Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §6.24.1-6.24.3

アッピウスの強硬策と元老院の紛糾

430 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

アッピウスは、平民への妥協を拒否し、債務回収の継続や兵役忌避者への処罰を主張して、元老院の権威を守るよう強く求める。二人の執政官の対立により、元老院は決定を下せずに終わる。

§6.24.1Ἀππίου δʼ ἦν γνώμη τοῦ κορυφαιοτάτου τῶν προεστηκότων τῆς ἀριστοκρατίας αὐστηρὰ καὶ αὐθάδης μηδὲν ἐνδιδόναι τῷ δήμῳ μαλακόν, ἀλλὰ καὶ τῶν συναλλαγμάτων τὰς ἀναπράξεις ἐπιτρέπειν τοῖς δεδανεικόσιν, ἐφʼ οἷς συνέβαλον δικαίοις ποιεῖσθαι, καὶ τὰ δικαστήρια καθίζειν, καὶ τὸν ἐν τῇ πόλει μένοντα τῶν ὑπάτων κατὰ τοὺς πατρίους ἐθισμοὺς καὶ τὰς τιμωρίας, ἃς κατὰ τῶν ἐκλιπόντων οἱ περὶ αὐτῶν νόμοι δεδώκασιν, ἀναπράττεσθαι, εἴκειν δὲ τοῖς δημοτικοῖς μηδὲν ὅ τι μὴ δίκαιον μηδὲ δύναμιν αὐτοῖς συγκατασκευάζειν πονηράν.
Ἀππίου δʼ ἦν γνώμη τοῦ κορυφαιοτάτου τῶν προεστηκότων τῆς ἀριστοκρατίας αὐστηρὰ καὶ αὐθάδης μηδὲν ἐνδιδόναι τῷ δήμῳ μαλακόν, ἀλλὰ καὶ τῶν συναλλαγμάτων τὰς ἀναπράξεις ἐπιτρέπειν τοῖς δεδανεικόσιν, ἐφʼ οἷς συνέβαλον δικαίοις ποιεῖσθαι, καὶ τὰ δικαστήρια καθίζειν, καὶ τὸν ἐν τῇ πόλει μένοντα τῶν ὑπάτων κατὰ τοὺς πατρίους ἐθισμοὺς καὶ τὰς τιμωρίας, ἃς κατὰ τῶν ἐκλιπόντων οἱ περὶ αὐτῶν νόμοι δεδώκασιν, ἀναπράττεσθαι, εἴκειν δὲ τοῖς δημοτικοῖς μηδὲν ὅ τι μὴ δίκαιον μηδὲ δύναμιν αὐτοῖς συγκατασκευάζειν πονηράν. 一方、貴族政の指導者たちのうち最も有力なアッピウスの意見は、厳格かつ強硬なものであり、平民に対して生ぬるい妥協を一切せず、むしろ債権者たちに対して、彼らが契約した際の法に基づいて取引の回収を行うことを認めること、裁判所を開廷すること、そして市内に留まる方の執政官は、祖先の慣習に従い、また兵役を忌避した者たちに対してこれらに関する法律が定めている罰を科すこと、さらに、正当でないことについては平民にいかなる譲歩もせず、彼らに有害な力を蓄えさせないようにすべきだというものであった。
§6.24.2καὶ γὰρ νῦν, ἔφη, πέρα τοῦ μετρίου τρυφῶσι τελῶν ἀφειμένοι, ὧν ἐτέλουν τοῖς βασιλεῦσι πρότερον, καὶ τῶν εἰς τὸ σῶμα τιμωριῶν, αἷς ἐκολάζοντο ὑπʼ αὐτῶν, ὁπότε μὴ ταχέως ὑπηρετήσειάν τι τῶν ἐπιταττομένων, ἐλεύθεροι γεγονότες. ἐὰν δέ τι παρακινεῖν ἢ νεωτερίζειν προενεχθέντες ἐπιβάλωνται, κατείργωμεν αὐτοὺς τῷ σωφρονοῦντι μέρει τῆς πόλεως καὶ ὑγιαίνοντι πλείονι τοῦ νοσοῦντος φανησομένῳ.
καὶ γὰρ νῦν, ἔφη, πέρα τοῦ μετρίου τρυφῶσι τελῶν ἀφειμένοι, ὧν ἐτέλουν τοῖς βασιλεῦσι πρότερον, καὶ τῶν εἰς τὸ σῶμα τιμωριῶν, αἷς ἐκολάζοντο ὑπʼ αὐτῶν, ὁπότε μὴ ταχέως ὑπηρετήσειάν τι τῶν ἐπιταττομένων, ἐλεύθεροι γεγονότες. ἐὰν δέ τι παρακινεῖν ἢ νεωτερίζειν προενεχθέντες ἐπιβάλωνται, κατείργωμεν αὐτοὺς τῷ σωφρονοῦντι μέρει τῆς πόλεως καὶ ὑγιαίνοντι πλείονι τοῦ νοσοῦντος φανησομένῳ. 「というのも、今や彼らは、かつて王たちに支払っていた諸税を免除され、また、命じられたことを速やかに遂行しなかったときに王たちから科されていた肉体的刑罰からも解放されて自由の身となったために、過度に増長している」と彼は言った。 「そして、もし彼らが煽動や革新を企てるよう仕向けられるならば、我々は、病んでいる部分よりも多数であることが明らかになるであろう、この都市の分別があり、健全な部分をもって彼らを抑え込もう。
