§6Σκεψώμεθα δ’ ἐφεξῆς, ὅπως οἱ πταρμοὶ τὰ τῆς κεφαλῆς ἰῶνται βάρη.
次に、くしゃみがどのように頭の重さを治療するかを考察しよう。
γίνονται μὲν γὰρ, ἐπὶ προηγησαμέναις μεγίσταις εἰσπνοαῖς ἐκφυσήσεως ἑπομένης τάχιστα.
というのも、くしゃみは、きわめて大きな吸気が先行した後に、きわめて速やかな激しい呼気が続くことで生じるからである。
ὀνομάζω δὲ ἐκφύσησιν τὴν ἀθρόαν ἐκπνοήν.
私は、激しい呼気を、一挙に行われる呼気と呼んでいる。
εἰ δέ γε μηδὲν ἐξ ἐγκεφάλου δι’ αὐτῶν ἐκενοῦτο, πρὸς τῷ μὴ παύσασθαι τὰ βάρη τῆς κεφαλῆς ὑπὸ τῶν πταρμῶν πολλάκις ἔτι καὶ συνεπληροῦτο ἂν μᾶλλον ὑπὸ τῆς ἀθρόας ἔξω τοῦ πνεύματος φορᾶς καὶ προσέτι τῆς ὑπ’ αὐτοῦ γενομένης πληγῆς.
もしそれらを通じて脳から何一つ排出されないのだとしたら、くしゃみによって頭の重さが治まらないことに加えて、息が一挙に外へ流れ出ること、さらにはそれによって生じる衝撃によって、頭はしばしばいっそう満たされてしまうことさえあるだろう。
οὕτως οὖν φαίνεται καὶ ἐπὶ ταῖς μεγάλαις φωναῖς διατιθεμένη.
したがって、大声を出したときにも、頭はそのような状態になるように見われる。
καὶ μὲν δὴ καὶ πάθη τινὰ τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον συνισταμένων, οἷα μάλιστά ἐστι τὰ ληθαργικὰ καὶ καρώδη, καὶ διὰ τῶν πταρμικῶν οὐχ ἥκιστα θεραπεύεται φαρμάκων.
そして実に、脳の周りで生じるいくつかの疾患、とりわけ嗜眠や昏迷のようなものは、くしゃみを促す薬によって少なからず治療されるのである。
ἅμα γε καὶ πρὸς τὸν ἥλιον ἀποβλέποντες, ἐρεθιζομένων ἡμῶν πρὸς πταρμὸν, ὡς ἂν, οἶμαι, χεομένων ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἀτμοειδῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον πνευμάτων.
同時にまた、私たちが太陽を見つめるときに、くしゃみが誘発されるが、これは私の考えでは、太陽光によって脳内の蒸気のようなプネウマが拡散するからである。
καθαρίζουσι δὲ καὶ βλέννας ἀθρόας ἐξ ἐγκεφάλου παχείας καὶ γλίσχρας οἱ πταρμοὶ τῇ τοῦ πνεύματος ἔξω φορᾷ συνεκβάλλοντες.
さらに、くしゃみは、息が外へ流れ出る勢いによって、脳から一挙に粘り気のある厚い鼻汁を一緒に吐き出すことで、脳を浄化するのである。
οὐ μὴν εἰκὸς φέρεσθαι μὲν ἔξω τι πνεῦμα κατὰ τοὺς πταρμοὺς ἐξ ἐγκεφάλου, μηδὲν δὲ εἴσω μηδέποτε, καὶ ταῦτα μὲν τῶν πόρων ὑπαρχόντων πολλῶν κατὰ τε τὸ καλούμενον ἠθμοειδὲς ὀστοῦν καὶ τὴν ὑπαλείφουσαν ἐκ τῶν ἄνω μερῶν αὐτοῦ μήνιγγα.
しかし、くしゃみの際、脳から外へは何らかのプネウマが流れ出る一方で、内へは決して何一つ入らないということは、ありそうにない。 それも、いわゆる篩骨と、その上部からそれを裏打ちしている脳膜に、多くの通路が存在しているというのに、である。
καὶ μὴν καὶ τὸ βλάπτεσθαι παραχρῆμα καὶ πληροῦσθαι καὶ βαρύνεσθαι τὴν κεφαλὴν ὑπὸ τῶν ἰσχυρῶν ὀσμῶν καὶ ἐνίοτε παραφροσύναις ἁλίσκεσθαι σημεῖόν ἐστι τοῦ φέρεσθαί τι τῆς οὐσίας αὐτῶν εἰς τὸν ἐγκέφαλον·
さらにまた、強い匂いによって、直ちに頭が害され、満たされ、重くなり、時には錯乱に陥ることさえあるという事実は、それらの匂いの実質の何らかの部分が脳へと運ばれていることの兆候である。
οὐ γὰρ δὴ κατὰ γε τὴν τῆς ποιότητος κοινωνίαν μόνην ἀθρόως ἂν οὕτως καὶ σφοδρῶς ἐλυπεῖτο.
なぜなら、単なる性質の共有だけによって、これほど一挙に、また激しく脳が害されることはないだろうからである。
κατὰ τὸν αὐτὸν γοῦν τρόπον εἰκός ἐστι καὶ τὸν ὑπ’ ἐκκαύσεως πονούμενον ἐγκέφαλον ὀνίνασθαι πρὸς τῆς τῶν ῥόδων ὀσμῆς.
