Humanitext Reader

シケリアのディオドロス · 歴史叢書 §4.56.1-4.56.8

メディアの帰還異説とアルゴナウタイの帰航路

292 / 406 箇所 · ギリシア語

要旨

メデイアがコルキスに帰還し王位を回復させたという異説を紹介した後、アルゴナウタイの帰還航路に関する諸説(タナイス川経由の大西洋航路とその根拠、イストロス川経由のアドリア海航路の誤謬)について論じる。

§4.56.1καθόλου δὲ διὰ τὴν τῶν τραγῳδῶν τερατείαν ποικίλη τις καὶ διάφορος ἱστορία περὶ Μηδείας ἐξενήνεκται, καί τινες χαρίζεσθαι βουλόμενοι τοῖς Ἀθηναίοις φασὶν αὐτὴν ἀναλαβοῦσαν τὸν ἐξ Αἰγέως Μῆδον εἰς Κόλχους διασωθῆναι·
全体として、悲劇作家たちの驚異的な創作のために、メデイアについては多様で相異なる物語が世に送り出されている。 そしてある人々は、アテナイ人に気に入られようとして、彼女がアイゲウスとの間の子メドスを連れてコルキスへと無事に逃れたと言っている。
κατὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον Αἰήτην ἐκ τῆς βασιλείας ὑπὸ τἀδελφοῦ Πέρσου βιαίως ἐκπεπτωκότα τὴν ἀρχὴν ἀνακτήσασθαι, Μήδου τοῦ Μηδείας ἀνελόντος τὸν Πέρσην·
そしてこの時期、アイエテスは兄弟のペルセスによって王位から暴力的に追い落とされていたが、メデイアの子メドスがペルセスを殺害したことによって、その支配権を取り戻した。
μετὰ δὲ ταῦτα δυνάμεως ἐγκρατῆ γενόμενον τὸν Μῆδον πολλὴν ἐπελθεῖν τῆς ὑπὲρ τὸν Πόντον Ἀσίας, καὶ κατασχεῖν τὴν ἀπʼ ἐκείνου Μηδίαν προσαγορευθεῖσαν.
その後、権力を手中に収めたメドスは、ポントスより上のアジアの多くの地域に侵攻し、彼にちなんでメディアと名付けられた地を支配したという。
§4.56.2ἀλλὰ γὰρ τὸ πάσας τὰς ἀποφάσεις τῶν περὶ τῆς Μηδείας μυθολογησάντων ἀναγράφειν οὐκ ἀναγκαῖον ἅμα καὶ μακρὸν εἶναι κρίνοντες τὰ καταλειπόμενα τῆς περὶ τῶν Ἀργοναυτῶν ἱστορίας προσθήσομεν.
しかしながら、メデイアについて神話を語った人々のすべての主張を記録することは、不要であると同時に長大すぎると判断し、私たちはアルゴナウタイに関する歴史の残りの部分を付け加えることにする。
§4.56.3οὐκ ὀλίγοι γὰρ τῶν τε ἀρχαίων συγγραφέων καὶ τῶν μεταγενεστέρων, ὧν ἐστι καὶ Τίμαιος, φασὶ τοὺς Ἀργοναύτας μετὰ τὴν τοῦ δέρους ἁρπαγὴν πυθομένους ὑπʼ Αἰήτου προκατειλῆφθαι ναυσὶ τὸ στόμα τοῦ Πόντου, πρᾶξιν ἐπιτελέσασθαι παράδοξον καὶ μνήμης ἀξίαν.
古代の作家や後代の作家(その中にはティマイオスも含まれる)の少なからぬ者たちが、アルゴナウタイは金羊毛皮を奪った後、アイエテスによってポントスの出口が船団であらかじめ押さえられているのを知り、驚くべき、また記憶に値する行為を成し遂げたと伝えている。
ἀναπλεύσαντας γὰρ αὐτοὺς διὰ τοῦ Τανάιδος ποταμοῦ ἐπὶ τὰς πηγάς, καὶ κατὰ τόπον τινὰ τὴν ναῦν διελκύσαντας, καθʼ ἑτέρου πάλιν ποταμοῦ τὴν ῥύσιν ἔχοντος εἰς τὸν ὠκεανὸν καταπλεῦσαι πρὸς τὴν θάλατταν, ἀπὸ δὲ τῶν ἄρκτων ἐπὶ τὴν δύσιν κομισθῆναι τὴν γῆν ἔχοντας ἐξ εὐωνύμων, καὶ πλησίον γινομένους Γαδείρων εἰς τὴν καθʼ ἡμᾶς θάλατταν εἰσπλεῦσαι.
すなわち彼らは、タナイス川を遡ってその源流に至り、ある場所で船を陸上で引きずって、オケアノスへと流れ込んでいる別の川を今度は下って海へと航行し、北から西へと陸地を左手に見ながら進み、ガデイラの近くに達したときに、我々の海へと航行し入ったというのである。
§4.56.4ἀποδείξεις δὲ τούτων φέρουσι, δεικνύντες τοὺς παρὰ τὸν ὠκεανὸν κατοικοῦντας Κελτοὺς σεβομένους μάλιστα τῶν θεῶν τοὺς Διοσκόρους·
彼らはこれらの証拠として、オケアノス沿いに住むケルト人たちが、神々の中でとりわけディオスクロイを崇拝していることを指摘している。
