Humanitext Reader

シケリアのディオドロス · 歴史叢書 §17.86.1-17.86.7

アオルノス岩砦の制圧とモーピスの帰順

691 / 723 箇所 · ギリシア語

要旨

アレクサンドロスは計略によって無血でアオルノス岩砦を占領した後、インドス川を渡って進軍し、王位を継いだモーピス(タクシレス)の誤解から生じた対峙を解き、彼の降伏を受け入れる。

§17.86.1ὁ δʼ Ἀλέξανδρος τοῖς κενοῖς τοῦ πολέμου καταστρατηγήσας τοὺς Ἰνδοὺς χωρὶς κινδύνου ἐκυρίευσε τῆς πέτρας.
アレクサンドロスは戦争の虚策によってインド人たちを出し抜き、危険を冒すことなく岩砦を支配下に置いた。
καὶ τῷ μὲν ὁδηγήσαντι τὰς ὡμολογημένας δωρεὰς ἀπέδωκεν, αὐτὸς δὲ ἀνέζευξε μετὰ τῆς δυνάμεως.
そして、案内してくれた者には約束していた贈り物を支払い、自らは軍勢を率いて出発した。
§17.86.2καθʼ ὃν καιρὸν Ἀφρίκης τις Ἰνδός, ἔχων μὲν στρατιώτας δισμυρίους, ἐλέφαντας δὲ πεντεκαίδεκα, διέτριβε περὶ τὸν τόπον.
その当時、アプリケスという名のインド人が、兵士二万人と象十五頭を擁して、その地方に滞在していた。
τοῦτον δέ τινες ἀνελόντες καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ πρὸς Ἀλέξανδρον ἐνέγκαντες διὰ ταύτης τῆς εὐεργεσίας περιεποιήσαντο τὰς ἰδίας σωτηρίας.
しかし、ある者たちが彼を殺害し、その頭部をアレクサンドロスのもとに運んできて、この恩義によって自らの身の安全を確保した。
§17.86.3ὁ δὲ βασιλεὺς τούτους τε προσηγάγετο καὶ τῶν ἐλεφάντων πλανωμένων κατὰ τὴν χώραν ἐκυρίευσεν.
王は彼らを自らの陣営に引き入れ、また、その地方をさまよっていた象たちを手に入れた。
αὐτὸς δὲ παρελθὼν ἐπὶ τὸν Ἰνδὸν ποταμὸν καὶ καταλαβὼν τάς τε τριακοντόρους κατεσκευασμένας καὶ τὸν πόρον ἐζευγμένον τριάκοντα μὲν ἡμέρας ἀνέλαβε τὴν δύναμιν καὶ τοῖς θεοῖς μεγαλοπρεπεῖς συντελέσας θυσίας διεβίβασε τὴν στρατιὰν καὶ περιέπεσε παραδόξῳ περιπετείᾳ.
自らはインドス川へと進み、三十挺櫂船が建造され、渡し場に橋が架けられているのを確認すると、三十日間にわたって軍勢を休養させ、神々に壮麗な犠牲式を執り行った後、軍を渡河させたが、そこで思いがけない事態に遭遇した。
§17.86.4Ταξίλου γὰρ τοῦ βασιλέως προτετελευτηκότος υἱὸς αὐτοῦ Μῶφις διαδεξάμενος τὴν ἀρχὴν διεπέμψατο μὲν καὶ πρότερον πρὸς Ἀλέξανδρονἐν τῇ Σογδιανῇ διατρίβοντα, ἐπαγγελλόμενος αὐτῷ συστρατεύειν ἐπὶ τοὺς ἀντιταττομένους τῶν Ἰνδῶν καὶ τότε πρέσβεις ἀποστείλας ἔφησεν αὐτῷ παραδιδόναι τὴν βασιλείαν.
というのも、王タクシレスがすでに死去しており、その王位を継承した息子のモーピスは、以前にもアレクサンドロスがソグディアナに滞在していたときに使者を送り、抵抗するインド人たちに対して共に従軍することを約束していたが、このときも使節を派遣して、王権を彼に引き渡すと伝えたからである。
§17.86.5ἀπέχοντος δὲ τεσσαράκοντα σταδίους τοῦ βασιλέως ἐκτάξας τὴν δύναμιν ὡς εἰς πόλεμον καὶ τοὺς ἐλέφαντας κοσμήσας ἀπήντα μετὰ τῶν φίλων.
王が四十スタディオン離れたところにいたとき、モーピスは戦闘の時のように軍勢を整列させ、象たちを飾り立てて、友人たちを伴って出迎えた。
ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ὁρῶν προσιοῦσαν μεγάλην δύναμιν ἐκτεταγμένην πολεμικῶς καὶ δόξας τὸν Ἰνδὸν ἐπιβούλως πεποιῆσθαι τὰς ἐπαγγελίας, ὅπως ἀπαρασκεύοις τοῖς Μακεδόσιν ἐπίθηται, τοῖς μὲν σαλπιγκταῖς παρεκελεύσατο σημαίνειν τὸ πολεμικόν, τοὺς δὲ στρατιώτας ἐκτάξας ἀπήντα τοῖς Ἰνδοῖς.
しかし、アレクサンドロスは戦闘隊形に整えられた大軍が近づいてくるのを見て、あのインド人が不意を突いてマケドニア人たちを攻撃するために、謀略を巡らせて約束を交わしたのだと考え、喇叭手に戦闘の合図を鳴らすよう命じ、兵士たちを戦闘隊形に整えてインド人たちを迎え撃ちに向かった。
§17.86.6ὁ δὲ Μῶφις ὁρῶν τὴν ταραχὴν τῶν Μακεδόνων καὶ τὸ γεγονὸς συλλογιζόμενος τὴν μὲν δύναμιν κατέλιπεν, αὐτὸς δὲ μετὰ ὀλίγων προϊππεύσας καὶ τὴν ἄγνοιαν τῶν Μακεδόνων διορθωσάμενος παρέδωκεν ἑαυτόν τε καὶ τὴν δύναμιν τῷ βασιλεῖ.
モーピスは、マケドニア人たちの混乱を見て、事情を察すると、軍勢をその場に残し、自らは少数の者を従えて馬を走らせて先に出向き、マケドニア人たちの誤解を正して、自らと軍勢を王に委ねた。
§17.86.7ἡσθεὶς δὲ ὁ Ἀλέξανδρος τήν τε βασιλείαν ἀπέδωκεν αὐτῷ καὶ τὸ λοιπὸν διετέλει τούτῳ φίλῳ καὶ συμμάχῳ χρώμενος καὶ μετωνόμασεν αὐτὸν Ταξίλην.
アレクサンドロスは喜び、彼に王権を返還し、その後も一貫して彼を友人および同盟者として用い、その名をタクシレスと改めさせた。
ταῦτα μὲν οὖν ἐπράχθη κατὰ τοῦτον τὸν ἐνιαυτόν.
さて、これらのことはこの年のうちに起こった。

