§18Ἀλεκτρυών
τὸ μὲν ὅλον, ὦ Μίκυλλε, σοφιστὴς ἄνθρωπος ἦν·
Ἀλεκτρυών ミキュロスよ、概して言えば、彼はソフィストであった。
χρὴ γάρ, οἶμαι, τἀληθῆ λέγειν·
思うに、真実を語らねばならぬからな。
ἄλλως δὲ οὐκ ἀπαίδευτος οὐδὲ ἀμελέτητος τῶν καλλίστων μαθημάτων·
だがしかし、彼は教養がないわけでも、最も優れた学問に不熱心だったわけでもなかった。
ἀπεδήμησα δὲ καὶ εἰς Αἴγυπτον, ὡς συγγενοίμην τοῖς προφήταις ἐπὶ σοφίᾳ, καὶ ἐς τὰ ἄδυτα κατελθὼν ἐξέμαθον τὰς βίβλους τὰς Ὥρου καὶ Ἴσιδος, καὶ αὖθις εἰς Ἰταλίαν ἐκπλεύσας οὕτω διέθηκα τοὺς κατʼ ἐκεῖνα Ἕλληνας, ὥστε θεὸν ἦγόν με.
私はエジプトへも旅立った。 知恵を求めて預言者たちと交わるためであり、秘所へと降りて行ってホルスとイシスの書物を学び尽くした。 そして再びイタリアへ航海して、あの地域のギリシア人たちにそのような影響を与えたので、彼らは私を神とみなしたのだ。
Μίκυλλος
ἤκουσα ταῦτα καὶ ὡς δόξειας ἀναβεβιωκέναι ἀποθανὼν καὶ ὡς χρυσοῦν τὸν μηρὸν ἐπιδείξαιό ποτε αὐτοῖς.
Μίκυλλος それらのことは私も聞いたことがある。 お前が死んで生き返ったと思われていたことや、かつて彼らに黄金の太ももを見せたということもな。
ἐκεῖνο δέ μοι εἰπέ, τί σοι ἐπῆλθε νόμον ποιήσασθαι μήτε κρεῶν μήτε κυάμων ἐσθίειν;
だが、これについて教えてくれ。 肉もソラマメも食べないという規則を作るという考えが、どうしてお前に浮かんだのだ?
Ἀλεκτρυών
μὴ ἀνάκρινε ταῦτα, ὦ Μίκυλλε.
Ἀλεκτρυών ミキュロスよ、そのことを詮索してくれるな。
Μίκυλλος
διὰ τί, ὦ ἀλεκτρυών;
Μίκυλλος なぜだ、雄鶏よ。
Ἀλεκτρυών
ὅτι αἰσχύνομαι λέγειν πρὸς σὲ τὴν ἀλήθειαν περὶ αὐτῶν.
Ἀλεκτρυών それらについて、お前に真実を語るのが恥ずかしいからだ。
Μίκυλλος
καὶ μὴν οὐδὲν ὀκνεῖν χρὴ λέγειν πρὸς ἄνδρα σύνοικον καὶ φίλον·
Μίκυλλος だが、同居人であり友人である男に対して言うのをためらう必要など全くない。
δεσπότην γὰρ οὐκ ἂν ἔτι εἴποιμι.
お前をもう主人とは呼ばないのだからな。
Ἀλεκτρυών
οὐδὲν ὑγιὲς οὐδὲ σοφὸν ἦν, ἀλλʼ ἑώρων ὅτι εἰ μὲν τὰ συνήθη καὶ ταὐτὰ τοῖς πολλοῖς νομίζοιμι, ἥκιστα ἐπισπάσομαι τοὺς ἀνθρώπους ἐς τὸ θαῦμα, ὅσῳ δʼ ἂν ξενίζοιμι, τοσούτῳ σεμνότερος ᾤμην αὐτοῖς ἔσεσθαι.
Ἀλεκτρυών その理由は健全なものでも賢明なものでも何でもなかった。 ただ、私は次のことを見抜いていたのだ。 もし大衆と同じ平凡な習慣を信じるなら、人々を驚嘆へと引き寄せることはほとんどできないが、奇妙であればあるほど、彼らににとってより厳かな存在になるだろう、と。
διὰ τοῦτο καινοποιεῖν εἱλόμην ἀπόρρητον ποιησάμενος τὴν αἰτίαν, ὡς εἰκάζοντες ἄλλος ἄλλως ἅπαντες ἐκπλήττωνται καθάπερ ἐπὶ τοῖς ἀσαφέσι τῶν χρησμῶν.
それゆえ、私はその理由を秘密にした上で奇をてらうことを選んだのだ。 彼ら全員がそれぞれに推測し、曖昧な神託に対するときのように驚嘆するようにとな。
ὁρᾷς; καταγελᾷς μου καὶ σὺ ἐν τῷ μέρει.
