Humanitext Reader

シケリアのディオドロス · 歴史叢書 §16.1.1-16.1.6

歴史叙述の完結性とフィリッポス2世の事績の概観

509 / 723 箇所 · ギリシア語

要旨

歴史における完結した記述の重要性を論じ、アミュンタスの子フィリッポスのめざましい生涯と事績の概要を提示して、本巻での叙述の開始を告げる。

§16.1.1ἐν πάσαις μὲν ταῖς ἱστορικαῖς πραγματείαι καθήκει τοὺς συγγραφεῖς περιλαμβάνειν ἐν ταῖς βίβλοις ἢ πόλεων ἢ βασιλέων πράξεις αὐτοτελεῖς ἀπʼ ἀρχῆς μέχρι τοῦ τέλους·
すべての歴史叙述において、歴史家が本の中に、都市あるいは王たちの完結した事績を、初めから終わりまで含めることは適切である。
οὕτως γὰρ μάλιστα διαλαμβάνομεν τὴν ἱστορίαν εὐμνημόνευτον καὶ σαφῆ γενέσθαι τοῖς ἀναγινώσκουσιν.
というのも、このようにしてこそ、読者にとって歴史が極めて記憶しやすく、また明瞭なものになると私たちは考えるからである。
§16.1.2αἱ μὲν γὰρ ἡμιτελεῖς πράξεις οὐκ ἔχουσαι συνεχὲς ταῖς ἀρχαῖς τὸ πέρας μεσολαβοῦσι τὴν ἐπιθυμίαν τῶν φιλαναγνωστούντων, αἱ δὲ τὸ τῆς διηγήσεως συνεχὲς περιλαμβάνουσαι μέχρι τῆς τελευτῆς ἀπηρτισμένην τὴν τῶν πράξεων ἔχουσιν ἀπαγγελίαν.
なぜなら、始まりと連続した結末を持たない不完全な事績は、読書を愛する人々の欲求を途中で遮ってしまうが、叙述の連続性を最期まで含んでいるものは、完結した事績の報告をもたらすからである。
ὅταν δʼ ἡ φύσις αὐτὴ τῶν πραχθέντων συνεργῇ τοῖς συγγραφεῦσι, τότʼ ἤδη παντελῶς οὐκ ἀποστατέον ταύτης τῆς προαιρέσεως.
事績そのものの性質が歴史家たちに味方するときには、もはやこの方針から全く離れるべきではない。
§16.1.3διόπερ καὶ ἡμεῖς παρόντες ἐπὶ τὰς Φιλίππου τοῦ Ἀμύντου πράξεις πειρασόμεθα τούτῳ τῷ βασιλεῖ τὰ πραχθέντα περιλαβεῖν ἐν ταύτῃ τῇ βίβλῳ.
それゆえ、アミュンタスの子フィリッポスの事績へと至った私たちもまた、この王によって成されたことをこの巻に含めるように努める。
οὗτος γὰρ εἴκοσι μὲν καὶ τέτταρα ἔτη τῶν Μακεδόνων ἐβασίλευσεν, ἐλαχίσταις δὲ ἀφορμαῖς χρησάμενος μεγίστην τῶν κατὰ τὴν Εὐρώπην δυναστειῶν κατεσκεύασε τὴν ἰδίαν βασιλείαν καὶ παραλαβὼν τὴν Μακεδονίαν δουλεύουσαν Ἰλλυριοῖς πολλῶν καὶ μεγάλων ἐθνῶν καὶ πόλεων κυρίαν ἐποίησε.
というのも、彼はマケドニア人を二十四年間支配し、極めて小さな足がかりから出発しながらも、自身の王国をヨーロッパで最大の勢力へと築き上げ、イリュリア人に服属していたマケドニアを受け継いで、多くの偉大な民族や諸都市の支配者へと変えたからである。
§16.1.4διὰ δὲ τὴν ἰδίαν ἀρετὴν τῆς μὲν Ἑλλάδος ἁπάσης παρέλαβε τὴν ἡγεμονίαν ἑκουσίως τῶν πόλεων ὑποταττομένων, τοὺς δὲ τὸ ἐν Δελφοῖς ἱερὸν συλήσαντας καταπολεμήσας καὶ τῷ μαντείῳ βοηθήσας μετέσχε τοῦ συνεδρίου τῶν Ἀμφικτυόνων καὶ διὰ τὴν εἰς τοὺς θεοὺς εὐσέβειαν ἔπαθλον ἔλαβε τὰς ψήφους τῶν κρατηθέντων Φωκέων.
そして自身の卓越性によって、諸都市が自発的に従属する中で全ギリシアの覇権を継承し、デルポイの神殿を掠奪した者たちを打ち破って神託所を救援したことで、アンフィクテュオネス同盟の評議会に加わり、神々への敬虔さのゆえに、征服されたフォキス人たちの票を褒賞として獲得した。
§16.1.5Ἰλλυριοὺς δὲ καὶ Παίονας καὶ Θρᾷκας καὶ Σκύθας καὶ πάντα τὰ πλησιόχωρα τούτοις ἔθνη καταπολεμήσας τὴν Περσῶν βασιλείαν ἐπεβάλετο καταλῦσαι καὶ δυνάμεις μὲν εἰς τὴν Ἀσίαν διαβιβάσας τὰς Ἑλληνίδας πόλεις ἠλευθέρου, μεσολαβηθεὶς δʼ ὑπὸ τῆς πεπρωμένης τηλικαύτας καὶ τοιαύτας δυνάμεις ἀπέλιπεν ὥστε τὸν υἱὸν Ἀλέξανδρον μὴ προσδεηθῆναι συμμάχων εἰς τὴν κατάλυσιν τῆς Περσῶν ἡγεμονίας.
またイリュリア人、パイオニア人、トラキア人、スキタイ人、およびこれらに隣接するすべての民族を戦争で圧倒した上で、ペルシアの王国の打倒を企て、アジアへ軍勢を渡らせてギリシアの諸都市を解放しつつあったが、運命によって途中で遮られ、これほど大きく優れた軍勢を残したため、息子の Alexander(アレクサンドロス)はペルシアの支配権を打破するために同盟者をこれ以上必要としなかったほどであった。
§16.1.6καὶ ταῦτʼ ἔπραξεν οὐ διὰ τύχην, ἀλλὰ διὰ τὴν ἰδίαν ἀρετήν.
そしてこれらのことを、彼は運命によるのではなく、自身の卓越性によって成し遂げた。
γέγονε γὰρ ὁ βασιλεὺς οὗτος ἀγχινοίᾳ στρατηγικῇ καὶ ἀνδρείᾳ καὶ λαμπρότητι ψυχῆς διαφέρων.
というのも、この王は将帥としての機知、勇気、そして魂の輝きにおいて傑出していたからである。
ἵνα δὲ μὴ διὰ τοῦ προοιμίου προλαμβάνωμεν αὐτοῦ τὰς πράξεις, ἐπὶ τὸ συνεχὲς τῆς ἱστορίας πορευσόμεθα, βραχέα τοῖς χρόνοις προσαναδραμόντες.
序論において彼の事績を先取りしてしまわないために、私たちは歴史の連続的な叙述へと進むこととし、時間において少し遡ることにしよう。