§6.24.3ὑπάρχει μέν γʼ ἡμῖν οὐ μικρὰ ἰσχὺς πρὸς τὰ πράγματα καὶ ἡ τῶν πατρικίων νεότης ἕτοιμος τὰ κελευόμενα ποιεῖν·
ὑπάρχει μέν γʼ ἡμῖν οὐ μικρὰ ἰσχὺς πρὸς τὰ πράγματα καὶ ἡ τῶν πατρικίων νεότης ἕτοιμος τὰ κελευόμενα ποιεῖν· μέγιστον δὲ πάντων ὅπλον καὶ δυσκαταγώνιστον, ᾧ χρώμενοι ῥᾳδίως ἐπικρατήσομεν τῶν δημοτικῶν, τὸ τῆς βουλῆς κράτος, ᾧ δεδιττόμεθα αὐτοὺς μετὰ τῶν νόμων ἱστάμενοι. ἐὰν δʼ ὑποκατακλινώμεθα αὐτοῖς τῆς ἀξιώσεως, πρῶτον αἰσχύνην ὀφλήσομεν, εἰ παρὸν ἐν ἀριστοκρατίᾳ πολιτεύεσθαι δήμῳ τὰ κοινὰ ἐπιτρέψομεν· ἔπειτα δʼ εἰς κίνδυνον οὐ τὸν ἐλάχιστον ἥξομεν, εἴ τις ἐκθεραπεύσας αὐτὸν ἐξουσίαν κρείττονα τῶν νόμων κατασκευάσαιτο τυραννικὸς ἀνήρ, τὴν ἐλευθερίαν αὖθις ἀφαιρεθῆναι. τοιαῦτα διαφερομένων τῶν ὑπάτων κατὰ σφᾶς αὐτοὺς καὶ ὁπότε συναχθείη συνέδριον καὶ συλλαμβανόντων πολλῶν ἑκατέρῳ, ἡ μὲν βουλὴ φιλονεικίας καὶ θορύβους καὶ λόγους ἀκόσμους, οἷς ἀλλήλους προὐπηλάκιζον, ἀκούσασα, σωτήριον δὲ βούλευμα οὐδὲν καθισταμένη, διελύετο. 実際、我々には事態に対処するための少なからぬ力があり、貴族の若者たちも命じられたことを行う用意がある。
μέγιστον δὲ πάντων ὅπλον καὶ δυσκαταγώνιστον, ᾧ χρώμενοι ῥᾳδίως ἐπικρατήσομεν τῶν δημοτικῶν, τὸ τῆς βουλῆς κράτος, ᾧ δεδιττόμεθα αὐτοὺς μετὰ τῶν νόμων ἱστάμενοι.
しかし、何よりも最大かつ打ち破りがたい武器であり、これを用いることで我々が平民を容易に圧倒できるのは、元老院の権威である。 我々は法律の側に立って、これをもって彼らをおびえさせている。
ἐὰν δʼ ὑποκατακλινώμεθα αὐτοῖς τῆς ἀξιώσεως, πρῶτον αἰσχύνην ὀφλήσομεν, εἰ παρὸν ἐν ἀριστοκρατίᾳ πολιτεύεσθαι δήμῳ τὰ κοινὰ ἐπιτρέψομεν·
もし我々が彼らの要求に屈するならば、第一に、貴族政のもとで国政を司ることができるのに、国事を平民に委ねてしまうという恥辱を被る。
ἔπειτα δʼ εἰς κίνδυνον οὐ τὸν ἐλάχιστον ἥξομεν, εἴ τις ἐκθεραπεύσας· αὐτὸν ἐξουσίαν κρείττονα τῶν νόμων κατασκευάσαιτο τυραννικὸς ἀνήρ, τὴν ἐλευθερίαν αὖθις ἀφαιρεθῆναι.
第二に、もし誰かが平民に取り入って、法律よりも強力な権力を確立し、僭主的な人物となって、再び我々から自由を奪われるという、少なからぬ危険に直面することになる。
τοιαῦτα διαφερομένων τῶν ὑπάτων κατὰ σφᾶς αὐτοὺς καὶ ὁπότε συναχθείη συνέδριον καὶ συλλαμβανόντων πολλῶν ἑκατέρῳ, ἡ μὲν βουλὴ φιλονεικίας καὶ θορύβους καὶ λόγους ἀκόσμους, οἷς ἀλλήλους προὐπηλάκιζον, ἀκούσασα, σωτήριον δὲ βούλευμα οὐδὲν καθισταμένη, διελύετο.
」執政官たちが互いにこのように意見を異にし、元老院の会議が召集されるたびに、多くの者がそれぞれの側に加担したため、元老院は、互いに浴びせかけ合う言い争いや騒乱、不作法な言葉を聞くだけで、何ら救済的な決定を下すことなく、解散するばかりであった。

