Humanitext Reader

シケリアのディオドロス · 歴史叢書 §1.84.1-1.84.8

動物崇拝の過激さと聖牛アピスの飼育と埋葬

85 / 406 箇所 · ギリシア語

要旨

エジプトにおける神聖な動物への崇拝の過激さを示す逸話として、飢饉の際にも動物には決して手がつけられなかったことや、特定の神聖な動物(アピスなど)の贅沢な飼育環境と巨額の埋葬費用が語られる。

§1.84.1ἀπίστων δὲ φαινομένων πολλοῖς τῶν εἰρημένων καὶ μύθοις παραπλησίων πολλῷ παραδοξότερα φανήσεται τὰ μετὰ ταῦτα ῥηθησόμενα.
述べられたことの多くが多くの人々にとって信じがたく、神話に似ていると思われるが、この後に語られることははるかに信じがたく思われるだろう。
λιμῷ γάρ ποτε πιεζομένων τῶν κατʼ Αἴγυπτόν φασι πολλοὺς ἀλλήλων μὲν ἅψασθαι διὰ τὴν ἔνδειαν, τῶν δʼ ἀφιερωμένων ζῴων τὸ παράπαν μηδʼ αἰτίαν σχεῖν μηδένα προσενηνέχθαι.
なぜなら、かつてエジプトの人々が飢饉に苦しめられていたとき、欠乏のために多くの人々が互いの肉に手をかけたと言われているが、神聖な動物たちに対しては、誰ひとりとして手をかけたという嫌疑すら受けることが全くなかったからである。
§1.84.2ἀλλὰ μήν γε καὶ καθʼ ἣν ἂν οἰκίαν εὑρεθῇ κύων τετελευτηκώς, ξυρῶνται πάντες οἱ κατʼ οἶκον ὄντες ὅλον τὸ σῶμα καὶ ποιοῦνται πένθος, καὶ τὸ τούτου θαυμασιώτερον, ἐὰν οἶνος ἢ σῖτος ἤ τι τῶν πρὸς τὸν βίον ἀναγκαίων τυγχάνῃ κείμενον ἐν τοῖς οἰκήμασιν οὗ τὸ ζῆν ἐξέλιπέ τι τῶν θηρίων, οὐκ ἂν ἔτι χρήσασθαι πρὸς οὐδὲν αὐτοῖς ὑπομείνειαν.
それどころか、死んだ犬が見つかるいかなる家においても、家の中にいるすべての者が体全体を剃り、喪に服す。 そして、これよりもさらに驚くべきことには、もしそれらの獣のどれかが命を落とした部屋に、ワインや穀物、あるいは生活に不可欠なものの何かが置かれていたなら、彼らはそれらを何に対しても決して使おうとはしないだろう。
§1.84.3κἂν ἐν ἄλλῃ χώρᾳ που στρατευόμενοι τύχωσι, λυτρούμενοι τοὺς αἰλούρους καὶ τοὺς ἱέρακας κατάγουσιν εἰς Αἴγυπτον·
そして、もし彼らが他の土地のどこかで従軍しているとしても、捕らえられた猫や鷹を身代金を払って買い戻し、エジプトへと連れ帰る。
καὶ τοῦτο πράττουσιν ἐνίοτε τῶν ἐφοδίων αὐτοὺς ὑπολιπόντων.
そして、時には旅費が彼らに不足しているときでさえ、これを行うのである。
§1.84.4τὰ δὲ γινόμενα περὶ τὸν Ἆπιν τὸν ἐν Μέμφει καὶ τὸν Μνεῦιν τὸν ἐν Ἡλιουπόλει καὶ τὰ περὶ τὸν τράγον τὸν ἐν Μένδητι, πρὸς δὲ τούτοις τὸν κροκόδειλον τὸν κατὰ τὴν Μοίριδος λίμνην καὶ τὸν λέοντα τὸν τρεφόμενον ἐν τῇ καλουμένῃ Λεόντων πόλει, καὶ πολλὰ τοιαῦθʼ ἕτερα, διηγήσασθαι μὲν εὐχερές, ἀπαγγείλαντα δὲ πιστευθῆναι παρὰ τοῖς μὴ τεθεαμένοις δύσκολον.
メンフィスのハピスや、ヘリオポリスのムネウイスに関する事柄、またメンデスの雄山羊に関する事柄、これらに加えて、モイリス湖のワニや、いわゆるレオントン・ポリスで飼育されているライオンに関する事柄、およびその他の多くの同様の事柄について、語ることは容易であるが、報告されたことを、それを目撃したことのない人々に信じてもらうことは困難である。
§1.84.5ταῦτα γὰρ ἐν ἱεροῖς μὲν περιβόλοις τρέφεται, θεραπεύουσι δʼ αὐτὰ πολλοὶ τῶν ἀξιολόγων ἀνδρῶν τροφὰς διδόντες τὰς πολυτελεστάτας·
なぜなら、これらは神聖な囲いの中で飼育されており、多くの名高い男たちがそれらの世話をし、きわめて贅沢な食物を与えているからである。
σεμίδαλιν γὰρ ἢ χόνδρον ἕψοντες ἐν γάλακτι καὶ πέμματα παντοδαπὰ μέλιτι φυρῶντες, καὶ κρέα χήνεια τὰ μὲν ἕψοντες, τὰ δʼ ὀπτῶντες ἀνεκλείπτως χορηγοῦσι, τοῖς δʼ ὠμοφάγοις πολλὰ τῶν ὀρνέων θηρεύοντες παραβάλλουσι, καὶ τὸ καθόλου μεγάλην εἰσφέρονται σπουδὴν εἰς τὴν πολυτέλειαν τῆς τροφῆς.
すなわち、極上の小麦粉や大麦の粥を牛乳で煮て、あらゆる種類の菓子を蜂蜜で練り合わせ、また、ガチョウの肉を、あるものは煮て、あるものは焼いて、絶え間なく提供し、また、生肉を食べるものに対しては、多くの鳥を捕らえて投げ与え、総じて、食物の贅沢さのために並々ならぬ熱意を注いでいる。
§1.84.6λουτροῖς τε χλιαροῖς χρώμενοι καὶ μύροις τοῖς κρατίστοις ἀλείφοντες καὶ παντοδαπὰς εὐωδίας θυμιῶντες οὐ διαλείπουσι, στρωμνάς τε τὰς πολυτελεστάτας καὶ κόσμον εὐπρεπῆ χορηγοῦσι, καὶ τῶν συνουσιῶν ὅπως τυγχάνῃ κατὰ φύσιν φροντίδα ποιοῦνται τὴν μεγίστην, πρὸς δὲ τούτοις ὁμοφύλους θηλείας ἑκάστῳ τῶν ζῴων τὰς εὐειδεστάτας συντρέφουσιν, ἃς παλλακίδας προσαγορεύουσι καὶ θεραπεύουσι ταῖς μεγίσταις δαπάναις καὶ λειτουργίαις.
また、ぬるま湯の風呂を用い、極上の香油を塗り、あらゆる種類の芳香を薫じることを絶え間なく行い、きわめて贅沢な寝床やふさわしい飾りを提供し、また、交尾が自然の通りに行われるよう、最大の配慮を払い、これに加えて、それぞれの動物に対して、同種の最も美しい雌を一緒に飼育し、彼女らを「妾」と呼び、最大の費用と奉仕をもって世話をしている。
ἐὰν δὲ τελευτήσῃ τι, §1.84.7πενθοῦσι μὲν ἴσα τοῖς ἀγαπητῶν τέκνων στερομένοις, θάπτουσι δὲ οὐ κατὰ τὴν ἑαυτῶν δύναμιν, ἀλλὰ πολὺ τὴν ἀξίαν τῆς ἑαυτῶν οὐσίας ὑπερβάλλοντες.
そして、もし何かが死ぬと、最愛の子を失った者たちと同じように喪に服し、自分たちの能力に応じるのではなく、自分たちの財産の価値をはるかに超えるほどに埋葬する。
§1.84.8μετὰ γὰρ τὴν Ἀλεξάνδρου τελευτήν, Πτολεμαίου τοῦ Λάγου παρειληφότος ἄρτι τὴν Αἴγυπτον, ἔτυχεν ἐν Μέμφει τελευτήσας ὁ Ἆπις γήρᾳ·
アレクサンドロスの死後、ラゴスの子プトレマイオスがエジプトを領有したばかりのとき、メンフィスでハピスが老齢のために死んだ。
ὁ δὲ τὴν ἐπιμέλειαν ἔχων αὐτοῦ τήν τε ἡτοιμασμένην χορηγίαν, οὖσαν πάνυ πολλήν, εἰς ταφὴν ἅπασαν ἐδαπάνησε καὶ παρὰ τοῦ Πτολεμαίου πεντήκοντα ἀργυρίου τάλαντα προσεδανείσατο.
その世話をしていた者は、用意されていたきわめて多額の賄い金をすべて埋葬のために費やし、さらにプトレマイオスから銀五十タラントンを借用した。
καὶ καθʼ ἡμᾶς δὲ τινες τῶν τὰ ζῷα ταῦτα τρεφόντων εἰς τὰς ταφὰς αὐτῶν οὐκ ἔλαττον τῶν ἑκατὸν ταλάντων δεδαπανήκασιν.
また、私たちの時代においても、これらの動物を飼育している者のうち一部は、それらの埋葬のために百タラントンを下回らない額を費やしてきたのである。

