§1#1## ΠΕΡΙ ΥΠΝΟΥ ΚΑΙ ΕΓΡΗΓΟΡΣΕΩΣ.
Περὶ δὲ ὕπνου καὶ ἐγρηγόρσεως σκεπτέον, τίνα τε τυγχάνει ὄντα, καὶ πότερον ἴδια τῆς ψυχῆς ἢ τοῦ σώματος ἢ κοινά, κἂν ᾖ κοινά, τίνος μορίου τῆς ψυχῆς ἢ τοῦ σώματος·
## 睡眠と覚醒について睡眠と覚醒について考察せねばならない。 それらがそもそも何であるのか、また、それらは魂に固有のものなのか、体に固有のものなのか、あるいは共通のものなのか、そしてもし共通のものであるなら、魂あるいは体のどの部分に属するのか。
καὶ διὰ τίν’ αἰτίαν ὑπάρχει τοῖς ζῴοις·
また、どのような原因によってそれらが動物に備わっているのか。
καὶ πότερον ἅπαντα κεκοινώνηκεν αὐτῶν ἀμφοτέρων, ἢ τὰ μὲν ὕπνου τὰ δὲ θατέρου μόνον, ἢ τὰ μὲν οὐδετέρου τὰ δ’ ἀμφοτέρων·
そして、すべての動物がこれら両方を共有しているのか、それとも、あるものは睡眠のみを、あるものは他方(覚醒)のみを共有しているのか、あるいは、あるものはどちらも共有せず、あるものは両方を共有しているのか。
πρὸς δὲ τούτοις τί ἐστι τὸ ἐνύπνιον, καὶ διὰ τίν’ αἰτίαν οἱ καθεύδοντες ὁτὲ μὲν ὀνειρώττουσιν ὁτὲ δ’ οὔ·
これらに加えて、夢とは何であるか、また、どのような原因によって、眠っている人々はある時には夢を見、ある時には見ないのか。
ἢ συμβαίνει μὲν ἀεὶ τοῖς καθεύδουσιν ἐνυπνιάζειν, ἀλλ’ οὐ μνημονεύουσιν·
あるいは、眠っている人々には常に夢を見ることが起こっているのだが、それを覚えていないだけなのか。
καὶ εἰ τοῦτο γίνεται, διὰ τίνα αἰτίαν γίνεται·
そしてもしこれが起こるのだとすれば、それはどのような原因によるのか。
καὶ πότερον ἐνδέχεται τὰ μέλλοντα προορᾶν, ἢ οὐκ ἐνδέχεται·
また、未来に起こることを予見することは可能なのか、不可能なのか。
καὶ τίνα τρόπον, εἰ ἐνδέχεται·
そして、もし可能であるなら、どのようにして可能なのか。
καὶ πότερον τὰ μέλλοντα ὑπ’ ἀνθρώπου πράσσεσθαι μόνον, ἢ καὶ ὧν τὸ δαιμόνιον ἔχει τὴν αἰτίαν καὶ φύσει γίνεται ἢ ἀπὸ ταὐτομάτου.
さらに、未来の事柄のうち、人間によってなされることだけが対象なのか、それとも、神的なものが原因となって自然に、あるいは偶然に起こることまでもが対象なのか。
Πρῶτον μὲν οὖν τοῦτό γε φανερόν, ὅτι τῷ αὐτῷ τοῦ ζῴου ἥ τε ἐγρήγορσις ὑπάρχει καὶ ὁ ὕπνος·
まず第一に、次のことは明らかである。 すなわち、動物の同じ部分に対して、覚醒と睡眠の両方が備わっているということである。
ἀντίκεινται γάρ, καὶ φαίνεται στέρησίς τις ὁ ὕπνος τῆς ἐγρηγόρσεως·
なぜなら、これらは対立するものであり、睡眠は覚醒の一種の欠如状態であると思われるからである。
ἀεὶ γὰρ τὰ ἐναντία καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς ἐν τῷ αὐτῷ δεκτικῷ φαίνεται γινόμενα καὶ τοῦ αὐτοῦ ὄντα πάθη, λέγω δ’ οἷον ὑγίεια καὶ νόσος, καὶ κάλλος καὶ αἶσχος, καὶ ἰσχὺς καὶ ἀσθένεια, καὶ ὄψις καὶ τυφλότης, καὶ ἀκοὴ καὶ κωφότης.
他のものにおいても自然物においても、対立するものは常に、同じ受容能力のあるものにおいて生じ、同じものの状態であるように見えるからである。 私が言うのは、例えば健康と病気、美と醜、強さと弱さ、視力と盲目、聴力と聾のことである。
Ἔτι δὲ καὶ ἐκ τῶνδε δῆλον.
