Humanitext Reader

ガレノス · てんかんの少年への助言 §4#1

食事の配分と摂取すべき野菜や果物の選択

4 / 7 箇所 · ギリシア語

要旨

朝食と夕食における食べ物の配分、および健康に良い野菜や果物、木の実、そして避けるべき粘液質の食べ物(キノコや根菜など)について論じている。

§4#1Μετὰ δὲ ταῦτα πρὸς τὸ ἄριστον ἰέναι, καί τι πρό γε αὐτοῦ τῶν λαπαττόντων τὴν γαστέρα λαχάνων, ἢ καὶ ταρίχους, ἢ πτισάνης, ἢ ἐλαίων ἅμα τῷ τρίτῳ μέρει τοῦ ἄρτου προσενεγκάμενον, εἰς τὸ δεῖπνον ἀποθέσθαι τὰ λοιπὰ δύο μέρει μετὰ τῶν ἰσχυροτέρων ὄψων.
これらの後に朝食へと進むべきである。 そして、まさに朝食の前に、お腹を緩める野菜のいくらか、あるいは塩漬けの魚、あるいは大麦粥、あるいはオリーブの実を、パンの3分の1の量とともに摂取した上で、夕食のために残りの3分の2を、より栄養のあるおかずとともに残しておくべきである。
εἰρήσεται δὲ τὰ ἰσχυρότερα μικρὸν ὕστερον, ἐπειδὰν πρότερον ἅπαντα διέλθω τὰ χωρὶς βλάβης λαμβανόμενα.
より栄養のあるおかずについては、害なく摂取されるすべてのものについて先に私が説明し終えた後に、少し後で述べることにする。
λαχάνων οὔτε θριδακίνης οὔτε μαλάχης οὔτε ἀτραφάξυος οὔτε βλίτου τὸ σύμπαν εἴργεσθαι κελεύω, λαμβάνειν δ’ οὐκ ἀεὶ μὲν ταὐτὸ, ἄλλοτε δὲ ἀπ’ ἄλλου τὸ μέτριον.
野菜のうち、レタス、ゼニアオイ、ヒユ、アオゲイトウのいずれからも完全に遠ざけるよう私は命じることはしないが、常に同じものを取るのではなく、ある時はあるものから、また別の時は別のものから適量を取るべきである。
ἐκ ταὐτοῦ δὲ γένους ἐστὶ καὶ τὸ τεῦτλον καὶ κράμβη.
フダンソウやキャベツも同じ部類に属する。
χρὴ γὰρ καὶ τούτων ἀπογεύσασθαι τὰ σύμμετρα.
これらについても適量を味わうべきだからである。
πράσου δὲ καὶ σελίνου καὶ σμυρνίου προσάψασθαί ποτὲ συνοίσει καὶ τῶν ὀπωρῶν ὅσαι μὴ παντάπασιν ὠμαὶ καὶ δύσπεπτοι τὴν φύσιν εἰσίν.
また、リーキ、セロリ、スミュルニオンを時に摂取することは有益であろうし、果物のうち、本質的に完全に未熟で消化に悪いものでないものについても同様である。
ἴσχουσί τε γὰρ τινα περιττώματα σφῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων σιτίων.
それらはそれ自体や他の食物の老廃物を体内に留めるからである。
τά τε οὖν μόρα καὶ τὰ πραικόκκια καλούμενα καὶ τὰ σῦκα καὶ εἴ τινα τούτοις ἔοικεν, ἀλύπως διέξεισι, καὶ ἡ καλουμένη κολοκύνθη τῶν μαλακωτάτων λαχάνων οὐδενὸς ἀποδεῖ καὶ οἱ πέπονες οἱ σίκυοι.
したがって、桑の実、いわゆるアプリコット、イチジク、およびこれらに類するものは、害なく通過するし、いわゆるペポカボチャも、最も柔らかい野菜のどれにも劣らず、熟したウリも同様である。
μοχθηροὶ γὰρ ὅσοι μὴ τοιοῦτοι.
それらのようでないものはすべて体に悪いからである。