語釈・文法注

  1. 1.84.1προσενηνέχθαι — προσφέρω(またはその中動・受動相 προσφέρομαι)の完了不定詞。対格不定詞の主語である μηδένα(誰も…ない)を伴い、属格 τῶν δʼ ἀφιερωμένων ζῴων(神聖な動物たち)に係り、「誰一人として、神聖な動物たちに手をつけたという疑い(αἰτίαν)をかけられなかった」と解釈される。直前の ἀλλήλων μὲν ἅψασθαι(互いの肉を食べた)との対比により、飢餓という極限状態においても動物への不可侵が守られたことを強調している。
  2. 1.84.2ὑπομείνειαν — ὑπομένω のアオリスト(または現在)希求法3人称複数形。文頭の ἄν とともに潜在(~するだろう、~するのを耐えうるだろう)を表す条件文の帰結節を構成する。不定詞 χρήσασθαι を補足不定詞として伴い、与格 αὐτοῖς は χρήσασθαι が支配する格であり、獣が死んだ部屋に残された食物や飲料を指す。
  3. 1.84.3ὑπολιπόντων — ὑπολείπω の現在(またはアオリスト)能動態分詞属格複数形で、τῶν ἐφοδίων を主語とする属格独立(genitive absolute)構文。αὐτούς は対格で分詞の目的語であり、「旅費が彼らに不足しているときでさえ」という譲歩的な状況を表す。

この箇所を引用する

シケリアのディオドロス, 歴史叢書 §1.84.1-1.84.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc5:1.84.1-1.84.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。