Humanitext Reader

ルキアノス · 哲学諸派の競売 §1-5

競売の開始とピタゴラス派の売却

1 / 7 箇所 · ギリシア語

要旨

ゼウスとヘルメスが様々な哲学流派の「生き方」を競売にかけ始め、最初の出品物であるピタゴラスが魂の浄化、数の調和、輪廻などについて説明しながら買い手と対話する。

§1Ζεύς σὺ μὲν διατίθει τὰ βάθρα καὶ παρασκεύαζε τὸν τόπον τοῖς ἀφικνουμένοις, σὺ δὲ στῆσον ἑξῆς παραγαγὼν τοὺς βίους, ἀλλὰ κοσμήσας πρότερον, ὡς εὐπρόσωποι φανοῦνται καὶ ὅτι πλείστους ἐπάξονται·
ゼウス:お前は台座を配置し、やって来る者たちのために場所を用意せよ。 お前は、生き方を順に引き出して並べよ、ただし、見栄えを良くしてできるだけ多くの人々を惹きつけるよう、まず整えてからにするのだ。
σὺ δέ, ὦ Ἑρμῆ, κήρυττε καὶ συγκάλει.
お前、ヘルメスよ、お触れを出して呼び集めよ。
Ἑρμῆς ἀγαθῇ τύχῃ τοὺς ὠνητὰς ἤδη παρεῖναι πρὸς τὸ πωλητήριον.
ヘルメス:幸運を祈る。 買い手たちはただちに売り場に集まるべし。
ἀποκηρύξομεν δὲ βίους φιλοσόφους παντὸς εἴδους καὶ προαιρέσεων ποικίλων.
あらゆる種類、様々な学派の哲学的な生き方を競売にかける。
εἰ δέ τις τὸ παραυτίκα μὴ ἔχει τἀργύριον καταβαλέσθαι, εἰς νέωτα ἐκτίσει καταστήσας ἐγγυητήν.
もしその場ですぐに現金を支払えない者がいれば、保証人を立てて来年支払うこととする。
Ζεύς πολλοὶ συνίασιν·
ゼウス:多くの人々が集まっている。
ὥστε χρὴ μὴ διατρίβειν μηδὲ κατέχειν αὐτούς.
彼らを待たせたり、引き留めたりしてはならぬ。
πωλῶμεν οὖν.
さあ、売り始めよう。
§2Ἑρμῆς τίνα πρῶτον ἐθέλεις παραγάγωμεν;
ヘルメス:誰を最初に引き出しましょうか。
Ζεύς τουτονὶ τὸν κομήτην, τὸν Ἰωνικόν, ἐπεὶ καὶ σεμνός τις εἶναι φαίνεται.
ゼウス:この長髪の、イオニアから来た男だ。 見るからに厳かな様子をしておるからな。
Ἑρμῆς οὗτος ὁ Πυθαγορικὸς κατάβηθι καὶ πάρεχε σεαυτὸν ἀναθεωρεῖσθαι τοῖς συνειλεγμένοις.
ヘルメス:おい、そこのピュタゴラス派の者よ、下りてきて、集まった人々によく見てもらうがよい。
Ζεύς κήρυττε δή.
ゼウス:さあ、お触れを出せ。
Ἑρμῆς τὸν ἄριστον βίον πωλῶ, τὸν σεμνότατον.
ヘルメス:最も優れた、最も厳かな生き方を売り出しますぞ。
τίς ὠνήσεται;
どなたが買われますか。
τίς ὑπὲρ ἄνθρωπον εἶναι βούλεται;
人間を超えた存在になりたい方は。
τίς εἰδέναι τὴν τοῦ παντὸς ἁρμονίαν καὶ ἀναβιῶναι πάλιν;
宇宙の調和を知り、再び蘇りたい方は。
Ἀγοράστης τὸ μὲν εἶδος οὐκ ἀγεννής.
買い手:姿形は上品だな。
τί δὲ μάλιστα οἶδεν;
この者は主に何を知っているのだ。
Ἑρμῆς ἀριθμητικήν, ἀστρονομίαν, τερατείαν, γεωμετρίαν, μουσικήν, γοητείαν.
ヘルメス:算術、天文学、奇跡、幾何学、音楽、魔術だ。
μάντιν ἄκρον βλέπεις.
一流の予言者をご覧あれ。
Ἀγοράστης ἔξεστιν αὐτὸν ἀνακρίνειν;
買い手:彼に質問してもよいかね。
Ἑρμῆς ἀνάκρινε ἀγαθῇ τύχῃ.
ヘルメス:どうぞ、幸運を祈りつつ質問されよ。
§3Ἀγοράστης ποδαπὸς εἶ σύ;
買い手:お前はどこの生まれだ。
Πυθαγόρας Σάμιος.
ピュタゴラス:サモスでございます。
Ἀγοράστης ποῦ δὲ ἐπαιδεύθης;
買い手:どこで教育を受けたのだ。
Πυθαγόρας ἐν Αἰγύπτῳ παρὰ τοῖς ἐκεῖ σοφοῖσι.
ピュタゴラス:エジプトにて、現地の賢者たちのもとで。
Ἀγοράστης φέρε δέ, ἢν πρίωμαί σε, τί με διδάξει;
買い手:では、もし私が買い取ったら、私に何を教えてくれるのか。
Πυθαγόρας διδάξομαι μὲν οὐδέν, ἀναμνήσω δέ.
ピュタゴラス:何も教えはいたしません、ただ思い起こさせましょう。
Ἀγοράστης πῶς ἀναμνήσεις;
買い手:どうやって思い起こさせるのだ。
Πυθαγόρας καθαρὴν πρότερον τὴν ψυχὴν ἐργασάμενος καὶ τὸν ἐπʼ αὐτῇ ῥύπον ἐκκλύσας.