παραδόσιμον γὰρ αὐτοὺς ἔχειν ἐκ παλαιῶν χρόνων τὴν τούτων τῶν θεῶν παρουσίαν ἐκ τοῦ ὠκεανοῦ γεγενημένην.
なぜなら、彼らは古くからこれら神々の出現がオケアノスからなされたという伝承を持っているからである。
εἶναι δὲ καὶ τὴν παρὰ τὸν ὠκεανὸν χώραν οὐκ ὀλίγας ἔχουσαν προσηγορίας ἀπό τε τῶν Ἀργοναυτῶν καὶ τῶν Διοσκόρων.
また、オケアノス沿いの地域には、アルゴナウタイやディオスクロイに由来する名称が多く存在している。
§4.56.5παραπλησίως δὲ καὶ τὴν ἐντὸς Γαδείρων ἤπειρον ἔχειν ἐμφανῆ σημεῖα τῆς τούτων ἀνακομιδῆς.
同様に、ガデイラの内側の陸地も、彼らの帰還航路の明らかな痕跡をとどめている。
περὶ μὲν γὰρ τὴν Τυρρηνίαν καταπλεύσαντας αὐτοὺς εἰς νῆσον τὴν ὀνομαζομένην Αἰθάλειαν τὸν ἐν αὐτῇ λιμένα, κάλλιστον ὄντα τῶν ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις, Ἀργῷον ἀπὸ τῆς νεὼς προσαγορεῦσαι, καὶ μέχρι τῶνδε τῶν χρόνων διαμένειν αὐτοῦ τὴν προσηγορίαν.
すなわち、テュレニア付近で彼らはアイタレイアと呼ばれる島に寄港し、その島にあるその地域で最も美しい港を、船にちなんで「アルゴオス」と名付け、今日に至るまでその名称が残っている。
§4.56.6παραπλησίως δὲ τοῖς εἰρημένοις κατὰ μὲν τὴν Τυρρηνίαν ἀπὸ σταδίων ὀκτακοσίων τῆς Ῥώμης ὀνομάσαι λιμένα Τελαμῶνα, κατὰ δὲ Φορμίας τῆς Ἰταλίας Αἰήτην τὸν νῦν Καιήτην προσαγορευόμενον.
上述の事柄と同様に、彼らはテュレニアにおいてローマから八百スタディオンのところにある港をテラモンと名付け、またイタリアのポルミアイにおいては、アイエテス(現在のカイエテ)と名付けた。
πρὸς δὲ τούτοις ὑπʼ ἀνέμων αὐτοὺς ἐκριφέντας εἰς τὰς Σύρτεις, καὶ μαθόντας παρὰ Τρίτωνος τοῦ τότε βασιλεύοντος τῆς Λιβύης τὴν ἰδιότητα τῆς θαλάττης, καὶ τὸν κίνδυνον ἐκφυγόντας, δωρήσασθαι χαλκοῦν τρίποδα τὸν ἀρχαίοις μὲν κεχαραγμένον γράμμασι, μέχρι δὲ τῶν νεωτέρων χρόνων διαμείναντα παρὰ τοῖς Εὐεσπερίτας.
さらに、彼らは風によってシュルティスへと流され、当時リビアを支配していたトリトンからこの海の特性を学び、危険を免れた後、古代の文字が刻まれ、近年までエウエスペリタイの人々のもとに残っていた青銅の三脚釜を贈った。
§4.56.7οὐ παραλειπτέον δʼ ἡμῖν ἀνεξέλεγκτον τὴν ἱστορίαν τῶν ἀποφηναμένων τοὺς Ἀργοναύτας ἀνὰ τὸν Ἴστρον πλεύσαντας μέχρι τῶν πηγῶν κατενεχθῆναι διὰ τῆς ἀντιπροσώπου ῥύσεως πρὸς τὸν Ἀδριατικὸν κόλπον.
アルゴナウタイがイストロス川をその源流まで遡り、対向する流れを通ってアドリア海へと下ったと主張する者たちの記述を、私たちは検証せずに見過ごしてはならない。
§4.56.8τούτους γὰρ ὁ χρόνος ἤλεγξεν ὑπολαβοντας τὸν ἐν τῷ Πόντῳ πλείοσι στόμασιν ἐξερευγόμενον Ἴστρον καὶ τὸν εἰς τὸν Ἀδρίαν ἐκβάλλοντα τὴν ῥύσιν ἔχειν ἀπὸ τῶν αὐτῶν τόπων.
なぜなら、ポントスへ多くの河口から注ぐイストロス川と、アドリア海へと流れ出る川が同じ場所から流れ出ていると考えた者たちの誤りを、歳月が証明したからである。
Ῥωμαίων γὰρ καταπολεμησάντων τὸ τῶν Ἴστρων ἔθνος, εὑρέθη τὰς πηγὰς ἔχων ὁ ποταμὸς ἀπὸ τετταράκοντα σταδίων τῆς θαλάττης.
すなわち、ローマ人がイストリア人の部族を征服したとき、その川は海からわずか四十スタディオンのところに源流があることが発見された。
ἀλλὰ γὰρ τοῖς συγγραφεῦσιν αἰτίαν τῆς πλάνης φασὶ γενέσθαι τὴν ὁμωνυμίαν τῶν ποταμῶν.
だが実際、作家たちが誤りに陥った原因は、川の同名性であったと言われている。

