Humanitext Reader

ヘロドトス · 歴史 §7.103.1-7.103.5

スパルタ人の抵抗を不可能と断じるクセルクセス

1166 / 1577 箇所 · ギリシア語

要旨

クセルクセスはデマラトスの言を笑い飛ばし、絶対的な君主を持たず自由なギリシア人が、厳格な規律と圧倒的な数に支えられたペルシア大軍に対して互角に戦うことは不可能であると主張する。

§7.103.1ταῦτα ἀκούσας Ξέρξης γελάσας ἔφη Δημάρητε, οἷον ἐφθέγξαο ἔπος, ἄνδρας χιλίους στρατιῇ τοσῇδε μαχήσεσθαι.
ταῦτα ἀκούσας Ξέρξης γελάσας ἔφη これを聞くと、クセルクセスは笑って言った。 「デマラトスよ、お前は何という言葉を口にしたのだ。 千人の男たちがこれほどの大軍と戦うなどと。
ἄγε εἰπέ μοι·
さあ私に言ってくれ。
σὺ φῂς τούτων τῶν ἀνδρῶν βασιλεὺς αὐτὸς γενέσθαι·
お前自身がこれらの男たちの王であったと言うのだな。
σὺ ὦν ἐθελήσεις αὐτίκα μάλα πρὸς ἄνδρας δέκα μάχεσθαι;
それなら、お前は今すぐにでも十人の男を相手に戦うことを望むというのか。
καίτοι εἰ τὸ πολιτικὸν ὑμῖν πᾶν ἐστι τοιοῦτον οἷον σὺ διαιρέεις, σέ γε τὸν κείνων βασιλέα πρέπει πρὸς τὸ διπλήσιον ἀντιτάσσεσθαι κατὰ νόμους τοὺς ὑμετέρους.
だが、もしお前たちの市民社会全体が、お前が詳しく説明するようなものであるなら、彼らの王であるお前は、お前たちの法律に従って、その二倍を相手に立ち向かうのが当然であろう。
§7.103.2εἰ γὰρ κείνων ἕκαστος δέκα ἀνδρῶν τῆς στρατιῆς τῆς ἐμῆς ἀντάξιος ἐστί, σὲ δέ γε δίζημαι εἴκοσι εἶναι ἀντάξιον, καὶ οὕτω μὲν ὀρθοῖτʼ ἂν ὁ λόγος ὁ παρὰ σέο λεγόμενος·
εἰ γὰρ κείνων ἕκαστος δέκα ἀνδρῶν τῆς στρατιῆς τῆς ἐμῆς ἀντάξιος ἐστί, σὲ δέ γε δίζημαι εἴκοσι εἶναι ἀντάξιον, καὶ οὕτω μὲν ὀρθοῖτʼ ἂν ὁ λόγος ὁ παρὰ σέο λεγόμενος· なぜなら、もし彼らの一人ひとりが私の軍隊の十人の男に匹敵するのであれば、私はお前が二十人に匹敵することを求めるし、そうであってこそ、お前が語った主張も筋が通るからだ。
εἰ δὲ τοιοῦτοί τε ἐόντες καὶ μεγάθεα τοσοῦτοι, ὅσοι σύ τε καὶ οἳ παρʼ ἐμὲ φοιτῶσι Ἑλλήνων ἐς λόγους αὐχέετε τοσοῦτον, ὅρα μὴ μάτην κόμπος ὁ λόγος οὗτος εἰρημένος ᾖ.
εἰ δὲ τοιοῦτοί τε ἐόντες καὶ μεγάθεα τοσοῦτοι, ὅσοι σύ τε καὶ οἳ παρʼ ἐμὲ φοιτῶσι Ἑλλήνων ἐς λόγους αὐχέετε τοσοῦτον, ὅρα μὴ μάτην κόμπος ὁ λόγος οὗτος εἰρημένος ᾖ. しかし、彼らが、お前や私のところへ交渉に来るギリシア人たちと同じような者であり、その程度の体格でありながら、これほど大言壮語しているのであれば、この言葉が空しい自慢話として語られたのではないか、気をつけるがよい。
§7.103.3ἐπεὶ φέρε ἴδω παντὶ τῷ οἰκότι· κῶς ἂν δυναίατο χίλιοι ἢ καὶ μύριοι ἢ καὶ πεντακισμύριοι, ἐόντες γε ἐλεύθεροι πάντες ὁμοίως καὶ μὴ ὑπʼ ἑνὸς ἀρχόμενοι, στρατῷ τοσῷδε ἀντιστῆναι;
ἐπεὶ φέρε ἴδω παντὶ τῷ οἰκότι· κῶς ἂν δυναίατο χίλιοι ἢ καὶ μύριοι ἢ καὶ πεντακισμύριοι, ἐόντες γε ἐλεύθεροι πάντες ὁμοίως καὶ μὴ ὑπʼ ἑνὸς ἀρχόμενοι, στρατῷ τοσῷδε ἀντιστῆναι; さあ、あらゆる道理に照らして考えてみよう。 全員が等しく自由であり、一人の支配者に統治されてもいないのに、どうして千人、あるいは一万人、あるいは五万人の者が、これほどの大軍に立ち向かうことができようか。
