Humanitext Reader

ガレノス · てんかんの少年への助言 §3#2

適度な体操の目標と全身のマッサージ法

3 / 7 箇所 · ギリシア語

要旨

著者は適度な体操の量と質における具体的な目標を示し、激しい運動による頭部の充血を避ける方法や、全身の部位別マッサージの順序と要領、運動後の過ごし方について詳述している。

§3#2καταπαύοι, δεδιὼς τὸν ἀκολουθήσοντα κάματον, μήτε θερμῆναι καὶ κενῶσαι τελέως ἅπαν τὸ περιττὸν ὀριγνώμενος τῷ κόπῳ περιβάλλοι τὸν παῖδα.
(必要以上に早く体操を)中止することがなく、また、温めてすべての余分なものを完全に排出させることを熱望するあまり、子供に疲労困憊をもたらすことがないようにするためである。
τοῦ μὲν δὴ μετρίου τῶν γυμνασίων οὗ τοι σκοποί·
適度な体操の量における目標はこれらである。
τῆς ποιότητος δὲ ῥῶσαι σύμπαντα τὰ μόρια, καὶ μάλιστα κεφαλὴν καὶ γαστέρα, καὶ ταύτης ἐξαιρέτως τὰ κατὰ τὸ στόμα τῆς γαστρός.
他方、質における目標は、すべての部位を強くすること、特に頭と胃、そして特に胃の噴門を強くすることである。
ὅπως δ’ ἄν τις καὶ τούτου τυγχάνοι καὶ δὴ φράσω.
どのようにしてこれをも達成できるか、今や私はそれを語ろう。
πρῶτον μὲν ἐπειδὴ τὰ σφοδρὰ γυμνάσια πληροῖ τὴν κεφαλὴν, ἀπέχεσθαι τῶν τοιούτων κελεύω.
第一に、激しい運動は頭を重くさせるので、そのような運動を避けるように私は命じる。
δεύτερον, εἰ καὶ δεήσειέ ποτε χρήσασθαι, τῆς κεφαλῆς ὀρθίας ἀνεστηκυίας κινείσθω τὰ κάτω, καὶ τούτων μάλιστα τὰ σκέλη, καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις ἀπὸ σμικρῶν καὶ βραδέων κινήσεων ἀρξάμενος ὁ παιδοτρίβης ἐπὶ τὸ σφοδρότερόν τε καὶ θᾶττον οὕτως ἀναγέτω.
第二に、もし(激しい運動を)用いることがいつか必要になったとしても、頭をまっすぐ立てた状態で、下半身、とりわけ脚を動かすべきである。 第三に、これらに加えて、体育教師は小さくゆっくりとした動きから始めて、このようにして、より激しくより速い動きへと(子供を)導くべきである。
τὸ δ’ ἀθρόως ἐπὶ τὸ σύντονον ἔρχεσθαι γυμνάσιον οὐ τοῖς ἀσθενέσι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἰσχυροῖς σώμασιν ἐσχάτως βλαβερόν.
急激に激しい運動へと移行することは、弱い身体だけでなく、強い身体にとっても極めて有害である。
ἡγεῖσθαι δὲ χρὴ καὶ τὴν τρίψιν εἶναι γυμνάσιον καὶ μάλιστα τοῖς ἀσθενεστέροις σώμασι, καὶ πολλάκις γε καὶ μόνη καλῶς γιγνομένη, τῶν γε ἄλλων κινήσεων οὐδὲν ἔτι προσδεῖται.
また、摩擦も一種の体操であるとみなさねばならず、特に比較的弱い身体にとってはそうである。 そしてしばしば、それ(摩擦)が適切に行われるだけで、他の運動はもはや何も必要としない。
χρὴ δὲ τὰ μὲν πρῶτα διὰ σινδόνων ἀτρέμα ἄνωθεν κάτω τῶν χειρῶν φερομένων ἐρυθραίνειν τὸ σῶμα, τὴν ἀρχὴν ἀπὸ βραχιόνων τε καὶ χειρῶν ποιουμένοις, εἶθ’ οὕτως ἐπὶ τὰ στέρνα τε καὶ γαστέρα προϊόντας, ἑξῆς δὲ καὶ τὰ σκέλη τρίβειν ἱκανώτερον, ὡς ἐκ τῶν ἄνω τι μεταῤῥέοι τῇδε, κᾄπειθ’ οὕτως ἅπτεσθαι τῆς κεφαλῆς.
最初は、リネン布を用いて、手を上から下へと静かに動かしながら、身体を赤らめるべきである。 マッサージを腕と手から始め、それからそのようにして胸と胃へと進み、さらに順次、脚をより十分にさするべきである。 それは、上部から何か(余分なもの)がこちらへと流れ落ちるようにするためであり、その上で初めて、頭に触れるべきである。
τὸ δ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ ταύτην ἰέναι σφαλερὸν, ἔτι γὰρ μεστοῦ τοῦ σώματος ὄντος ἐπὶ τὸ πρῶτον θερμανθὲν ἕλκεται τὰ περιττώματα.
最初からすぐに頭へと向かうことは危険である。 なぜなら、身体がまだ満ちている状態で、最初に温められた部分へと、余分なものが引き寄せられるからである。
χρὴ τοίνυν τῶν ἄλλων ὑστάτην μορίων τρίβεσθαι τὴν κεφαλὴν, ὡς εἴρηται νῦν, χωρὶς τοῦ λίπους.
したがって、頭は、今述べられたように、他の部位の中で最後に、油を塗らずにさすられるべきである。
ἐπειδὰν δὲ καὶ τὸ ἔλαιον προσαγάγῃς, οὐδὲν κωλύει σὺν καὶ τοῖς ἄλλοις, ὥστε τὸν μέν τινα τὴν κεφαλὴν, ἑτέρους δὲ δύο τὰ περὶ τὰ στέρνα τε καὶ τὴν γαστέρα καὶ τοὺς ἄλλους δύο τὰ σκέλη τρίβειν.
しかし、オイルを適用するときには、他の部位と同時に(頭をさすること)を妨げるものは何もない。 すなわち、ある者は頭を、別の二人は胸と胃のあたりを、さらに別の二人は脚をさするようにするのである。
οὕτως δὲ καὶ μετὰ τὰ γυμνάσια, καὶ μᾶλλόν γε τηνικαῦτα τρίβειν ἅμα σύμπαντα τὰ μέλη.
そして、体操の後にもこのようにすべきであり、特にその時には、すべての部位を同時にさするべきである。
θᾶττόν τε γὰρ οὕτως ἀναπαύεται τὸ σῶμα καὶ ἧττον περιψύχεται.
そのようにすれば、身体はより早く回復し、冷えすぎることも少なくなるからである。
χρὴ δὲ, εἴπερ τινος ἄλλου, καὶ τούτου φροντίζειν.
他の何よりも、このことにも配慮しなければならない。
ἀλουτεῖν δὲ προσήκει τὰ πολλὰ καὶ ταῖς παλαίστραις μὴ εὐθὺς ἐξιέναι μετὰ τὸ γυμνάσιον, ἀλλ’ ἐπειδὰν ἀκριβῶς καταστῇ τὸ πνεῦμα καὶ παύσηται τελέως ἡ ἐκ τοῦ γυμνασίου ταραχὴ, τηνικαῦτα δή που καὶ τὴν κεφαλὴν ἐπιπλεῖστον τρίβειν σινδόνι, πολλάκις δὲ καὶ κτενὶ προχρῆσθαι.
また、大抵の場合は入浴を避けるのが適切であり、体操の後すぐにパライストラから外へ出てはならない。 むしろ、呼吸が完全に整い、体操による興奮が完全に収まったときに、まさにその時に、頭をリネン布で極めて入念にさすり、しばしば櫛をもあらかじめ用いるべきである。

