§2.24ἀπό γε μὴν τούτου ἐπὶ τὴν Λακεδαίμονα στρατευσαμένων Ἀρκάδων τε πάντων καὶ Ἀργείων καὶ Ἠλείων καὶ Βοιωτῶν, καὶ σὺν αὐτοῖς Φωκέων καὶ Λοκρῶν ἀμφοτέρων καὶ Θετταλῶν καὶ Αἰνιάνων καὶ Ἀκαρνάνων καὶ Εὐβοέων, πρὸς δὲ τούτοις ἀφεστηκότων μὲν τῶν δούλων, πολλῶν δὲ περιοικίδων πόλεων, καὶ αὐτῶν Σπαρτιατῶν οὐ μειόνων ἀπολωλότων ἐν τῇ ἐν Λεύκτροις μάχῃ ἢ λειπομένων, ὅμως διεφύλαξε τὴν πόλιν, καὶ ταῦτα ἀτείχιστον οὖσαν, ὅπου μὲν τῷ παντὶ πλέον ἂν εἶχον οἱ πολέμιοι, οὐκ ἐξάγων ἐνταῦθα, ὅπου δὲ οἱ πολῖται πλέον ἕξειν ἔμελλον, εὐρώστως παρατεταγμένος, νομίζων εἰς μὲν τὸ πλατὺ ἐξιὼν πάντοθεν ἂν περιέχεσθαι, ἐν δὲ τοῖς στενοῖς καὶ ὑπερδεξίοις τόποις ὑπομένων τῷ παντὶ κρατεῖν ἄν.
しかし、この後、アルカディア人全員、アルゴス人、エリス人、ボイオティア人、そして彼らとともにフォキス人、両ロクリス人、テッサリア人、アイニアニア人、アカルナニア人、エウボイア人がラケダイモンへと遠征し、さらにこれらに加えて、奴隷たちや多くの周辺のペリオイコイの都市が反乱を起こし、スパルタ人自身もレウクトラの戦いで戦死した者が残された者と同じくらい多くいたときでも、彼は都市を守り抜いた。 それも都市に城壁がない状態であったのに、である。 彼は、敵があらゆる点で優位に立つような場所には兵を出さず、市民たちが優位に立つ見込みのある場所に、力強く陣を構えた。 広い場所へと出れば四方から包囲されるが、狭く高低差のある場所にとどまるならば、全面的に圧倒できると考えていたからである。
§2.25ἐπεί γε μὴν ἀπεχώρησε τὸ στράτευμα, πῶς οὐκ ἂν φαίη τις αὐτὸν εὐγνωμόνως χρῆσθαι ἑαυτῷ;
ところで、敵の軍勢が撤退したとき、彼が自分自身を賢明に用いたと誰が言わずにいられようか。
ὡς γὰρ τοῦ στρατεύεσθαι αὐτὸν καὶ πεζῇ καὶ ἐφʼ ἵππων ἀπεῖργεν ἤδη τὸ γῆρας, χρημάτων δὲ ἑώρα τὴν πόλιν δεομένην, εἰ μέλλοι σύμμαχόν τινα ἕξειν, ἐπὶ τὸ πορίζειν ταῦτα ἑαυτὸν ἔταξε.
というのも、彼が徒歩でも馬の上でも遠征することを、すでに老齢が妨げており、また、国家が同盟者を確保しようとするならば資金を必要としているのを見て取ると、彼はこれらを調達することに自らを従事させたからである。
καὶ ὅσα μὲν ἐδύνατο οἴκοι μένων ἐμηχανᾶτο, ἃ δὲ καιρὸς ἦν οὐκ ὤκνει μετιέναι, οὐδʼ ᾐσχύνετο, εἰ μέλλοι τὴν πόλιν ὠφελήσειν, πρεσβευτὴς ἐκπορευόμενος ἀντὶ στρατηγοῦ.
そして、在国しながらできる限りの策を講じ、また、機会があれば躊躇なくそれを追求し、国に便益をもたらすためなら、将軍ではなく使節として出かけていくことも恥じなかった。
§2.26ὅμως δὲ καὶ ἐν τῇ πρεσβείᾳ μεγάλου στρατηγοῦ ἔργα διεπράξατο.