ピュタゴラス:まずお前の魂を清らかにし、その上の汚れを洗い流すことによってです。
Ἀγοράστης καὶ δὴ νόμισον ἤδη ἐκκεκαθάρθαι με, τις ὁ τρόπος τῆς ἀναμνήσεως;
買い手:よし、もう清められたと仮定しよう。 その想起の方法とはどのようなものだ。
Πυθαγόρας τὸ μὲν πρῶτον ἡσυχίη μακρὴ καὶ ἀφωνίη καὶ πέντε ὅλων ἐτέων λαλέειν μηδέν.
ピュタゴラス:まずは長い静黙と沈黙、そして丸五年のあいだ、何も口にしないことです。
Ἀγοράστης ὥρα σοι, ὦ βέλτιστε, τὸν Κροίσου παῖδα παιδεύειν·
買い手:おいおい、君、クロイソスの息子でも教育するが良い。
ἐγὼ γὰρ λάλος, οὐκ ἀνδριὰς εἶναι βούλομαι.
私はおしゃべりなのだ、石像になりたくはない。
τί δὲ μετὰ τὴν σιωπὴν ὅμως καὶ τὴν πενταετίαν;
だが、その沈黙と五年の歳月の後はどうするのだ。
Πυθαγόρας Μουσουργίῃ καὶ γεωμετρίῃ ἐνασκήσεαι.
ピュタゴラス:音楽と幾何学に励むことになるでしょう。
Ἀγοράστης χάριεν λέγεις, εἰ πρῶτόν με κιθαρῳδὸν γενόμενον κᾆτα εἶναι σοφὸν χρή.
買い手:しゃれたことを言う。 まず私を竪琴弾きにして、それから賢くならねばならんとは。
§4Πυθαγόρας εἶτʼ ἐπὶ τουτέοισιν ἀριθμέειν.
ピュタゴラス:その後に、これらに加えて、数えることです。
Ἀγοράστης οἶδα καὶ νῦν ἀριθμεῖν.
買い手:数えることなら今でも知っている。
Πυθαγόρας πῶς ἀριθμέεις;
ピュタゴラス:どのようにお数えですか。
Ἀγοράστης ἕν, δύο, τρία, τέτταρα.
買い手:一、二、三、四。
Πυθαγόρας ὁρᾷς;
ピュタゴラス:お分かりですか。
ἃ σὺ δοκέεις τέσσαρα, ταῦτα δέκα ἐστὶ καὶ τρίγωνον ἐντελὲς καὶ ἡμέτερον ὅρκιον.
お前が四と思っているもの、それは十であり、完全なる三角形であり、我らの誓いなのです。
Ἀγοράστης οὐ μὰ τὸν μέγιστον τοίνυν ὅρκον τὰ τέτταρα, οὔποτε θειοτέρους λόγους ἤκουσα οὐδὲ μᾶλλον ἱερούς.
買い手:いや、この最も大いなる誓い「四」にかけて、これほど神聖で神々しい言葉は聞いたことがない。
Πυθαγόρας μετὰ δέ, ὦ ξεῖνε, εἴσεαι γῆς τε πέρι καὶ ἠέρος καὶ ὕδατος καὶ πυρὸς ἥτις αὐτέοισιν ἡ φορὴ καὶ ὁκοῖα ἐόντα μορφὴν ὅκως κινέονται.
ピュタゴラス:そののち、旅人よ、お前は大地、空気、水、火について、それらの運動がどのようなものであるか、またそれらがどのような形をしてどのように動くかを知るでしょう。
Ἀγοράστης μορφὴν γὰρ ἔχει τὸ πῦρ ἢ ἀὴρ ἢ ὕδωρ;
買い手:何と、火や空気や水に形があるというのか。
Πυθαγόρας καὶ μάλα ἐμφανέα·
ピュタゴラス:極めて明白な形があります。
οὐ γὰρ οἷά τε ἀμορφίῃ καὶ ἀσχημοσύνῃ κινέεσθαι.
無形や不格好のまま動くことは不可能だからです。
καὶ ἐπὶ τουτέοισι δὲ γνώσεαι τὸν θεὸν ἀριθμὸν ἐόντα καὶ νόον καὶ ἁρμονίην.
さらにこれらに加えて、神が数であり、理性であり、調和であることを知るでしょう。
Ἀγοράστης θαυμάσια λέγεις.
買い手:驚くべきことを言う。
§5Πυθαγόρας πρὸς δὲ τοῖσδεσι τοῖσιν εἰρημένοισι καὶ σεωυτὸν ἕνα δοκέοντα ἄλλον ὁρεόμενον καὶ ἄλλον ἐόντα εἴσεαι.
ピュタゴラス:そしてこれら述べられたことに加えて、お前自身が一人であるように見えながら、他者として見られ、他者として存在していることを知るでしょう。
Ἀγοράστης τί φής;
買い手:何と言った。
ἄλλος εἰμὶ καὶ οὐχ οὗτος ὅσπερ νῦν πρὸς σὲ διαλέγομαι;
私は他者であり、今こうしてお前と話しているこの者ではないというのか。
Πυθαγόρας νῦν μὲν οὗτος, πάλαι δὲ ἐν ἄλλῳ σώματι καὶ ἐν ἄλλῳ οὐνόματι ἐφαντάζεο·
ピュタゴラス:今はその者ですが、かつては別の肉体と別の名前で現れていました。
χρόνῳ δὲ αὖτις ἐς ἄλλον μεταβήσεαι.
そして時が経てば、再び別のものへと移るのです。
Ἀγοράστης τοῦτο φής, ἀθάνατον ἔσεσθαί με ἀλλαττόμενον ἐς μορφὰς πλείονας;
買い手:多くの姿に変わりながら、私が不死になるということか。