ἐπεί τοι πλεῦνες περὶ ἕνα ἕκαστον γινόμεθα ἢ χίλιοι, ἐόντων ἐκείνων πέντε χιλιάδων.
ἐπεί τοι πλεῦνες περὶ ἕνα ἕκαστον γινόμεθα ἢ χίλιοι, ἐόντων ἐκείνων πέντε χιλιάδων. というのも、彼らが五千人であるとしても、我々は彼ら一人に対して千人以上になるのだから。
§7.103.4ὑπὸ μὲν γὰρ ἑνὸς ἀρχόμενοι κατὰ τρόπον τὸν ἡμέτερον γενοίατʼ ἄν, δειμαίνοντες τοῦτον, καὶ παρὰ τὴν ἑωυτῶν φύσιν ἀμείνονες, καὶ ἴοιεν ἀναγκαζόμενοι μάστιγι ἐς πλεῦνας ἐλάσσονες ἐόντες·
ὑπὸ μὲν γὰρ ἑνὸς ἀρχόμενοι κατὰ τρόπον τὸν ἡμέτερον γενοίατʼ ἄν, δειμαίνοντες τοῦτον, καὶ παρὰ τὴν ἑωυτῶν φύσιν ἀμείνονες, καὶ ἴοιεν ἀναγκαζόμενοι μάστιγι ἐς πλεῦνας ἐλάσσονες ἐόντες· なぜなら、我々のやり方のように一人の支配者のもとにあるならば、彼らはその者を恐れて、己の天性以上の力を発揮し、鞭によって強制されて、少数の身でありながら多数の敵へと進軍することもあるだろう。
ἀνειμένοι δὲ ἐς τὸ ἐλεύθερον οὐκ ἂν ποιέοιεν τούτων οὐδέτερα.
ἀνειμένοι δὲ ἐς τὸ ἐλεύθερον οὐκ ἂν ποιέοιεν τούτων οὐδέτερα. しかし、自由に放任されているならば、彼らはそのどちらもしないだろう。
δοκέω δὲ ἔγωγε καὶ ἀνισωθέντας πλήθεϊ χαλεπῶς ἂν Ἕλληνας Πέρσῃσι μούνοισι μάχεσθαι.
δοκέω δὲ ἔγωγε καὶ ἀνισωθέντας πλήθεϊ χαλεπῶς ἂν Ἕλληνας Πέρσῃσι μούνοισι μάχεσθαι. それどころか私としては、ギリシア人は数が互角であったとしても、ペルシア人だけを相手に戦うことすら困難であろうと思うのだ。
§7.103.5ἀλλὰ παρʼ ἡμῖν μὲν μούνοισι τοῦτο ἐστὶ τὸ σὺ λέγεις, ἔστι γε μὲν οὐ πολλὸν ἀλλὰ σπάνιον·
ἀλλὰ παρʼ ἡμῖν μὲν μούνοισι τοῦτο ἐστὶ τὸ σὺ λέγεις, ἔστι γε μὲν οὐ πολλὸν ἀλλὰ σπάνιον· しかし、お前が言うような事柄は、我が軍の中だけに存在し、しかもそれは多くはなく極めて稀なことである。
εἰσὶ γὰρ Περσέων τῶν ἐμῶν αἰχμοφόρων οἳ ἐθελήσουσι Ἑλλήνων ἀνδράσι τρισὶ ὁμοῦ μάχεσθαι·
εἰσὶ γὰρ Περσέων τῶν ἐμῶν αἰχμοφόρων οἳ ἐθελήσουσι Ἑλλήνων ἀνδράσι τρισὶ ὁμοῦ μάχεスθαί· τῶν σὺ ἐὼν ἄπειρος πολλὰ φλυηρέεις. なぜなら、私の槍兵たるペルシア人の中には、ギリシア人の男三人をも同時に相手にして戦うことを望む者がいるからだ。
τῶν σὺ ἐὼν ἄπειρος πολλὰ φλυηρέεις.
お前は彼らのことを知らずに、多くの戯言を並べ立てているのだ。 」

語釈・文法注

  1. 7.103.1μαχήσεσθαι — 不定詞が感嘆を表す、または直前の ἔπος(言葉)の内容を同格的に説明する対格不定詞構文(主体は ἄνδρας χιλίους)。
  2. 7.103.2δίζημαι — 通常は「探す」「求める」の意味だが、ここでは対格不定詞(σὲ ... εἶναι)を伴い、「当然のこととして要求する、期待する」の意味で用いられている。
  3. 7.103.2ὅρα μὴ — ὅρα(命令形)に μὴ +接続法(ᾖ)が続く構文で、懸念や恐れを表し、「〜ではないかと気をつけよ、疑え」という強い警告の意味になる。
  4. 7.103.4ἀνισωθέντας — アオリスト受動分詞の複数対格。ここでは条件(「もし(数が)等しくされたならば」)を表し、主節の ἂν ... μάχεσθαι(潜在・可能)に対応している。

この箇所を引用する

ヘロドトス, 歴史 §7.103.1-7.103.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:7.103.1-7.103.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。