§1οὐκ ἔστιν χαλεπώτερον οὐδέν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἢ ὅταν ἄνθρωπος δόξαν ἔχων καὶ δυνάμενος εἰπεῖν τολμᾷ ψεύδεσθαι καὶ μαρτύρων εὐπορῇ.
裁判員諸官よ、名声があり、かつ弁の立つ者が、あえて偽りを述べ、しかも証人に事欠かないときほど、困難なことは何一つありません。
ἀνάγκη γάρ ἐστιν τῷ φεύγοντι μηκέτι περὶ τοῦ πράγματος μόνον λέγειν, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ λέγοντος, ὡς οὐκ εἰκὸς αὐτῷ διὰ τὴν δόξαν πιστεύειν.
なぜなら、被告(訴えられた者)にとって、もはや事件そのものについてだけ語るのではなく、語り手自身についても、その名声ゆえに彼を信用するのはもっともではない、と語ることが必要になるからです。
§2εἰ γὰρ ἔθος καταστήσετε τοῖς δυναμένοις εἰπεῖν καὶ δόξαν ἔχουσι μᾶλλον πιστεύειν ἢ τοῖς ἀδυνατωτέροις, ἐφʼ ὑμῖν αὐτοῖς ἔσεσθε τὸ ἔθος τοῦτο κατεσκευακότες.
なぜなら、もしあなたがたが、弁の立たない者たちよりも、弁が立ち名声のある者たちの方をより信用するという慣行を定着させるならば、あなたがた自身に不利益となるようにこの慣行を確立したことになるからです。
δέομαι οὖν ὑμῶν, εἴπερ τι καὶ ἄλλο πώποτε πρᾶγμα αὐτὸ καθʼ αὑτὸ ἐδικάσατε, μηδὲ μεθʼ ἑτέρων τὴν γνώμην γενόμενοι, μήτε μετὰ τῶν διωκόντων μήτε μετὰ τῶν φευγόντων, ἀλλὰ τὸ δίκαιον σκεψάμενοι, οὕτω καὶ νῦν διαγνῶναι.
それゆえ私は、もしこれまでに他のいかなる事件をもそれ自体として裁いたことがあるならば、どちらの側にも(追訴する側にも被告の側にも)心を寄せず、ただ正義のみを考慮して、今回も同様に判決してくださるようあなたがたにお願い申し上げます。
ἐξ ἀρχῆς δʼ ὑμῖν διηγήσομαι.
事の始まりからあなたがたに説明いたしましょう。
§3Λύκων γὰρ ὁ Ἡρακλεώτης, ὦ ἄνδρες δικασταί, οὗτος ὃν καὶ αὐτὸς λέγει, τῇ τραπέζῃ τῇ τοῦ πατρὸς ἐχρῆτο, ὥσπερ καὶ οἱ ἄλλοι ἔμποροι, ξένος μὲν ὢν Ἀριστόνῳ τῷ Δεκελεῖ καὶ Ἀρχεβιάδῃ τῷ Λαμπτρεῖ, ἄνθρωπος δέ τις σώφρων.
ヘラクレア出身のリュコンは、裁判員諸官よ、相手自身も言及しているあの人物ですが、デケレイア出身のアリストノスおよびラムプトライ出身のアルケビアデスの客人であり、思慮分別のある人物でしたが、他の商人たちと同様に私の父の銀行を利用しておりました。
οὗτος ἐπειδὴ ἐκπλεῖν ἔμελλεν εἰς τὴν Λιβύην, διαλογισάμενος πρὸς τὸν πατέρα τὸν ἐμὸν ἐναντίον Ἀρχεβιάδου καὶ Φρασίου προσέταξεν τὸ ἀργύριον ὃ κατέλειπεν (ἦν δὲ τοῦτο ἑκκαίδεκα μναῖ καὶ τετταράκοντα δραχμαί, ὡς ἐγὼ ὑμῖν πάνυ ἀκριβῶς ἐπιδείξω) Κηφισιάδῃ ἀποδοῦναι, λέγων ὅτι κοινωνὸς εἴη αὑτοῦ ὁ Κηφισιάδης οὗτος, οἰκήτωρ μὲν ὢν ἐν Σκίρῳ, ἐν δὲ τῷ παρόντι ἐφʼ ἑτέρᾳ ἀποδημῶν ἐμπορίᾳ.