語釈・文法注

  1. §6.24.1ἐφʼ οἷς συνέβαλον δικαίοις — 関係代名詞の先行詞同化(attraction)の一例。本来は ἐπὶ τοῖς δικαίοις, ἐφʼ οἷς συνέβαλον (彼らが合意した法・条件に基づいて)となるところ、先行詞である δίκαια が関係節内に引き込まれて属格 οἷς と同格の与格(前置詞 ἐπί の支配格)になっている。
  2. §6.24.1τὸν ἐν τῇ πόλει μένοντα τῶν ὑπάτων ... ἀναπράττεσθαι — ἀναπράττεσθαι は中動態不定詞。対格の τὸν ἐν τῇ πόλει μένοντα τῶν ὑπάτων を意味上の主語とする対格不定詞(A.c.I.)構文を形成し、文頭の主節の名詞 ἦν γνώμη に依存している。中動態 ἀναπράττομαι は「(処罰や債務を)科す、取り立てる」の意。
  3. §6.24.2ὧν ἐτέλουν — 関係代名詞 ὧν は先行詞(τελῶν)が省略されたもので、受動分詞 ἀφειμένοι(ἀφίημι「免除する」の完了受動分詞)が支配する奪格的属格として機能している。本来は ἀφειμένοι τῶν τελῶν, ἃ ἐτέλουν (彼らが支払っていた諸税を免除され)の意。
  4. §6.24.3τὴν ἐλευθερίαν αὖθις ἀφαιρεθῆναι — ἀφαιρεθῆναι は ἀφαιρέω(奪う)の受動不定詞。直前の κίνδυνον(危険)の内容を具体的に説明する同格(appositional)の不定詞節として機能しており、「再び自由を奪われるという危険」と解釈される。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §6.24.1-6.24.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:6.24.1-6.24.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。