語釈・文法注

  1. 17.86.1τοῖς κενοῖς τοῦ πολέμου — 中性複数名詞化した τὰ κενὰ に属格 τοῦ πολέμου(戦争の)が係る。「戦争の実体のないもの」、すなわち「虚策」「見せかけの脅威」を意味する。文脈上、直前の 17.85.7 でアレクサンドロスが退路をあえて開けて敵を油断させ撤退させた計略を指している。
  2. 17.86.3καταλαβὼν τάς τε τριακοντόρους κατεσκευασμένας καὶ τὸν πόρον ἐζευγμένον — 分詞 καταλαβὼν(〜を見つけて)の目的語として、対格名詞と分詞の組み合わせによる二つの節(τάς τε τριακοντόρους κατεσκευασμένας と τὸν πόρον ἐζευγμένον)が並列されている。「三十挺櫂船が建造され、渡し場に橋が架けられているのを確認して」という発見・知覚を表す構文。
  3. 17.86.4Ταξίλου γὰρ τοῦ βασιλέως προτετελευτηκότος — 独立属格(genitive absolute)構文。完了分詞 προτετελευτηκότος が用いられていることで、アレクサンドロスが到着するより時間的に「以前に(すでに)亡くなっていた」という事実を示している。
  4. 17.86.5ἀπέχοντος δὲ τεσσαράκοντα σταδίους τοῦ βασιλέως — 独立属格句。この句の論理的な主語は τοῦ βασιλέως(王アレクサンドロスが)であるが、主節の主動詞 ἀπήντα の主語は前節から引き継がれているモーピス(Mophis)であるため、主語の不一致が生じている点に注意。
  5. 17.86.5δόξας τὸν Ἰνδὸν ἐπιβούλως πεποιῆσθαι τὰς ἐπαγγελίας — 主節の主語(アレクサンドロス)に一致する分詞 δόξας(〜と考えた)が、対格不定詞句 [τὸν Ἰνδὸν ἐπιβούλως πεποιῆσθαι τὰς ἐπαγγελίας] を導いている。不定詞の意味上の主語は τὸν Ἰνδὸν(そのインド人、すなわちモーピス)であり、不定詞は異態動詞 ποιέομαι の完了形である。

この箇所を引用する

シケリアのディオドロス, 歴史叢書 §17.86.1-17.86.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc4:17.86.1-17.86.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。