さらに、次のことからも明らかである。
Ὦι γὰρ τὸν ἐγρηγορότα γνωρίζομεν, τούτῳ καὶ τὸν ὑπνοῦντα·
なぜなら、私たちが覚醒している人を認識するまさにそのことによって、眠っている人をも認識するからである。
τὸν γὰρ αἰσθανόμενον ἐγρηγορέναι νομίζομεν καὶ τὸν ἐγρηγορότα πάντα ἢ τῶν ἔξωθέν τινος αἰσθάνεσθαι ἢ τῶν ἐν αὑτῷ κινήσεων.
すなわち、知覚している人を私たちは覚醒しているとみなし、覚醒している人はすべて、外部の何ものか、あるいは自己の内部の運動を知覚しているとみなすからである。
Εἰ τοίνυν τὸ ἐγρηγορέναι ἐν μηδενὶ ἄλλῳ ἐστὶν ἢ τῷ αἰσθάνεσθαι, δῆλον ὅτι ᾧπερ αἰσθάνεται, τούτῳ καὶ ἐγρήγορε τὰ ἐγρηγορότα καὶ καθεύδει τὰ καθεύδοντα.
それゆえ、もし覚醒していることが知覚していること以外の何ものでもないとすれば、知覚するためのまさにそれによって、覚醒しているものは覚醒し、眠っているものは眠るということは明らかである。
Ἐπεὶ δ’ οὔτε τῆς ψυχῆς ἴδιον τὸ αἰσθάνεσθαι οὔτε τὸ σώματος (οὗ γὰρ ἡ δύναμις, τούτου καὶ ἡ ἐνέργεια· ἡ δὲ λεγομένη αἴσθησις, ὧς ἐνέργεια, κίνησίς τις διὰ τοῦ σώματος τῆς ψυχῆς ἐστί), φανερὸν ὡς οὔτε τῆς ψυχῆς τὸ πάθος ἴδιον, οὔτ’ ἄψυχον σῶμα δυνατὸν αἰσθάνεσθαι.
ところで、知覚することは魂に固有のものでも体に固有のものでもないので(なぜなら、能力があるところに活動もあるからであり、いわゆる知覚は、活動としては、体を通じた魂のある種の運動だからである)、この状態が魂に固有のものでないことも、魂のない体が知覚し得るものでないことも明らかである。
Διωρισμένων δὲ πρότερον ἐν ἑτέροις περὶ τῶν λεγομένων ὡς μορίων τῆς ψυχῆς, καὶ τοῦ μὲν θρεπτικοῦ χωριζομένου τῶν ἄλλων ἐν τοῖς ἔχουσι σώμασι ζωήν, τῶν δ’ ἄλλων οὐδενὸς ἄνευ τούτου, δῆλον ὡς ὅσα μὲν αὐξήσεως καὶ φθίσεως μετέχει μόνον τῶν ζώντων, ὅτι τούτοις οὐχ ὑπάρχει ὕπνος οὐδ’ ἐγρήγορσις, οἷον τοῖς φυτοῖς·
魂の部分と呼ばれるものについては、以前に他の著作において規定されたが、栄養摂取的部分は生命を持つ体において他の部分から分離可能であるが、他の部分はこれなしには存在し得ない。 したがって、生きているもののうち、成長と衰退にのみあずかるもの、例えば植物には、睡眠も覚醒も備わっていないことは明らかである。
οὐ γὰρ ἔχουσι τὸ αἰσθητικὸν μόριον, οὔτ’ εἰ χωριστόν ἐστιν οὔτ’ εἰ μὴ χωριστόν· τῇ γὰρ δυνάμει καὶ τῷ εἶναι χωριστόν ἐστιν.
なぜなら、それらは知覚的部分を持っていないからであり、それが分離可能であるか分離不可能であるかにかかわらず、それは能力において、また本質において、分離可能だからである。
Ὁμοίως δὲ καὶ ὅτι οὐδέν ἐστιν ὃ ἀεὶ ἐγρήγορεν ἢ ἀεὶ καθεύδει, ἀλλὰ τοῖς αὐτοῖς ὑπάρχει τῶν ζῴων ἀμφότερα τὰ πάθη ταῦτα·
同様に、常に覚醒しているものや、常に眠っているものは何一つ存在せず、動物の同じものにこれら両方の状態が備わっていることも明らかである。
οὔτε γὰρ εἴ τί ἐστι ζῷον ἔχον αἴσθησιν, τοῦτ’ ἐνδέχεται οὔτε καθεύδειν οὔτ’ ἐγρηγορέναι·
なぜなら、もし知覚を持つ何らかの動物があるとして、これが睡眠も覚醒もしないということはあり得ないからである。
ἄμφω γάρ ἐστι τὰ πάθη ταῦτα περὶ αἴσθησιν τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ.
これら両方の状態は、第一の知覚器官の知覚に関するものだからである。