語釈・文法注

  1. §1παρεῖναι — 独立用法の不定詞で、命令を表す。ここでは `ἀγαθῇ τύχῃ`(幸運とともに)を伴い、買い手に対する「集まるべし」という招集や促しを表現している。
  2. §2παραγάγωμεν — 疑問動詞 `ἐθέλεις` に導かれる、接続詞(`ἵνα` など)を欠いた従属的熟議接続法。現代語の「(私たちに)〜させたいか」という意向を問う表現。
  3. §4ἃ σὺ δοκέεις τέσσαρα — 関係節内の構造。`τέσσαρα` は `δοκέεις`(イオン方言)の目的格補語であるが、先行詞が省略された関係代名詞 `ἃ`(主格)に引かれ、あるいは不完全な不定詞 `εἶναι` が想定されて、格が主格で一致している。
  4. §5σεωυτὸν ἕνα δοκέοντα — 動詞 `εἴσεαι`(`οἶδα` の未来形 `εἴσομαι` の2人称単数イオン形)は間接事実を表すために分詞を補足に取る。ここでは対格の主語 `σεωυτόν`(お前自身)を修飾する分詞(`δοκέοντα`, `ὁρεόμενον`, `ἐόντα`)が並列され、すべて対格に一致している。

この箇所を引用する

ルキアノス, 哲学諸派の競売 §1-5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0062.tlg024.humanitext-grc2:1-5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。