§28XXVIII. ἓως μὲν οὖν Περικλῆς προειστήκει τοῦ δήμου βελτίω τὰ κατὰ τὴν πολιτείαν ἦν, τελευτήσαντος δὲ Περικλέους πολὺ χείρω.
XXVIII. さて、ペリクレスが民衆の指導者であった間は、国政に関する状況はより良好であったが、ペリクレスが没すると非常に悪化した。
πρῶτον γὰρ τότε προστάτην ἒλαβεν ὁ δῆμος οὐκ εὐδοκιμοῦντα παρὰ τοῖς ἐπιεκέσιν·
実際、このとき初めて、民衆は穏健な人々の間で評判の良くない指導者を戴くことになった。
ἐν δὲ τοῖς πρότερον χρόνοις ἀεὶ διετέλουν οἱ ἐπιεικεῖς δημαγωγοῦντες.
それより前の時代においては、常に穏健な人々が民衆を先導し続けていたのである。
ἐξ ἀρχῆς μὲν γὰρ καὶ πρῶτος ἐγένετο προστάστης τοῦ δήμου Σόλων, δεύτερος δὲ Πεισίστρατος, τῶν εὐγενῶν καὶ γνωρίμων·
というのも、最初、かつ最初に民衆の指導者となったのは、高貴で著名な人々の一人であったソロンであり、二人目はペイシストラトスであった。
καταλυθείσης δὲ τῆς τυραννίδος Κλεισθένης, τοῦ γένους ὢν τῶν Ἀλκμεωνιδῶν, καὶ τούτῳ μὲν οὐδεὶς ἦν ἀντιστασιώτης, ὡς ἐξέπεσον οἱ περὶ τὸν Ἰσαγόραν.
僭主政が打倒された後は、アルクメオン家の一員であったクレイステネスがなり、イサゴラスの一派が追放されたため、彼には対抗する政敵がいなかった。
μετὰ δὲ ταῦτα τοῦ μὲν δήμου προειστήκει Ξάνθιππος, τῶν δὲ γνωρίμων Μιλτιάσης, ἂπειτα Θεμιστοκλῆς καὶ Ἀριστείδης·
この後、民衆の先頭に立ったのはクサンティッポスであり、著名な人々の先頭に立ったのはミルティアデスであった。 次いでテミストクレスとアリステイデス。
μετὰ δὲ τούτους Ἐφιάλτης μὲν τοῦ δήμου, Κίμων δ’ ὁ Μιλτιάσου τῶν εὐπόρων·
彼らの後は、エフィアルテスが民衆の、ミルティアデスの子キモンが富裕層の指導者となった。
εἶτα Περικλῆς μὲν τοῦ δήμου, Θουκυδίδης δὲ τῶν έτέρων, κηδεστὴς ὢν Κίμωνος.
さらにその後は、ペリクレスが民衆の、キモンの義兄弟であるトゥキディデスがもう一方の側の指導者となった。
Περικλέους δὲ τελευτήσαντος τῶν μὲν ἐπιφανῶν προειστήκει Νικίας ὁ ἐν Σικελίᾳ τελευτήσας, τοῦ δὲ δήμου Κλέων ὁ Κλεαινέτου, δς δοκεῖ μάλιστα διφθεῖραι τὸν δῆμον τκῖς ὁρμαῖς, κκὶ πρῶτος ἐπὶ τοῦ βήματος ἀνέκραγε κκὰ ἐλοιδορήσατο καὶ περιζωσάμενος ἐδημηγόρησε, τῶν ἂλλων ἐν κόσμῳ λεγόντων.