ほら見ろ、お前も今度は私をあざ笑っているではないか。
Μίκυλλος
οὐ τοσοῦτον ὅσον Κροτωνιατῶν καὶ Μεταποντίνων καὶ Ταραντίνων καὶ τῶν ἄλλων ἀφώνων σοι ἑπομένων καὶ προσκυνούντων τὰ ἴχνη ἃ σὺ πατῶν ἀπολιμπάνοις.
Μίκυλλος お前が踏みしめて残した足跡に付き従い、それを拝んでいたクロトンやメタポントンやタレントゥムの人々、そしてその他の口のきけない者たちをあざ笑うほどには、お前をあざ笑ってなどいないさ。
§19Μίκυλλος
ἀποδυσάμενος δὲ τὸν Πυθαγόραν τίνα μετημφιέσω μετʼ αὐτόν;
Μίκυλλος ピタゴラスを脱ぎ捨てたあと、その次には誰に変身したのだ?
Ἀλεκτρυών
Ἀσπασίαν τὴν ἐκ Μιλήτου ἑταίραν·
Ἀλεκτρυών ミレトス出身のヘタイラ、アスパシアだ。
Μίκυλλος
φεῦ τοῦ λόγου, καὶ γυνὴ γὰρ σὺν τοῖς ἄλλοις ὁ Πυθαγόρας ἐγένετο, καὶ ἦν ποτε χρόνος ὅτε καὶ σὺ ᾠοτόκεις, ὦ ἀλεκτρυόνων γενναιότατε, καὶ συνῆσθα Περικλεῖ Ἀσπασία οὖσα καὶ ἐκύεις ἀπʼ αὐτοῦ καὶ ἔρια ἔξαινες καὶ κρόκην κατῆγες καὶ ἐγυναικίζου ἐς τὸ ἑταιρικόν;
Μίκυλλος なんということだ! あのピタゴラスが、他のものたちに加えて、女にもなったというのか。 そして、最も高貴な雄鶏よ、お前も卵を産んでいた時期があったというのか。 アスパシアとしてペリクレスと同居し、彼によって身ごもり、羊毛を梳き、横糸を紡ぎ、ヘタイラらしく女っぽく振る舞っていたというのか。
Ἀλεκτρυών
πάντα ταῦτα ἐποίουν οὐ μόνος, ἀλλὰ καὶ Τειρεσίας πρὸ ἐμοῦ καὶ ὁ Ἐλάτου παῖς ὁ Καινεύς, ὥστε ὁπόσα ἂν ἀποσκώψῃς εἰς ἐμὲ, καὶ εἰς ἐκείνους ἀποσκώψας ἔσῃ.
Ἀλεκτρυών それらすべてを私一人だけが行ったのではない。 私の前にテイレシアスも、エラトスの子カイネウスも行ったのだ。 だから、お前が私をあざ笑ういかなることも、彼らをもあざ笑うことになるのだぞ。
Μίκυλλος
τί οὖν; πότερος ἡδίων ὁ βίος σοι ἦν, ὅτε ἀνὴρ ἦσθα ἢ ὅτε σε ὁ Περικλῆς ὤπυιεν;
Μίκυλλος それで、お前ににとってどちらの生活がより快適だったのだ。 男だったときか、それともペリクレスがお前を娶っていたときか。
Ἀλεκτρυών
ὁρᾷς οἷον τοῦτο ἠρώτησας, οὐδὲ τῷ Τειρεσίᾳ συνενεγκοῦσαν τὴν ἀπόκρισιν;
Ἀλεκτρυών お前がどのようなことを尋ねたか分かっているのか。 それはテイレシアスにとっても、幸福な結果をもたらさなかった回答なのだぞ。
Μίκυλλος
ἀλλὰ κἂν σὺ μὴ εἴπῃς, ἱκανῶς ὁ Εὐριπίδης διέκρινε τὸ τοιοῦτον, εἰπὼν ὡς τρὶς ἂν ἐθέλοι παρʼ ἀσπίδα στῆναι ἢ ἅπαξ τεκεῖν.
Μίκυλλος だが、たとえお前が言わなくとも、エウリピデスがその種のことを十分に判定してくれている。 「盾の横に三度立つ方が、一度産むよりもましだ」と言ってな。
Ἀλεκτρυών
καὶ μὴν ἀναμνήσω σε, ὦ Μίκυλλε, οὐκ εἰς μακρὰν ὠδίνουσαν·
Ἀλεκτρυών だが、ミキュロスよ、お前がそれほど遠くないうちに産みの苦しみをする時には、お前に思い出させてやろう。
ἔσῃ γὰρ γυνὴ καὶ σὺ ἐν πολλῇ τῇ περιόδῳ πολλάκις.