καὶ βοτρύων πεπείρων ἅψασθαί ποτε συγχωρῆσαι τῷ παιδὶ, μήλων δὲ καὶ ἀπίων ἐλάχιστά τε καὶ σπανιάκις προσφέρεσθαι, καὶ  ταῦτα μὴ μόνον ἐπὶ τοῦ δένδρου κατειργασμένα καλῶς, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐπὶ τῆς οἰκίας.
そして、熟したブドウの房を時に摂取することを子供に許すべきであるが、リンゴやナシは極めて少量かつ稀に与えるべきであり、しかもそれらは木の上で十分に熟しただけでなく、収穫された後、家の中でも同様であるべきだ。
εὖ γὰρ εἰδέναι χρὴ περὶ τῶν εἰς ἀπόθεσιν ἐπιτηδείων ἀκροδρύων ὡς οὐδὲν ὅμοιον ἔχει τοῖς παλαιοῖς τὰ πρόσφατα, δύναται δὲ ἀποτίθεσθαι μῆλά τε καὶ ἄπια καὶ τὰ πλεῖστα τῶν ἀκροδρύων καὶ τὰ δαμασκηνὰ προσαγορευόμενα καὶ αἱ ἰσχάδες.
というのも、保存に適した木の実について、新鮮なものは古いものと少しも似ていないということをよく知っておくべきだからである。 そして、リンゴ、ナシ、大部分の木の実、いわゆるプラム、干しイチジクは保存することができる。
τούτου τοῦ γένους εἰσὶ καὶ βάλανοι τῶν φοινίκων, ὧν οὐδ’ εἴργω τελέως, ἀλλ’ ἐν καιρῷ τε καὶ μέτρια προσφέρεσθαι συγχωρῶ.
この部類にはナツメヤシの実も属しており、私はそれらから完全に遠ざけることはせず、適切な時に適量を与えることを許す。
τὸ δὲ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἤ πολλὰ φυλάττεσθαι συμβουλεύω, καθόλου δ’ εἰπεῖν ὅσα κακόχυμα τῶν ἐδεσμάτων εἰσὶν, ἢ ἐπέχοντα τὴν κοιλίαν, ἢ φυσώδη καὶ δύσπεπτα συνεχῶς, ἢ πλείω τοῦ καιροῦ προσφερόμενα, βλάπτειν εἴωθεν οὐ τοῦτο τὸ νόσημα μόνον, ἀλλὰ καὶ τἄλλα σύμπαντα.
しかし、毎日、あるいは多量に摂取することは避けるよう勧める。 一般的に言って、食べ物のうち、体液を悪くするもの、お腹を滞らせるもの、あるいは絶えずガスを生じさせ消化に悪いもの、あるいは必要以上に与えられるものは、この病気だけでなく、他のすべての病気をも害するのが常であるからだ。
καὶ μέχρι γε τοῦδ’ ἥκων ὁ περὶ τῆς διαίτης λόγος ἑτέροις ἂν κοινὸς εἴη πολλοῖς ἀῤῥωστήμασιν.
そして、ここまで至った養生法に関する議論は、他の多くの疾患にも共通するものであろう。
ὁ δὲ τοῦ πάθους ἴδιος καὶ ἐξαίρετος ἐν τῷ φυλάττεσθαι μάλιστα τὰ φλεγματικὰ τῶν ἐδεσμάτων.
しかし、この疾患に特有で際立った点は、食べ物のうち、特に粘液質のものを避けることにある。
ὅθεν οὐδὲ τοῖς ἄλλοις μὲν ἀλύποις, γλίσχρον δέ τινα χυμὸν, ἢ ψυχρὸν ἢ παχὺν ἔχουσιν, ἐγχρονίζειν προσήκει.
したがって、他の点では害はないものの、粘り気のある、あるいは冷たい、あるいは濃い体液を持つものを常用することは適切ではない。
τοιαῦτα δέ ἐστιν ἀτράφαξύς τε καὶ βλίτον καὶ μαλάχη, ὧν οὐκ εἴργομεν ἅπτεσθαι, διὰ παντὸς δ’ ἐν αὐτοῖς καταγίνεσθαι κωλύω.