同様に、熱によって苦しんでいる脳が、薔薇の匂いによって恩恵を受けることももっともなことである。
οὐδὲν δὲ αὐτὸν ἧττον ῥόδων ὀνίνησιν τηνικαῦτα καὶ ὁ ψυχρὸς ἀὴρ εἰσπνεόμενος, ὥσπερ καὶ ὁ πάνυ θερμὸς ἱκανὸς φαίνεται βλάπτειν.
そして、その際、吸い込まれた冷たい空気も、薔薇に劣らず脳に恩恵を与える。 それは、きわめて熱い空気が脳を害するのに十分であるように見えるのと同じである。
καὶ μέντοι τῆς ἀναπνοῆς ὅλης ὑπ’ ἐγκεφάλου γινομένης ἕνεκα τοῦ φυλάττεσθαι τῆς ἐν τῇ καρδίᾳ θερμασίας τὴν συμμετρίαν, εὔλογον δὴ που πρώτην ταύτην πορίζειν αὑτῷ, ἑτοιμότατον βλάπτεσθαι πεφυκότι πρὸς τῶν ἀμετροτέρων, ἤτοι θερμαινόντων, ἢ ψυχόντων.
さらに、呼吸全体が、心臓における熱の適度なバランスを守るために脳によって行われている以上、過度なもの、すなわち熱したもの、あるいは冷やすものによってきわめて容易に害される本性を持つ脳自身が、自分自身のために、この活動を第一に調達しているというのは、当然のことである。
πῶς οὔ τινα πρὸς τοῦτο κίνησιν ἡ φύσις ἔδωκεν αὐτῷ σύμφυτον, ἐν μὲν ταῖς εἰσπνοαῖς ῥιπίζουσάν τε καὶ σφύζουσαν, ἐν δὲ ταῖς ἐκπνοαῖς ἀποχέουσαν μὲν ἐνίοτε τὸ φλεγματῶδες καὶ βλένναν καὶ κόρυζαν;
自然が脳に対して、このために、何らかの生まれつきの運動、すなわち吸気の際には風を送りまた脈動し、呼気の際には時には粘液質や鼻汁や鼻カタルを排出するような運動を与えなかったはずがあろうか。
ἐδείχθη δὲ ἡμῖν κᾀν τοῖς τῶν φυτῶν δυνάμεων ὑπομνήμασιν ἅπαντα τὰ τοῦ σώματος μόρια τήν τε τῶν ἀλλοτρίων ἐκκριτικὴν ἔχοντα δύναμιν, καὶ τὴν τῶν οἰκείων ἑλκτικήν.
そして、身体のすべての部位は、異物を排出する力と、自己に適したものを引き寄せる力の両方を持っているということは、植物の能力に関する私たちの著作でも示された。
καὶ φαίνεται δ’ ἐναργῶς ἐπί τε γαστρὸς τοῦτο καὶ μητρῶν.
そして、このことは胃や子宮において明白に見られる。
ἆρ’ οὖν ἡ φύσις τῇ μὲν γαστρὶ δυνάμεις ἔδωκεν, ἕλκουσαν μὲν ἑτέραν τὸ χρηστὸν, ἐκκρίνουσαν δὲ ἄλλην τὸ μοχθηρὸν, ἐγκέφαλος δὲ μόνος οὐκ ἔχει ταύτας;
それなら、自然は胃に対しては、有用なものを引き寄せる力と、有害なものを排出する力という異なる力を与えたのに、脳だけがこれらを持たないということがあろうか。
ἀλλὰ μένει τὰ κατὰ τῆς κοιλίας αὐτοῦ περιττώματα, τῷ βάρει μόνῳ κάτω φερόμενα, κατὰ βραχὺ δ’ ἐκπίπτει ποτὲ εἰς τὰς ῥῖνας;
それとも、脳の脳室にある余剰物はそのまま留まり、自重のみによって下へと運ばれ、時折少しずつ鼻へと流れ落ちるだけなのだろうか。
οὔκουν οἴεσθαι χρὴ, καὶ μάλισθ’ ὅταν ὕπτιοι τύχωμεν ὅλης νυκτὸς κατακείμενοι.
そのように考えてはならない。 とりわけ、私たちが一晩中仰向けに横たわっているようなときには。
φθάσει γὰρ ἀποπληξία τις ἢ κάρος ἢ ἐπιληψία συνιστᾶσα, τῶν κοιλιῶν αὐτοῦ πληρωθεισῶν.
なぜなら、脳室が満たされてしまうことで、卒中や昏睡、あるいはてんかんが引き起こされるのが先になってしまうだろうからである。
ἀνατιτραμένοις γοῦν πολλάκις παραχρῆμα καρώσεις γίνονται, τῶν ὑπηρετουμένων τοῖς χειρουργοῦσιν ἀμετρότερον ἐνίοτε θλιψάντων τὰς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον κοιλίας, καίτοι τί λέγω κοιλίας;
実際、穿頭術を受ける者たちにおいて、手術者の助手たちが脳の脳室を時に過度に圧迫したとき、直ちに昏睡が生じることがしばしばある。 もっとも、なぜ私は脳室などと言っているのだろうか。