お前自身も長き循環の中で何度も女になるのだからな。
Μίκυλλος
οὐκ ἀπάγξῃ, ὦ ἀλεκτρυών, ἅπαντας οἰόμενος Μιλησίους ἢ Σαμίους εἶναι;
Μίκυλλος くたばってしまえ、雄鶏よ! 誰もがミレトス人やサモス人のようになるとでも思っているのか。
σὲ γοῦν φασι καὶ Πυθαγόραν ὄντα τὴν ὥραν λαμπρὸν πολλάκις Ἀσπασίαν γενέσθαι τῷ τυράννῳ.
ともかく、お前はピタゴラスだったとき、その若々しい美しさが素晴らしかったために、僭主にとってのアスパシアになったとしばしば言われているではないか。
§20Μίκυλλος
—τίς δὲ δὴ μετὰ τὴν Ἀσπασίαν ἀνὴρ ἢ γυνὴ αὖθις ἀνεφάνης;
Μίκυλλος ――では、アスパシアのあとには、再び男として、あるいは女として現れたのか?
Ἀλεκτρυών
ὁ κυνικὸς Κράτης.
Ἀλεκτρυών キュニコス派のクラテスだ。
Μίκυλλος
Ὢ Διοσκόρω τῆς ἀνομοιότητος, ἐξ ἑταίρας φιλόσοφος.
Μίκυλλος おお、ディオスクロイよ、なんという不調和だ! ヘタイラから哲学者になるとは。
Ἀλεκτρυών
εἶτα βασιλεύς, εἶτα πένης, καὶ μετʼ ὀλίγον σατράπης, εἶτα ἵππος καὶ κολοιὸς καὶ βάτραχος καὶ ἄλλα μυρία·
Ἀλεκτρυών その後は王、それから貧乏人、そして少しのちにはサトラップ、それから馬、コクマルガラス、カエル、その他無数のものになった。
μακρὸν ἂν γένοιτο καταριθμήσασθαι ἕκαστα·
それらを一つ一つ数え上げるのは長くなるだろう。
τὰ τελευταῖα δὲ ἀλεκτρυὼν πολλάκις, ἥσθην γὰρ τῷ τοιούτῳ βίῳ.
そして最後には何度も雄鶏になった。 そのような生活が気に入ったからだ。
καὶ παρὰ πολλοῖς ἄλλοις δουλεύσας καὶ πένησι καὶ πλουσίοις, τὰ τελευταῖα καὶ σοὶ νῦν σύνειμι καταγελῶν ὁσημέραι ποτνιωμένου καὶ οἰμώζοντος ἐπὶ τῇ πενίᾳ καὶ τοὺς πλουσίους θαυμάζοντος ὑπʼ ἀγνοίας τῶν ἐκείνοις προσόντων κακῶν.
そして、多くの貧しい者や富める他の主人たちに仕えたのち、最後に今は、お前と一緒に暮らしているのだ。 お前が日々、貧しさに嘆き哀れみ、富裕な者たちに付随する災いを無知ゆえに知らずに彼らを羨望しているのをあざ笑いながらな。
εἰ γοῦν ᾔδεις τὰς φροντίδας ἃς ἔχουσιν, ἐγέλας ἂν ἐπὶ σαυτῷ πρῶτον οἰηθέντι ὑπερευδαίμονα εἶναι τὸν πλοῦτον.
もし仮に彼らが抱えている心労を知っていたなら、お前はまず、富がこの上なく幸福なものだと思い込んでいた自分自身を笑っていただろうに。
Μίκυλλος
οὐκοῦν, ὦ Πυθαγόρα — καίτοι τί μάλιστα χαίρεις καλούμενος, ὡς μὴ ἐπιταράττοιμι τὸν λόγον ἄλλοτε ἄλλον καλῶν;
Μίκυλλος それなら、ピタゴラスよ――いや、私が話を混乱させてお前をあれこれ違う名前で呼ばないように、何と呼ばれるのが一番嬉しいのだ?
Ἀλεκτρυών
διοίσει μὲν οὐδὲν ἤν τε Εὔφορβον ἢ Πυθαγόραν, ἤν τε Ἀσπασίαν καλῇς ἢ Κράτητα·
Ἀλεκτρυών エウポルボスと呼ぼうがピタゴラスと呼ぼうが、あるいはアスパシアと呼ぼうがクラテスと呼ぼうが、何の違いもない。
πάντα γὰρ ἐγὼ ταῦτά εἰμι.
私はこれらすべてなのだからな。
πλὴν τὸ νῦν ὁρώμενον τοῦτο ἀλεκτρυόνα ὀνομάζων ἄμεινον ἂν ποιοῖς, ὡς μὴ ἀτιμάζοις εὐτελὲς εἶναι δοκοῦν τὸ ὄρνεον, καὶ ταῦτα τοσαύτας ἐν αὑτῷ ψυχὰς ἔχον.
ただ、今見えているこの姿から「雄鶏」と呼んでくれた方が良いだろう。 価値がないと思われるこの鳥を侮辱しないようにするためにもな。 まして、その内にこれほど多くの魂を宿している鳥なのだから。