ペリクレスの死後は、著名な人々の先頭に立ったのはシケリアで没したニキアスであり、民衆の先頭に立ったのはクレアイネトスの子クレオンであった。 クレオンは、その衝動的な言動によって民衆を最も堕落させたと考えられており、他の人々が端正に演説していたのに対し、演台の上で最初に大声で叫び、悪口を言い、衣の帯を締めて演説した人物であった。
εἶτα μετὰ τούτους τῶν μὲν ἑτέρων Θηραμένης ὁ Ἅγνωνος, τοῦ δὲ δήμου Κλεοφῶν ὁ λυροποιός, ὃς καὶ τὴν διωβελίαν ἐπόρισε πρῶτος·
その後、彼らの後は、もう一方の側はハグノン子テラメネスが、民衆の側は竪琴作りのクレオポンが指導者となった。 クレオポンは2オボロス手当を最初に創設した。
καὶ χρόνον μέν τινα διεδίδοτο, μετὰ δὲ ταῦτα κατέλυσε Καλλικράτης Παιανιεὺς πρῶτος ὑποσχόμενος ἐπιθήσειν πρὸς δυοῖν ὀβολοῖν ἂλλον ὀβολόν.
そして、しばらくの間これは分配されていたが、その後、パイアニア区のカリクラテスが、 2オボロスにさらにもう1オボロスを追加することを最初に約束して、これを廃止した。
τούτων μὲν οὖν ἀμφοτέρων θάνατον κατέγνωσαν ὓστερον·
のちに、これら両名は死罪を宣告された。
εἲωθεν γὰρ, κἂν ἐξαπατηδῇ τὸ πλῆθος, ὓστερον μισεῖν τούς τι προαγαγόντας ποιεῖν αὐτοὺς τῶν μὴ καλῶς ἐχόντων.
というのも、民衆はだまされたとしても、のちに自分たちを良くない状態へと導いた人々を憎むのが常だからである。
ἀπὸ δὲ Κλεοφῶντος ἢδη διεδέχοντο συνεχῶς τὴν δημαγωγάν οἱ μάλιστα βουλόμενοι θρασύνεσθαι καὶ χαρίζεσθαι τοῖς πολλοῖς, πρὸς τὰ παραυτίκα βλέποντες.
クレオポンの後からは、当面の利益ばかりを見て、最も厚かましく振る舞い、大衆に阿ねようとする者たちが、絶え間なく民衆の指導者の地位を引き継ぐようになった。
δοκοῦσι δὲ βέλτιστοι γεγονέναι τῶν Ἀθήνησι πολιτευσαμένων μετὰ τοὺς ἀρχαίους Νικίας καὶ Θουκυδίδης καὶ Θηραμένης.
アテナイで国政に携わった人々のうち、古代の人々に次いで最も優れた人物は、ニキアス、トゥキディデス、テラメネスであると考えられている。
καὶ περὶ μὲν μὲν Νικίου καὶ Θουκυδίδου πάντες σχεδὸν ὁμολογοῦσιν ἂνδρας γεγονέναι οὐ μόνον καλοὺς κἀγαθοὺς ἀλλὰ καὶ πολιτικοὺς καὶ τῇ πόλει πάση πατρικῶς χρωμένους, περὶ δὲ Θηραμένους διὰ τὸ συμβῆναι κατ’ αὐτὸν ταραχώδεις τὰς πολιτείας ἀμφισβήτησις τῆς κρίσεώς ἐστι.
ニキアスとトゥキディデスについては、彼らが「美しく善い(カロス・カガトス)」人々であっただけでなく、政治家としても優れ、国家全体に父のように接したという点に、ほぼ全員が同意している。 しかし、テラメネスについては、彼の時代に国政が激しく混乱したため、その評価には異論がある。
δοκεῖ μέντοι τοῖς μὴ παρέργως ἀποφαινομένοις οὐχ ὢσπερ αὐτὸν διαβάλλουσι πάσας τὰς πολιτείας καταλύειν, ἀλλὰ πάσας προάγειν ἓως μηδὲν παρανομοῖεν, ὡς δυνάμενος πολιτεύεσθαι κατὰ πάσας, ὃπερ ἑστὶν ἀγαθοῦ πολίτου ἒργον, παρανομούσαις δὲ οὐ συγχω[ρ]ῶν ἀλλ’ ἀπεχθανόμενος.
