§1## ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΙ.
ὉΜΩΝΥΜΑ λέγεται ὧν ὄνομα μόνον κοινόν, ὁ δὲ κατὰ τοὔνομα λόγος τῆς οὐσίας ἕτερος, οἷον ζῷον ὅ τε ἄνθρωπος καὶ τὸ γεγραμμένον.
カテゴリー論同音異義的(ホモニモス)と言われるのは、名前だけが共通で、その名前に従う本質の定義が異なるものである。 例えば、人間と(描かれた)肖像のどちらも「動物」と呼ばれる場合がそうである。
Τούτων γὰρ ὄνομα μόνον κοινόν, ὁ δὲ κατὰ τοὔνομα λόγος τῆς οὐσίας ἕτερος·
なぜなら、これらは名前だけが共通で、その名前に従う本質の定義が異なるからである。
ἂν γάρ τις ἀποδιδῷ τί ἐστιν αὐτῶν ἑκατέρῳ τὸ ζῴῳ εἶναι, ἴδιον ἑκατέρου λόγον ἀποδώσει.
もし誰かが、これらそれぞれにとって「動物であること」とは何かを説明するならば、それぞれに固有の定義を説明することになるだろう。
Συνώνυμα δὲ λέγεται ὧν τό τε ὄνομα κοινὸν καὶ ὁ κατὰ τοὔνομα λόγος τῆς οὐσίας ὁ αὐτός, οἷον ζῷον ὅ τε ἄνθρωπος καὶ ὁ βοῦς.
他方、同義的(シノニモス)と言われるのは、名前が共通であり、かつその名前に従う本質の定義も同一であるものである。 例えば、人間と牛のどちらも「動物」と呼ばれる場合がそうである。
Ὁ γὰρ ἄνθρωπος καὶ ὁ βοῦς κοινῷ ὀνόματι προσαγορεύεται ζῷον, καὶ ὁ λόγος δὲ τῆς οὐσίας ὁ αὐτός·
なぜなら、人間も牛も「動物」という共通の名前で呼ばれ、その本質の定義も同一だからである。
ἐὰν γὰρ ἀποδιδῷ τις τὸν ἑκατέρου λόγον, τί ἐστιν αὐτῶν ἑκατέρῳ τὸ ζῴῳ εἶναι, τὸν αὐτὸν λόγον ἀποδώσει.
もし誰かが、これらそれぞれについて「動物であること」とは何かという定義を説明するならば、同一の定義を説明することになるだろう。
Παρώνυμα δὲ λέγεται ὅσα ἀπό τινος διαφέροντα τῇ πτώσει τὴν κατὰ τοὔνομα προσηγορίαν ἔχει, οἷον ἀπὸ τῆς γραμματικῆς ὁ γραμματικὸς καὶ ἀπὸ τῆς ἀνδρείας ὁ ἀνδρεῖος.
また、派生語的(パロニモス)と言われるのは、あるものから語尾変化において異なりつつ、その名前に従う名称を持つものである。 例えば、「文法学」から「文法学者」が、「勇気」から「勇気ある者」が呼ばれる場合がそうである。
§2Τῶν λεγομένων τὰ μὲν κατὰ συμπλοκὴν λέγεται, τὰ δ᾿ ἄνευ συμπλοκῆς.
語られるもののうち、あるものは結合を伴って語られ、あるものは結合なしに語られる。
Τὰ μὲν οὖν κατὰ συμπλοκὴν οἷον ἄνθρωπος τρέχει, ἄνθρωπος νικᾷ· τὰ δ᾿ ἄνευ συμπλοκῆς οἷον ἄνθρωπος, βοῦς, τρέχει, νικᾷ.