そのようなものとしては、ヒユ、アオゲイトウ、ゼニアオイがあり、これらを摂取することは禁じないが、常にこれらを食べ続けることは私は禁じる。
τούτου δὲ τοῦ γένους εἰσὶ καὶ αἱ κολόκυνθαι, καὶ πολὺ δὲ μᾶλλον αὐτῶν οἵ τε σικυοὶ καὶ τὰ μῆλα καὶ ἄπια καὶ πάντων ὅσα φλεγματικὸν καὶ παχὺν ἢ γλίσχρον ἔχει χυμὸν, ἢ ἔδεσμα χείριστον, οἵ τε μύκητες ὀνομαζόμενοι.
この部類にはペポカボチャも属し、それらよりもはるかに、キュウリ、リンゴ、ナシ、そしてすべて、粘液質で濃い、あるいは粘り気のある体液を持つもの、あるいは最悪の食物である、いわゆるキノコが属する。
τούτου μέν γε τελέως ἀπέχεσθαι συμβουλεύω, καθάπερ καὶ τῶν γογγυλίδων, ὅσα τε ἄλλα τὴν ῥίζαν ἐδώδιμον ἔχει.
これらからは完全に遠ざかることを私は勧める。 カブや、その他根が食用であるすべてのものと同様である。
παχύχυμά τε γάρ ἐστι καὶ δυσκατέργαστα τοὐπίπαν, ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα, πλὴν εἴ τινα τούτων ἔχει τι δριμὺ καὶ θερμὸν ἐν ἑαυτοῖς, οἷον οἵ τε δαῦκοι καὶ αἱ ῥαφανῖδες.
というのも、それらは濃い体液を生じさせ、概して消化しにくいからである。 ただし、ニンジンや大根のように、それら自身の中に何か辛味や熱を持つものは例外である。
ἀλλὰ ῥαφανίδων μὲν ἐκ περιόδου τινος ἡμερῶν οὐ κωλύω γενέσθαι.
しかし、大根については、数日の一定の周期の後に摂取することを私は妨げない。
δαύκων δὲ καὶ ἀπέχεσθαι πειρᾶται, καὶ τούτων ἔτι μᾶλλον γογγυλίδων.
しかしニンジンについては避けるよう努めるべきであり、カブについてはさらにそうすべきである。
πλεονάζειν δὲ ἐν τῇ χρήσει τῶν ἐδεσμάτων ὅσα δριμύ τι καὶ τμητικὸν ἔχει χωρὶς ἐπισήμου κακοχυμίας, ἤ τινος ὀδμῆς ἅψασθαι τῆς κεφαλῆς δυναμένης.
しかし、顕著な悪質な体液や、頭を冒す可能性のある臭いを伴わずに、何か辛味があり切断する性質を持つ食物を、多量に用いるべきである。

語釈・文法注

  1. §4#1ἰέναι — 本文で繰り返される不定詞 `ἰέναι`, `ἀποθέσθαι`, `συγχωρῆσαι`, `πλεονάζειν` などは、独立文において命令や勧告を表す「命令的用法(独立不定詞)」として機能している。主語は文脈上、患者である子供、またはその養育者(対格)として理解される。
  2. §4#1προσενεγκάμενον — アオリスト中道相分詞の対格単数男性形であり、不定詞 `ἰέναι` の意味上の主語(患者である男児を指す対格)に一致している。
  3. §4#1ἴσχουσι — 「保持する、留める」を意味し、果物がそれ自体または他の食物の老廃物(`περιττώματα`)を体内に留めてしまう(排泄を滞らせる)性質を持つことを説明している。

この箇所を引用する

ガレノス, てんかんの少年への助言 §4#1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0057.tlg074.humanitext-grc1:4%231

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。