必然的だからである。
καὶ ταῦτα μὲν ὡς περὶ τὴν αὔξησιν καὶ τροφὴν τοῦ πνεύματος.
精気の増大と栄養については、大体このようなことである。