語釈・文法注

  1. 16.1.1διαλαμβάνομεν τὴν ἱστορίαν εὐμνημόνευτον καὶ σαφῆ γενέσθαι — 動詞 διαλαμβάνομεν(私たちは考える)は、対格 τὴν ἱστορίαν と不定詞 γενέσθαι による対格不定詞構文を導く。形容詞 εὐμνημόνευτον と σαφῆ は、意味上の主語である τὴν ἱστορίαν を修飾する述語的形容詞である。
  2. 16.1.2ἀπηρτισμένην τὴν τῶν πράξεων ἔχουσιν ἀπαγγελίαν — 完了受動分詞 ἀπηρτισμένην は、名詞句 τὴν ... ἀπαγγελίαν に対して述語的な位置に置かれている。動詞 ἔχουσιν(持っている)と組み合わさることで、迂言的完了に類似した「~を完了した状態として保つ」(=完結した報告を行う)という意味論的機能を果たしている。
  3. 16.1.3τούτῳ τῷ βασιλεῖ τὰ πραχθέντα — 与格の τούτῳ τῷ βασιλεῖ は、不定詞 περιλαβεῖν の間接目的語とも解せるが、完了受動の意味を持つ受動分詞 τὰ πραχθέντα に係る「行為者の与格」(この王によって成し遂げられたこと)として解釈する方が、文脈上より自然である。
  4. 16.1.5μεσολαβηθεὶς δʼ ὑπὸ τῆς πεπρωμένης — 受動分詞 μεσολαβηθείς(遮られた、阻まれた)は、文 §16.1.2 で「不完全な記述が読者の熱意を中途で遮る(μεσολαβοῦσι)」と表現されていた語彙と響き合っており、フィリッポスの突然の死によって彼の野望が志半ばで中断された様子を効果的に描いている。

この箇所を引用する

シケリアのディオドロス, 歴史叢書 §16.1.1-16.1.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc4:16.1.1-16.1.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。