結合を伴うものの例としては、「人間が走る」、「人間が勝つ」などがあり、結合なしのものの例としては、「人間」、「牛」、「走る」、「勝つ」などがある。
Τῶν ὄντων τὰ μὲν καθ᾿ ὑποκειμένου τινὸς λέγεται, ἐν ὑποκειμένῳ δὲ οὐδενί ἐστιν, οἷον ἄνθρωπος καθ᾿ ὑποκειμένου μὲν λέγεται τοῦ τινὸς ἀνθρώπου, ἐν ὑποκειμένῳ δὲ οὐδενί ἐστι·
存在するもののうち、あるものはある主体について語られるが、いかなる主体の中にも存在しない。 例えば、「人間」はある特定の人間という主体について語られるが、いかなる主体の中にも存在しない。
τὰ δὲ ἐν ὑποκειμένῳ μέν ἐστι, καθ᾿ ὑποκειμένου δὲ οὐδενὸς λέγεται (ἐν ὑποκειμένῳ δὲ λέγω, ὃ ἔν τινι μὴ ὡς μέρος ὑπάρχον ἀδύνατον χωρὶς εἶναι τοῦ ἐν ᾧ ἐστίν), οἷον ἡ τὶς γραμματικὴ ἐν ὑποκειμένῳ μέν ἐστι τῇ ψυχῇ, καθ᾿ ὑποκειμένου δ᾿ οὐδενὸς λέγεται, καὶ τὸ τὶ λευκὸν ἐν ὑποκειμένῳ μὲν τῷ σώματί ἐστιν (ἅπαν γὰρ χρῶμα ἐν σώματι), καθ᾿ ὑποκειμένου δὲ οὐδενὸς λέγεται·
また、あるものは主体の中に存在するが、いかなる主体についても語られない(なお「主体の中に存在する」と私が言うのは、あるものの中に部分としてではなく存在し、それが存在する当のものから離れては存在しえないもののことである)。 例えば、ある特定の「文法知識」は魂という主体の中に存在するが、いかなる主体についても語られない。 また、ある特定の「白さ」は体という主体の中に存在するが(すべての色は体の中に存在するからである)、いかなる主体についても語られない。
τὰ δὲ καθ᾿ ὑποκειμένου τε λέγεται καὶ ἐν ὑποκειμένῳ ἐστίν, οἷον ἡ ἐπιστήμη ἐν ὑποκειμένῳ μέν ἐστι τῇ ψυχῇ, καθ᾿ ὑποκειμένου δὲ λέγεται τῆς γραμματικῆς·
さらに、あるものは主体について語られ、かつ主体の中にも存在する。 例えば、「科学(知識)」は魂という主体の中に存在するが、「文法学」という主体については語られる。
τὰ δὲ οὔτ᾿ ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶν οὔτε καθ᾿ ὑποκειμένου τινὸς λέγεται, οἷον ὁ τὶς ἄνθρωπος καὶ ὁ τὶς ἵππος·
また、あるものは主体の中に存在せず、いかなる主体についても語られない。 例えば、ある特定の人間や、ある特定の馬がそうである。
οὐδὲν γὰρ τῶν τοιούτων οὔτε ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶν οὔτε καθ᾿ ὑποκειμένου λέγεται.
というのも、このようなもののうちいかなるものも、主体の中に存在せず、主体について語られもしないからである。
Ἁπλῶς δὲ τὰ ἄτομα καὶ ἓν ἀριθμῷ κατ᾿ οὐδενὸς ὑποκειμένου λέγεται, ἐν ὑποκειμένῳ δὲ ἔνια οὐδὲν κωλύει εἶναι·
単に言えば、個物であり数において一つであるものは、いかなる主体についても語られない。 しかし、それらのうちのあるものが主体の中に存在することは、何ら妨げられない。
ἡ γάρ τις γραμματικὴ τῶν ἐν ὑποκειμένῳ μέν ἐστι, καθ᾿ ὑποκειμένου δὲ οὐδενὸς λέγεται.
というのも、ある特定の「文法知識」は、主体の中に存在するもののうちの一つであるが、いかなる主体についても語られないからである。
§3Ὅταν ἕτερον καθ᾿ ἑτέρου κατηγορῆται ὡς καθ᾿ ὑποκειμένου, ὅσα κατὰ τοῦ κατηγορουμένου λέγεται, πάντα καὶ κατὰ τοῦ ὑποκειμένου ῥηθήσεται, οἷον ἄνθρωπος κατὰ τοῦ τινὸς ἀνθρώπου κατηγορεῖται, τὸ δὲ ζῷον κατὰ τοῦ ἀνθρώπου·
あるものが他のものについて、主体に対するように述語づけられるとき、その述語づけられるものについて語られることはすべて、主体についても語られることになる。 例えば、「人間」はある特定の人間について述語づけられ、「動物」は「人間」について述語づけられる。
οὐκοῦν καὶ κατὰ τοῦ τινὸς ἀνθρώπου κατηγορηθήσεται τὸ ζῷον·
したがって、「動物」はある特定の人間についても述語づけられるだろう。
ὁ γάρ τις ἄνθρωπος καὶ ἄνθρωπός ἐστι καὶ ζῷον.