それでもなお、彼は使節としての活動においても偉大な将軍にふさわしい業績を成し遂げた。
Αὐτοφραδάτης τε γὰρ πολιορκῶν ἐν Ἀσσῷ Ἀριοβαρζάνην σύμμαχον ὄντα δείσας Ἀγησίλαον φεύγων ᾤχετο·
実際、アッソスにおいて同盟者であるアリオバルザネスを包囲していたアウトフラダテスは、アゲシラオスを恐れて逃げ去った。
Κότυς δʼ αὖ Σηστὸν πολιορκῶν Ἀριοβαρζάνου ἔτι οὖσαν λύσας καὶ οὗτος τὴν πολιορκίαν ἀπηλλάγη·
また、アリオバルザネスの領有下にあったセストスを包囲していたコテュスも、やはり包囲を解いて立ち去った。
ὥστʼ οὐκ ἀλόγως καὶ ἀπὸ τῆς πρεσβείας τρόπαιον τῶν πολεμίων εἱστήκει αὐτῷ.
それゆえ、彼のために使節としての活動からも敵に対する戦勝記念碑が立てられたことは不合理ではない。
Μαύσωλός γε μὴν κατὰ θάλατταν ἑκατὸν ναυσὶ πολιορκῶν ἀμφότερα τὰ χωρία ταῦτα οὐκέτι δείσας ἀλλὰ πεισθεὶς ἀπέπλευσεν οἴκαδε.
さらに、海上で100隻の船をもってこれら両方の地を包囲していたマウソロスは、もはや恐れてではなく、説得されて本国へ出帆した。
§2.27κἀνταῦθα οὖν ἄξια θαύματος διεπράξατο·
こうしてこの地でも、彼は驚嘆に値する成果を挙げた。
οἵ τε γὰρ εὖ πεπονθέναι νομίζοντες ὑπʼ αὐτοῦ καὶ οἱ φεύγοντες αὐτὸν χρήματα ἀμφότεροι ἔδοσαν.
彼から恩恵を受けたと考えている者たちも、彼を恐れて逃げ去った者たちも、両方が資金を提供したのである。
Ταχώς γε μὴν καὶ Μαύσωλος, διὰ τὴν πρόσθεν Ἀγησιλάου ξενίαν συμβαλόμενος καὶ οὗτος χρήματα τῇ Λακεδαίμονι, ἀπέπεμψαν αὐτὸν οἴκαδε προπομπὴν δόντες μεγαλοπρεπῆ.
さらにタコスも、そしてマウソロスも、以前からのアゲシラオスとのよしみによって、やはりラケダイモンに資金を提供し、彼に壮麗な護衛をつけて本国へと送り出した。
§2.28ἐκ δὲ τούτου ἤδη μὲν ἔτη ἐγεγόνει ἀμφὶ τὰ ὀγδοήκοντα·
この後、彼はすでに80歳ほどになっていた。
κατανενοηκὼς δὲ τὸν Αἰγυπτίων βασιλέα ἐπιθυμοῦντα τῷ Πέρσῃ πολεμεῖν, καὶ πολλοὺς μὲν πεζούς, πολλοὺς δὲ ἱππέας, πολλὰ δὲ χρήματα ἔχοντα, ἅσμενος ἤκουσεν ὅτι μετεπέμπετο αὐτόν, καὶ ταῦτα ἡγεμονίαν ὑπισχνούμενος.
しかし、エジプトの王がペルシア人と戦うことを望んでおり、多くの歩兵、多くの騎兵、そして多くの資金を有していることを見て取ると、彼が自分を招いていること、それも総司令官の地位を約束して招いていることを喜んで聞いた。
§2.29ἐνόμιζε γὰρ τῇ αὐτῇ ὁρμῇ τῷ μὲν Αἰγυπτίῳ χάριν ἀποδώσειν ἀνθʼ ὧν εὐεργετήκει τὴν Λακεδαίμονα, τοὺς δʼ ἐν τῇ Ἀσίᾳ Ἕλληνας πάλιν ἐλευθερώσειν, τῷ δὲ Πέρσῃ δίκην ἐπιθήσειν καὶ τῶν πρόσθεν καὶ ὅτι νῦν σύμμαχος εἶναι φάσκων ἐπέταττε Μεσσήνην ἀφιέναι.