とはいえ、表面的な評価にとどまらない人々によれば、彼は彼を中傷する者たちが言うように、すべての政体を打倒しようとしたのではなく、法に背かない限りはすべての政体を支持したと考えられている。 彼はすべての政体のもとで国政に参画することができ(これこそが善良な市民のなすべきことである)、法に背く政体には従わず、これに敵対したからである。
§29XXIX. ἓως μὲν οὖν ἰσόρροπα τὰ πράγματα κατὰ τὸν πόλεμον ἦν, διεφύλαττον τὴν δημοκρατίαν.
XXIX. さて、戦争において戦況が拮抗している間は、彼らは民主政を維持していた。
ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν ἐν Σικελίᾳ γενομένην συμφορὰν ἰσχυρότερα τὰ τῶν Λακεδαιμονίων ἐγένετο διὰ τὴν πρὸς βασιλέα συμμαχίαν, ἠναγκάσθησαν κι[νήσα]ντες τὴν δημοκρατίαν καταστῆσαι τὴν επὶ τῶν πετρακοσίων πολιτείαν, εἰπόντος τὸν μὲν πρὸ τοῦ ψηφίσματος λόγον Μηλοβίου, τὴν δὲ γνώμην γράψαντος Πυθοδώρου το[δ Ἀναφλ]υ[σ]τίου, μάλιστα δὲ συμπεισθέντων τῶν πολλῶν διὰ τὸ νομίζειν βασιλέα μᾶ[λ]λον ἐαυτοῖς συμπολεμήσειν, ἐὰν δι’ ὀλίγων ποιήσωνται τὴν πολιτείαν.
しかし、シケリアで起きた惨劇の後、王との同盟によってラケダイモン人たちの勢力がより強くなると、彼らは民主政を改変して、四百人のもとでの政体を樹立せざるを得なくなった。 決議案に先立つ演説をしたのはメロビオスであり、提案を起草したのはアナプリュストス区のピュトドロスであったが、大衆が最も説得されたのは、政体を少数の手に委ねれば、王が自分たちをより支援してともに戦ってくれるだろうと考えたからであった。
| ἦν δὲ τὸ ψήφισμα τοῦ Πυθοδώρου τοιόνδε·
ピュトドロスの決議案は次のようなものであった。
τὸν δῆμον ἑλέσθαι μετὰ τῶν προυπαρχόντων δέκα προβούλων ἂλλους εἲκοσι ἐκ τῶν ὑπὲρ τετταράκοντα ἓτη γεγονότων, οἳτινες ὀμόσαντες ἦ μὴν συγγράψειν ἃν ἡγῶνται βέλτιστα εἶναι τῇ πόλει συγγράψουσι περὶ τῆς σωτηρίας·
民衆は、既存の10人の前審議委員(プロブーロイ)に加えて、40歳を超える人々の中からさらに20人を選出すること。 彼らは、国家にとって最善であると信じるものを誠実に起草することを誓ったうえで、国家の救済に関する提案を起草すること。
ἐξεῖναι δὲ καὶ τῶν ἂλλων τῷ βουλουένῳ γράφειν, ἳν’ ἐξ ἁπάντων αἱρῶνται τὸ ἂριστον.
また、すべての提案の中から最善のものを選択できるように、希望する者は他の誰であっても提案を書くことができるようにすること。
Κλειτοφῶν δὲ τὰ μὲν ἂλλα καθάπερ Πυθόδωρος εἶπεν, προσαναζητῆσαι δὲ τοὺς αἰρεθέντας ἒγραψεν καὶ τοὺς πατρίους νόμους οὓς Κλεισθένης ἒθηκεν ὃτε καθίστη τὴν δημοκρατίαν, ὃπως > ἀκούσαντες καὶ τούτων βουλεύσωνται τὸ ἂριστον, ὡς οὐ δημοτικὴν ἀλλὰ παραπλησίαν οὖσαν τὴν Κλεισθένους πολιτείαν τῇ Σόλωνος.