なぜなら、ある特定の人間は「人間」であり、かつ「動物」でもあるからである。
Τῶν ἑτερογενῶν καὶ μὴ ὑπ᾿ ἄλληλα τεταγμένων ἕτεραι τῷ εἴδει καὶ αἱ διαφοραί, οἷον ζῴου καὶ ἐπιστήμης·
類を異にし、互いに従属し合わないものの間では、種を異にする区分(種差)もまた異なる。 例えば、「動物」と「知識」がそうである。
ζῴου μὲν γὰρ διαφοραὶ τό τε πεζὸν καὶ τὸ δίπουν καὶ τὸ πτηνὸν καὶ τὸ ἔνυδρον, ἐπιστήμης δὲ οὐδεμία τούτων·
「動物」の区分には「陸生の」、「二足の」、「翼のある」、「水生の」などがあるが、「知識」の区分にはこれらのいずれもない。
οὐ γὰρ διαφέρει ἐπιστήμη ἐπιστήμης τῷ δίπους εἶναι.
なぜなら、ある知識が他の知識と「二足であること」によって区別されることはないからである。
Τῶν δέ γε ὑπ᾿ ἄλληλα γενῶν οὐδὲν κωλύει τὰς αὐτὰς διαφορὰς εἶναι·
これに対して、互いに従属し合う類の間では、同一の区分を持つことを何ら妨げない。
τὰ γὰρ ἐπάνω τῶν ὑπ᾿ αὐτὰ γενῶν κατηγορεῖται, ὥστε ὅσαι τοῦ κατηγορουμένου διαφοραί εἰσι, τοσαῦται καὶ τοῦ ὑποκειμένου ἔσονται.
なぜなら、上位の類は下位の類について述語づけられるので、述語づけられるものの区分はすべて、主体(下位の類)の区分でもあることになるからである。
§4Τῶν κατὰ μηδεμίαν συμπλοκὴν λεγομένων ἕκαστον ἤτοι οὐσίαν σημαίνει ἢ ποσὸν ἢ ποιὸν ἢ πρός τι ἢ ποῦ ἢ ποτὲ ἢ κεῖσθαι ἢ ἔχειν ἢ ποιεῖν ἢ πάσχειν.
いかなる結合もなしに語られるもののそれぞれは、実体、量、質、関係、場所、時間、位置、状態、能動、受動のいずれかを意味する。
Ἔστι δὲ οὐσία μὲν ὡς τύπῳ εἰπεῖν οἷον ἄνθρωπος, ἵππος·
実体とは、大まかに言えば、例えば「人間」や「馬」などである。
ποσὸν δὲ οἷον δίπηχυ, τρίπηχυ·
量とは、例えば「二規格(二ペキス)」や「三規格(三ペキス)」などである。
ποιὸν δὲ οἷον λευκόν, γραμματικόν·
質とは、例えば「白い」や「文法的な(知識のある)」などである。
πρός τι δὲ οἷον διπλάσιον, ἥμισυ, μεῖζον·
関係とは、例えば「二倍の」、「半分の」、「より大きい」などである。
ποῦ δὲ οἷον ἐν Λυκείῳ, ἐν ἀγορᾷ·
場所とは、例えば「リケイオンにおいて」、「広場において」などである。
ποτὲ δὲ οἷον ἐχθές, πέρυσιν·
時間とは、例えば「昨日」、「昨年」などである。
κεῖσθαι δὲ οἷον ἀνάκειται, κάθηται·
位置とは、例えば「横たわっている」、「座っている」などである。
ἔχειν δὲ οἷον ὑποδέδεται, ὥπλισται·
状態(所有)とは、例えば「靴を履いている」、「武装している」などである。
ποιεῖν δὲ οἷον τέμνει, καίει·
能動とは、例えば「切る」、「焦がす」などである。
πάσχειν δὲ οἷον τέμνεται, καίεται.
受動とは、例えば「切られる」、「焦がされる」などである。
Ἕκαστον δὲ τῶν εἰρημένων αὐτὸ μὲν καθ᾿ αὑτὸ ἐν οὐδεμιᾷ καταφάσει λέγεται ἢ ἀποφάσει, τῇ δὲ πρὸς ἄλληλα τούτων συμπλοκῇ κατάφασις ἢ ἀπόφασις γίνεται.
これら挙げられたもののそれぞれは、それ自体単独では、いかなる肯定(肯定命題)も否定(否定命題)も意味しない。 これらが互いに結合することによって、肯定または否定が生じる。
Ἅπασα γὰρ δοκεῖ κατάφασις καὶ ἀπόφασις ἤτοι ἀληθὴς ἢ ψευδὴς εἶναι· τῶν δὲ κατὰ μηδεμίαν συμπλοκὴν λεγομένων οὐδὲν οὔτε ἀληθὲς οὔτε ψεῦδός ἐστιν, οἷον ἄνθρωπος, λευκόν, τρέχει, νικᾷ
なぜなら、すべての肯定および否定は真または偽であると思われるが、いかなる結合もなしに語られるもののうちには、真でも偽でもないもの、例えば「人間」、「白い」、「走る」、「勝つ」などがあるからである。