というのも、彼は同じ遠征によって、エジプト人に対しては、彼がラケダイモンに施してくれた恩恵に対して報恩し、アジアのギリシア人たちを再び解放し、ペルシア人に対しては、過去の行為に対しても、また現在、同盟者であると主張しながらメッセネを手放すよう命令していることに対しても、報復を下すことができると考えたからである。
§2.30ἐπεὶ μέντοι ὁ μεταπεμψάμενος οὐκ ἀπεδίδου τὴν ἡγεμονίαν αὐτῷ, ὁ μὲν Ἀγησίλαος ὡς τὸ μέγιστον ἐξηπατημένος ἐφρόντιζε τί δεῖ ποιεῖν.
しかしながら、彼を招いた者が総司令官の地位を彼に与えなかったため、アゲシラオスはひどく欺かれたと感じて、どうすべきかと思案した。
ἐκ τούτου δὲ πρῶτον μὲν οἱ δίχα στρατευόμενοι τῶν Αἰγυπτίων ἀφίστανται τοῦ βασιλέως, ἔπειτα δὲ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ἀπέλιπον αὐτόν.
この後、まず別部隊として遠征していたエジプト人たちが王に反旗を翻し、次いで他のすべての者たちも彼を見捨てた。
καὶ αὐτὸς μὲν δείσας ἀπεχώρησε φυγῇ εἰς Σιδῶνα τῆς Φοινίκης, οἱ δʼ Αἰγύπτιοι στασιάζοντες διττοὺς βασιλέας αἱροῦνται.
王自身は恐れてフィニキアのシドンへと逃亡し、エジプト人たちは内紛を起こして二人の王を立てた。
§2.31ἐνταῦθα δὴ Ἀγησίλαος γνοὺς ὅτι, εἰ μὲν μηδετέρῳ συλλήψοιτο, μισθὸν οὐδέτερος λύσει τοῖς Ἕλλησιν, ἀγορὰν δὲ οὐδέτερος παρέξει, ὁπότερός τʼ ἂν κρατήσῃ, οὗτος ἐχθρὸς ἔσται, εἰ δὲ τῷ ἑτέρῳ συλλήψοιτο, οὗτός γε εὖ παθὼν ὡς τὸ εἰκὸς φίλος ἔσοιτο, οὕτω δὴ κρίνας ὁπότερος φιλέλλην μᾶλλον ἐδόκει εἶναι, στρατευσάμενος μετὰ τούτου τὸν μὲν μισέλληνα μάχῃ νικήσας χειροῦται, τὸν δʼ ἕτερον συγκαθίστησι·
そこでアゲシラオスは、もしどちらの側にも味方しなければ、どちらもギリシア人に給与を支払わず、どちらも市場を提供しない上に、どちらが勝利してもその者が敵になるだろうが、もし一方に味方するならば、その者は恩恵を受けることになって当然ながら友人になるだろうと判断した。 こうして、どちらがより親ギリシア的であると思われるかを基準に決定を下し、その者とともに遠征を行って、反ギリシア的な者を戦闘で破って屈服させ、他方を王位に就けた。
καὶ φίλον ποιήσας τῇ Λακεδαίμονι καὶ χρήματα πολλὰ προσλαβὼν οὕτως ἀποπλεῖ οἴκαδε καίπερ μέσου χειμῶνος ὄντος, σπεύδων ὡς μὴ ἀργὸς ἡ πόλις εἰς τὸ ἐπιὸν θέρος πρὸς τοὺς πολεμίους γένοιτο.
そして、彼をラケダイモンの友人とし、多くの資金を受け取ると、真冬であったにもかかわらず本国へ向けて出帆した。 来たる夏に、国家が敵に対して無為な状態にならないよう急いだのである。