Humanitext Reader

シケリアのディオドロス · 歴史叢書 §1.13.1-1.13.5

エジプトの地上の神々と初期の王たちの系譜

14 / 406 箇所 · ギリシア語

要旨

エジプトの地上神(人間から不滅性を得た者たち)の起源と、最初の支配者とされるヘリオスやヘファイストス、さらにクロノス、レアおよび閏日に生まれた神々の系譜について述べる。

§1.13.1ἄλλους δʼ ἐκ τούτων ἐπιγείους γενέσθαι φασίν, ὑπάρξαντας μὲν θνητούς, διὰ δὲ σύνεσιν καὶ κοινὴν ἀνθρώπων εὐεργεσίαν τετευχότας τῆς ἀθανασίας, ὧν ἐνίους καὶ βασιλεῖς γεγονέναι κατὰ τὴν Αἴγυπτον.
ἄλλους δʼ ἐκ τούτων ἐπιγείους γενέσθαι φασίν, ὑπάρξαντας μὲν θνητούς, διὰ δὲ σύνεσιν καὶ κοινὴν ἀνθρώπων εὐεργεσίαν τετευχότας τῆς ἀθανασίας, ὧν ἐνίους καὶ βασιλεῖς γεγονέναι κατὰ τὴν Αἴγυπτον. また、これら(天上の神々)から別の、地上の神々が生じたと彼らは言う。 彼らはもともとは死すべき人間であったが、その知性と人類に対する共同の恩恵のゆえに不死を獲得し、そのうちのある者たちはエジプトにおいて王にもなったのだという。
§1.13.2μεθερμηνευομένων δʼ αὐτῶν τινὰς μὲν ὁμωνύμους ὑπάρχειν τοῖς οὐρανίοις, τινὰς δʼ ἰδίαν ἐσχηκέναι προσηγορίαν, Ἥλιόν τε καὶ Κρόνον καὶ Ῥέαν, ἔτι δὲ Δία τὸν ὑπό τινων Ἄμμωνα προσαγορευόμενον, πρὸς δὲ τούτοις Ἥραν καὶ Ἥφαιστον, ἔτι δʼ Ἑστίαν καὶ τελευταῖον Ἑρμῆν. καὶ πρῶτον μὲν Ἥλιον βασιλεῦσαι τῶν κατʼ Αἴγυπτον, ὁμώνυμον ὄντα τῷ κατʼ οὐρανὸν ἄστρῳ.
μεθερμηνευομένων δʼ αὐτῶν τινὰς μὲν ὁμωνύμους ὑπάρχειν τοῖς οὐρανίοις, τινὰς δʼ ἰδίαν ἐσχηκέναι προσηγορίαν, Ἥλιόν τε καὶ Κρόνον καὶ Ῥέαν, ἔτι δὲ Δία τὸν ὑπό τινων Ἄμμωνα προσαγορευόμενον, πρὸς δὲ τούτοις Ἥραν καὶ Ἥφαιστον, ἔτι δʼ Ἑστίαν καὶ τελευταῖον Ἑρμῆν. καὶ πρῶτον μὲν Ἥλιον βασιλεῦσαι τῶν κατʼ Αἴγυπτον, ὁμώνυμον ὄντα τῷ κατʼ οὐρανὸν ἄστρῳ. それらの名前を翻訳すると、あるものは天上の神々と同名であり、あるものは固有の名称を持っている。 すなわち、ヘリオス、クロノス、レア、さらに一部の人々からアモンと呼ばれるゼウス、これらに加えてヘラ、ヘファイストス、さらにヘスティア、そして最後にヘルメスである。 そして、まず最初にヘリオスがエジプトを支配したが、彼は天上にある星と同名であるという。
§1.13.3ἔνιοι δὲ τῶν ἱερέων φασὶ πρῶτον Ἥφαιστον βασιλεῦσαι, πυρὸς εὑρετὴν γενόμενον καὶ διὰ τὴν εὐχρηστίαν ταύτην τυχόντα τῆς ἡγεμονίας·
ἔνιοι δὲ τῶν ἱερέων φασὶ πρῶτον Ἥφαιστον βασιλεῦσαι, πυρὸς εὑρετὴν γενόμενον καὶ διὰ τὴν εὐχρηστίαν ταύτην τυχόντα τῆς ἡγεμονίας· γενομένου γὰρ ἐν τοῖς ὄρεσι κεραυνοβόλου δένδρου καὶ τῆς πλησίον ὕλης καομένης προσελθόντα τὸν Ἥφαιστον κατὰ τὴν χειμέριον ὥραν ἡσθῆναι διαφερόντως ἐπὶ τῇ θερμασίᾳ, λήγοντος δὲ τοῦ πυρὸς ἀεὶ τῆς ὕλης ἐπιβάλλειν, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ διατηροῦντα τὸ πῦρ προκαλεῖσθαι τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους πρὸς τὴν ἐξ αὐτοῦ γινομένην εὐχρηστίαν. しかし、神官たちの一部は、ヘファイストスが最初に王となったと言っている。 彼は火の発明者となり、この有用性のために支配権を得たのである。
γενομένου γὰρ ἐν τοῖς ὄρεσι κεραυνοβόλου δένδρου καὶ τῆς πλησίον ὕλης καομένης προσελθόντα τὸν Ἥφαιστον κατὰ τὴν χειμέριον ὥραν ἡσθῆναι διαφερόντως ἐπὶ τῇ θερμασίᾳ, λήγοντος δὲ τοῦ πυρὸς ἀεὶ τῆς ὕλης ἐπιβάλλειν, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ διατηροῦντα τὸ πῦρ προκαλεῖσθαι τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους πρὸς τὴν ἐξ αὐτοῦ γινομένην εὐχρηστίαν.
というのも、山の中で木に雷が落ち、近くの森が燃えたとき、ヘファイストスが近づいて、冬の季節であったためにその暖かさにとりわけ喜んだ。 そして火が衰えかけると、常に燃料となる薪を投げ入れ、この方法によって火を維持しつつ、他の人々をそこから生じる有用性へと招き入れたからである。
§1.13.4μετὰ δὲ ταῦτα τὸν Κρόνον ἄρξαι, καὶ γήμαντα τὴν ἀδελφὴν Ῥέαν γεννῆσαι κατὰ μέν τινας τῶν μυθολόγων Ὄσιριν καὶ Ἶσιν, κατὰ δὲ τοὺς πλείστους Δία τε καὶ Ἥραν, οὓς διʼ ἀρετὴν βασιλεῦσαι τοῦ σύμπαντος κόσμου.
μετὰ δὲ ταῦτα τὸν Κρόνον ἄρξαι, καὶ γήμαντα τὴν ἀδελφὴν Ῥέαν γεννῆσαι κατὰ μέν τινας τῶν μυθολόγων Ὄσιριν καὶ Ἶσιν, κατὰ δὲ τοὺς πλείστους Δία τε καὶ Ἥραν, οὓς διʼ ἀρετὴν βασιλεῦσαι τοῦ σύμπαντος κόσμου. ἐκ δὲ τούτων γενέσθαι πέντε θεούς, καθʼ ἑκάστην τῶν ἐπαγομένων παρʼ Αἰγυπτίοις πένθʼ ἡμερῶν ἑνὸς γεννηθέντος· ὀνόματα δὲ ὑπάρξαι τοῖς τεκνωθεῖσιν Ὄσιριν καὶ Ἶσιν, ἔτι δὲ Τυφῶνα καὶ Ἀπόλλωνα καὶ Ἀφροδίτην· その後にクロノスが支配し、妹のレアを妻にして、神話作者たちの何人かによればオシリスとイシスを、大半の人々によればゼウスとヘラを産んだ。 彼らはその徳のゆえに全世界を支配した。
ἐκ δὲ τούτων γενέσθαι πέντε θεούς, καθʼ ἑκάστην τῶν ἐπαγομένων παρʼ Αἰγυπτίοις πένθʼ ἡμερῶν ἑνὸς γεννηθέντος·
そして彼らから五柱の神々が生まれたが、エジプト人たちの閏日である五日の各日に一人ずつが生まれた。
ὀνόματα δὲ ὑπάρξαι τοῖς τεκνωθεῖσιν Ὄσιριν καὶ Ἶσιν, ἔτι δὲ Τυφῶνα καὶ Ἀπόλλωνα καὶ Ἀφροδίτην·
生まれた子供たちの名前は、オシリス、イシス、さらにテュポン、アポロン、アプロディテであった。
§1.13.5καὶ τὸν μὲν Ὄσιριν μεθερμηνευόμενον εἶναι Διόνυσον, τὴν δὲ Ἶσιν ἔγγιστά πως Δήμητραν.
καὶ τὸν μὲν Ὄσιριν μεθερμηνευόμενον εἶναι Διόνυσον, τὴν δὲ Ἶσιν ἔγγιστά πως Δήμητραν. ταύτην δὲ γήμαντα τὸν Ὄσιριν καὶ τὴν βασιλείαν διαδεξάμενον πολλὰ πρᾶξαι πρὸς εὐεργεσίαν τοῦ κοινοῦ βίου. そして、オシリスは翻訳するとディオニュソスであり、イシスはほぼデメテルであるという。
ταύτην δὲ γήμαντα τὸν Ὄσιριν καὶ τὴν βασιλείαν διαδεξάμενον πολλὰ πρᾶξαι πρὸς εὐεργεσίαν τοῦ κοινοῦ βίου.
この彼女を妻としたオシリスは、王位を継承すると、共同の生活の便益のために多くのことを行った。