語釈・文法注

  1. 4.56.1Μήδου τοῦ Μηδείας ἀνελόντος τὸν Πέρσην — この部分は属格独立(絶対)構文。主節(全体を支配する `φασί` に連なる `Αἰήτην ... ἀνακτήσασθαι` 「アイエテスが支配権を取り戻した」という対格不定詞句)の中の、時・原因を表す従属的な節として機能している。
  2. 4.56.3τὴν γῆν ἔχοντας ἐξ εὐωνύμων — 「陸地を左手(の方向)に持ちながら」の意。分詞 `ἔχοντας` は `τοὺς Ἀργοναύτας`(不定詞 `κομισθῆναι` の意味上の主語)に一致する。古代の地理的解釈に基づき、ヨーロッパ大陸を左手に見ながら(すなわち西から南へ)大西洋沿岸を航行したことを意味する。
  3. 4.56.7ἀνεξέλεγκτον — 述語位置にある形容詞で、動詞 `παραλειπτέον`(動形容詞)および `τὴν ἱστορίαν` と結びつき、「その歴史を検証しない状態のまま見過ごしてはならない」という述語的修飾の関係になっている。
  4. 4.56.8τούτους γὰρ ὁ χρόνος ἤλεγξεν ὑπολαβοντας — 動詞 `ἤλεγξεν`(`ἐλέγχω`「誤りを暴く、論破する」)は、直接の目的語(`τούτους`「彼らを」)とそれを修飾する分詞(`ὑπολαβόντας`「仮定した、考えた」)を伴い、「〜と誤解した彼らに対して、時間がその誤りを証明した」という構造を形成している。

この箇所を引用する

シケリアのディオドロス, 歴史叢書 §4.56.1-4.56.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc5:4.56.1-4.56.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。