§3#2καταπαύοι, δεδιὼς τὸν ἀκολουθήσοντα κάματον, μήτε θερμῆναι καὶ κενῶσαι τελέως ἅπαν τὸ περιττὸν ὀριγνώμενος τῷ κόπῳ περιβάλλοι τὸν παῖδα.
(뒤따를 피로를 두려워하여 필요 이상으로 일찍 운동을) 중단하는 일이 없게 하고, 또한 몸을 따뜻하게 하여 모든 노폐물을 완전히 배출시키기를 열망한 나머지 아이를 피로곤란에 빠뜨리는 일이 없게 해야 한다.
τοῦ μὲν δὴ μετρίου τῶν γυμνασίων οὗ τοι σκοποί·
이것들이야말로 적당한 운동의 양에 있어서의 목표들이다.
τῆς ποιότητος δὲ ῥῶσαι σύμπαντα τὰ μόρια, καὶ μάλιστα κεφαλὴν καὶ γαστέρα, καὶ ταύτης ἐξαιρέτως τὰ κατὰ τὸ στόμα τῆς γαστρός.
반면 질에 있어서의 목표는 모든 부위, 특히 머리와 위를 튼튼하게 하는 것이며, 위의 경우 특히 위구 부위를 강하게 하는 것이다.
ὅπως δ’ ἄν τις καὶ τούτου τυγχάνοι καὶ δὴ φράσω.
어떻게 하면 이것 또한 달성할 수 있을지 이제 내가 말하겠다.
πρῶτον μὲν ἐπειδὴ τὰ σφοδρὰ γυμνάσια πληροῖ τὴν κεφαλὴν, ἀπέχεσθαι τῶν τοιούτων κελεύω.
첫째로, 격렬한 운동은 머리를 가득 채우기 때문에, 나는 그러한 운동을 피하라고 명한다.
δεύτερον, εἰ καὶ δεήσειέ ποτε χρήσασθαι, τῆς κεφαλῆς ὀρθίας ἀνεστηκυίας κινείσθω τὰ κάτω, καὶ τούτων μάλιστα τὰ σκέλη, καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις ἀπὸ σμικρῶν καὶ βραδέων κινήσεων ἀρξάμενος ὁ παιδοτρίβης ἐπὶ τὸ σφοδρότερόν τε καὶ θᾶττον οὕτως ἀναγέτω.
둘째로, 설령 언젠가 격렬한 운동을 사용해야 할 필요가 생기더라도, 머리를 곧게 세운 상태에서 하반신, 특히 다리를 움직여야 한다. 셋째로, 이에 더하여 체육 교사는 작고 느린 움직임부터 시작하여, 이와 같이 더 격렬하고 빠른 움직임으로 이끌어가야 한다.
τὸ δ’ ἀθρόως ἐπὶ τὸ σύντονον ἔρχεσθαι γυμνάσιον οὐ τοῖς ἀσθενέσι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἰσχυροῖς σώμασιν ἐσχάτως βλαβερόν.
갑작스럽게 격렬한 운동으로 넘어가는 것은 약한 몸뿐만 아니라 강한 몸에도 극도로 해롭다.
ἡγεῖσθαι δὲ χρὴ καὶ τὴν τρίψιν εἶναι γυμνάσιον καὶ μάλιστα τοῖς ἀσθενεστέροις σώμασι, καὶ πολλάκις γε καὶ μόνη καλῶς γιγνομένη, τῶν γε ἄλλων κινήσεων οὐδὲν ἔτι προσδεῖται.
또한 마찰 역시 일종의 운동으로 여겨야 하며, 특히 더 약한 몸에는 그러하다. 그리고 종종 그것이 잘 이루어지기만 하면 단독으로도 다른 움직임을 더 이상 필요로 하지 않는다.
χρὴ δὲ τὰ μὲν πρῶτα διὰ σινδόνων ἀτρέμα ἄνωθεν κάτω τῶν χειρῶν φερομένων ἐρυθραίνειν τὸ σῶμα, τὴν ἀρχὴν ἀπὸ βραχιόνων τε καὶ χειρῶν ποιουμένοις, εἶθ’ οὕτως ἐπὶ τὰ στέρνα τε καὶ γαστέρα προϊόντας, ἑξῆς δὲ καὶ τὰ σκέλη τρίβειν ἱκανώτερον, ὡς ἐκ τῶν ἄνω τι μεταῤῥέοι τῇδε, κᾄπειθ’ οὕτως ἅπτεσθαι τῆς κεφαλῆς.