クレイトポンは、他の点についてはピュトドロスが述べた通りにしながらも、選出された者たちは、クレイステネスが民主政を樹立したときに定めた祖先の法律をも捜索すべきであると提案した。 彼らがこれらをも聞いたうえで最善の策を審議できるようにするためであり、それはクレイステネスの政体が民主的というよりはソロンの政体に酷似していると考えたからである。
οἱ δ’ αίρεθέντες πρῶτον μὲν ἒγραψαν ἐπάναγκες εἶναι τοὺς πρυτάνεις ἃπαντα τὰ λεγόυενα περὶ τῆς σωτηρίας ἐπιψηφίζειν, ἒπειτα τὰς τῶν παρανόμων γραφὰς καὶ τὰς εἰσαλλελίας καὶ τὰς προσκλήσεις ἐνεπῖλον, ὃπως ἂν οἱ ὀθέλοντες Ἀθηναίων συμβουλεύωσι περὶ τῶν προκειμένων·
選出された者たちは、まず第一に、プリュタネイス(評議員会当番)が救済に関して述べられるすべての事柄を採決に付すことを義務付ける規定を起草し、次いで、違法提案訴追、弾劾、召喚の制度を停止した。 希望するアテナイ人が誰でも眼前の課題について助言できるようにするためである。
ἐὰν δέ τις τούτων χάριν ἢ ζημιοῖ ἢ προσκαλῆτια ἢ ἐἰσάγῃ εἰς δικαστήριον, ἒνδειξιν αὐτοῦ εἶναι καὶ ἀπαγωγὴν πρὸς στρατηγούς, τοὺς δὲ δτρατηγοὺς παραδοῦναι τοῖς ἓνδεκα θανάτῳ ζημιῶσαι.
もし誰かがこれらの行為を理由に、罰金を科したり、召喚したり、法廷に引き出したりしたならば、その者に対する告発と逮捕を将軍たちに対して行うことができ、将軍たちはその者を「十一人の官」に引き渡して死刑に処さねばならないとした。
μετὰ δὲ ταῦτα τὴν πολιτείαν διέταξαν τόνδε <τὸν> τρόπον·
この後、彼らは国政を次のような方法で組織した。
τὰ μὲν χρήματα προσιόντα μὴ ἐξεῖναι ἂλλοσε δαπανῆσαι ἢ εἰς τὸν πόλεμον, τὰς δ’ ἀρχὰς ἀμίσθους ἂρχειν ἁπάσας ἓως ἂν ὁ πόλεμος ᾖ, πλήν τῶν ἐννέα ἀρχόντων καὶ τῶν πρυτάνεων οἳ ἂν ὦσιν· τούτους δὲ φέρειν τρεῖε ὀβολοὺς ἓκαστον τῆς ἡμέρας.
入ってくる資金は、戦争以外の使途に支出してはならないこと。 また、戦争が続く限り、すべての官職は無給で務めること。 ただし、9人のアルコンとその時々のプリュタネイスは除外され、彼らは各自1日につき3オボロスを受け取ること。
τὴν δ’ ἂλλην πολιτείαν ἐπιτρέψαι πᾶσαν Ἀθηναίων τοῖς δυνατωτάτοις καὶ τοῖς σώμασιν καὶ τοῖς χρήμασιν λῃτουργεῖν μὴ ἒλαττον ἢ πεντακισχιλίοις, ἓως ἃν ὁ πόλευος ᾖ·
それ以外の国政全体は、戦争が続く限り、自らの身体と財産をもって奉仕する能力が最も高い5,000人以上のアテナイ人に委ねること。
κυρίους δ’ εἶναι τούτους καὶ συνθήκας συντίθεσθαι πρὸς οὓς ἂν ἐθέλωσιν·
彼らは決定権を持ち、希望する相手と条約を締結できること。
ἑλέσθαι δὲ καὶ τῆς φυλῆς ἑκάστης δέκα ἂνθρας ὐπὲρ τετταράκοντα ἒτη γεγονότας, οἳτινες καταλέξουσι τοὺς πεντακισχιλίους ὀμόσαντες καθ’ ἱερῶν τελείων.
また、各部族から 40歳を超える男性を10人ずつ選出し、彼らが完全な供犠の獣にかけて誓いを立てたうえで、その5,000人の名簿を作成すること。