語釈・文法注

  1. 490τοῦ μὲν δὴ μετρίου τῶν γυμνασίων οὗτοι σκοποί — 名詞の省略を伴う構造。「量における目標(σκοποὶ ἐν τῇ ποσότητι)」が前文までに述べられたのを受け、この文では μετρίου τῶν γυμνασίων(適度な体操の)という属格名詞句が先行部分に係る。続く「τῆς ποιότητος δὲ...」との対比によって「質における目標」への移行を明確にしている。
  2. p.364τῆς κεφαλῆς ὀρθίας ἀνεστηκυίας — 属格独立分詞構文であり、動作が行われる際の状態(随伴状況)を示す。「頭をまっすぐ立てた状態で」と訳す。頭部への血流の集中を防ぐための身体的な条件を規定している。
  3. p.364τὴν ἀρχὴν ἀπὸ βραχιόνων τε καὶ χειρῶν ποιουμένοις — τὴν ἀρχὴν は副詞的対格で「最初に」あるいは「まず第一に」を意味する。分詞 ποιουμένοις は、与格(明示されていない治療者やマッサージを施す者たち)に一致しており、直後の文で対格分詞 προϊόντας(進みながら)へと格の不一致(anakolouthon)を伴って移行している。
  4. p.365τῶν ἄλλων ὑστάτην μορίων — 最上級形容詞 ὑστάτην が主語である τὴν κεφαλὴν(頭)を修飾する叙述的用法であり、比較(あるいは範囲)の属格 τῶν ἄλλων μορίων を支配している。「他の部位の中で最後として(頭がさすられるべきである)」という意味になる。

この箇所を引用する

ガレノス, てんかんの少年への助言 §3#2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0057.tlg074.humanitext-grc1:3%232

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。