처음에는 리넨 천을 통해 손을 위에서 아래로 가만히 움직이면서 몸을 붉게 달아오르게 해야 하는데, 그 시작은 팔과 손에서부터 하고, 그다음 이와 같이 가슴과 위로 나아가며, 이어서 다리도 더 충분히 문질러야 한다. 이는 위쪽에서 무언가가 이쪽으로 흘러내리도록 하기 위함이며, 그러고 나서 이와 같이 머리에 손을 대야 한다.
τὸ δ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ ταύτην ἰέναι σφαλερὸν, ἔτι γὰρ μεστοῦ τοῦ σώματος ὄντος ἐπὶ τὸ πρῶτον θερμανθὲν ἕλκεται τὰ περιττώματα.
처음부터 곧바로 머리로 가는 것은 위험한데, 왜냐하면 몸이 아직 가득 차 있는 상태에서 먼저 따뜻해진 부위로 노폐물들이 끌려가기 때문이다.
χρὴ τοίνυν τῶν ἄλλων ὑστάτην μορίων τρίβεσθαι τὴν κεφαλὴν, ὡς εἴρηται νῦν, χωρὶς τοῦ λίπους.
따라서 머리는 지금 말한 대로 다른 부위들 중 가장 마지막에 기름 없이 문질러져야 한다.
ἐπειδὰν δὲ καὶ τὸ ἔλαιον προσαγάγῃς, οὐδὲν κωλύει σὺν καὶ τοῖς ἄλλοις, ὥστε τὸν μέν τινα τὴν κεφαλὴν, ἑτέρους δὲ δύο τὰ περὶ τὰ στέρνα τε καὶ τὴν γαστέρα καὶ τοὺς ἄλλους δύο τὰ σκέλη τρίβειν.
하지만 올리브유를 바를 때에는 다른 부위들과 동시에 문지르는 것을 막을 이유가 없으므로, 한 사람은 머리를, 다른 두 사람은 가슴과 위의 주변을, 또 다른 두 사람은 다리를 문지르도록 한다.
οὕτως δὲ καὶ μετὰ τὰ γυμνάσια, καὶ μᾶλλόν γε τηνικαῦτα τρίβειν ἅμα σύμπαντα τὰ μέλη.
그리고 체육 운동 후에도 이와 같이 해야 하며, 특히 그때에는 모든 부위를 동시에 문질러야 한다.
θᾶττόν τε γὰρ οὕτως ἀναπαύεται τὸ σῶμα καὶ ἧττον περιψύχεται.
그렇게 하면 몸이 더 빨리 회복되고 덜 차가워지기 때문이다.
χρὴ δὲ, εἴπερ τινος ἄλλου, καὶ τούτου φροντίζειν.
다른 그 어떤 일보다도 이 일에 마음을 써야 한다.
ἀλουτεῖν δὲ προσήκει τὰ πολλὰ καὶ ταῖς παλαίστραις μὴ εὐθὺς ἐξιέναι μετὰ τὸ γυμνάσιον, ἀλλ’ ἐπειδὰν ἀκριβῶς καταστῇ τὸ πνεῦμα καὶ παύσηται τελέως ἡ ἐκ τοῦ γυμνασίου ταραχὴ, τηνικαῦτα δή που καὶ τὴν κεφαλὴν ἐπιπλεῖστον τρίβειν σινδόνι, πολλάκις δὲ καὶ κτενὶ προχρῆσθαι.
대개는 목욕을 하지 않는 것이 적절하며, 체육 운동 후에 곧바로 팔라이스트라에서 나가서는 안 된다. 오히려 호흡이 정확하게 안정되고 체육 운동으로 인한 흥분이 완전히 가라앉았을 때, 바로 그때 머리를 리넨 천으로 아주 정성껏 문지르고, 흔히 빗도 미리 사용해야 한다.