語釈・文法注

  1. 1.13.1ὧν ἐνίους — 関係代名詞の属格 ὧν は先行詞である「地上の神々(ἐπιγείους)」を指し、対格の ἐνίους は不定詞句「王となった(βασιλεῖς γεγονέναι)」の意味上の主語として機能している。
  2. 1.13.3γενομένου γὰρ... δένδρου... καὶ τῆς πλησίον ὕλης καομένης — 並列された二つの属格独立構文(Genitive Absolute)であり、続く主動詞的役割の不定詞 ἡσθῆναι(喜んだ)に対して、その前提となる出来事と時間的状況を説明している。
  3. 1.13.3τῆς ὕλης ἐπιβάλλειν — 動詞 ἐπιβάλλειν はここでは自動詞的、あるいは目的語を省略した「(火に薪を)投げ入れる、くべる」の意味で用いられ、τῆς ὕλης は部分属格として「薪(の一部)を」という意味上の目的語になっている。
  4. 1.13.4ἑνὸς γεννηθέντος — 数詞 ἑνός を主語とする属格独立構文で、先行する「エジプト人の五日の閏日のそれぞれに(καθʼ ἑκάστην τῶν ἐπαγομένων ... ἡμερῶν)」を修飾し、「一人が生まれることによって / 一人ずつ生まれながら」という付随的状況を表す。

この箇所を引用する

シケリアのディオドロス, 歴史叢書 §1.13.1-1.13.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc5:1.13.1-1.13.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。