この男がリビュアへ出帆しようとしていたとき、アルケビアデスとプラシオスを前にして私の父と勘定を精算し、残した金(これは16ミナと40ドラクマでしたが、このことは私があなたがたにきわめて正確に証明してみせます)を、ケピシアデスに支払うよう指示しました。 その際、このケピシアデスは自分の共同経営者であり、スキロンに住んでいるが、現在は別の取引のために旅に出ている、と述べました。
§4δεῖξαι δʼ αὐτὸν τῷ πατρὶ τῷ ἐμῷ καὶ συστῆσαι τῷ Ἀρχεβιάδῃ καὶ τῷ Φρασίᾳ προσέταξεν, ἐπειδὴ ἥκοι ἐκ τῆς ἀποδημίας.
また、彼が旅から戻ったときには、彼を私の父に引き合わせ、アルケビアデスとプラシオスに紹介するよう指示しました。
εἰώθασι δὲ πάντες οἱ τραπεζῖται, ὅταν τις ἀργύριον τιθεὶς ἰδιώτης ἀποδοῦναί τῳ προστάττῃ, πρῶτον τοῦ θέντος τοὔνομα γράφειν καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦ ἀργυρίου, ἔπειτα παραγράφειν
τῷ δεῖνι ἀποδοῦναι δεῖ
, καὶ ἐὰν μὲν γιγνώσκωσι τὴν ὄψιν τοῦ ἀνθρώπου ᾧ ἂν δέῃ ἀποδοῦναι, τοσοῦτο μόνον ποιεῖν, γράψαι ᾧ δεῖ ἀποδοῦναι, ἐὰν δὲ μὴ γιγνώσκωσι, καὶ τούτου τοὔνομα προσπαραγράφειν ὃς ἂν μέλλῃ συστήσειν καὶ δείξειν τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἂν δέῃ κομίσασθαι τὸ ἀργύριον.
すべての銀行家は、個人が金を預けて誰かに支払うよう指示したとき、まず預けた者の名前と金の総額を書き留め、次に「某に支払うべし」と書き添えるのを常としています。 そして、もし支払うべき相手の顔を知っているなら、それだけ、すなわち誰に支払うべきかを書くことだけをします。 しかし、もし知らない場合には、その金を回収すべき人を、誰が紹介し引き合わせる予定であるか、その紹介者の名前をも追加して書き添えるのです。
§5τύχης δὲ συμβάσης τοιαύτης τῷ Λύκωνι τούτῳ ὥστε εὐθὺς ἐκπλέοντα αὐτὸν περὶ τὸν Ἀργολικὸν κόλπον ὑπὸ λῃστρίδων νεῶν τά τε χρήματα καταχθῆναι εἰς Ἄργος καὶ αὐτὸν τοξευθέντα ἀποθανεῖν, ἔρχεται ἐπὶ τὴν τράπεζαν Κάλλιππος οὑτοσὶ εὐθὺς ἐρωτῶν, Λύκωνα Ἡρακλεώτην εἰ γιγνώσκοιεν.
しかし、このリュコンに次のような不幸な運命が降りかかりました。 出帆してすぐにアルゴリス湾付近で、海賊船によって積荷をアルゴスに連行され、彼自身も矢で射られて死亡したのです。 すると、こちらのカッリッポスがすぐに銀行にやって来て、ヘラクレアのリュコンを知っているかどうかと尋ねました。
ἀποκριναμένου δὲ Φορμίωνος τουτουὶ ὅτι γιγνώσκοιεν,
ἆρα καὶ ἐχρῆτο ὑμῖν
;
こちらのフォルミオンが知っていると答えると、「では、彼はお宅の銀行も利用していたのですか? 」と言いました。
ἔφη ὁ Φορμίων· ἀλλὰ πρὸς τί ἐρωτᾷς
;
フォルミオンが「しかし、なぜそのようなことをお尋ねになるのですか?
πρὸς τί
;
」と言うと、彼は「なぜだって?
ἔφη·
」と言いました。
ἐγώ σοι ἐρῶ.
「教えてやろう。
ἐκεῖνος μὲν τετελεύτηκεν, ἐγὼ δὲ προξενῶν τυγχάνω τῶν Ἡρακλεωτῶν.
彼は亡くなったのだが、私はヘラクレア人のプロクセノスを務めているのだ。
ἀξιῶ δή σε δεῖξαί μοι τὰ γράμματα, ἵνʼ εἰδῶ εἴ τι καταλέλοιπεν ἀργύριον·
だから、彼が何か金を残しているかどうかを知るために、その帳簿を私に見せるよう要求する。
ἐξ ἀνάγκης γάρ μοί ἐστιν ἁπάντων Ἡρακλεωτῶν ἐπιμελεῖσθαι.
ヘラクレア人全員の面倒を見るのが私には義務だからだ。
§6ἀκούσας δʼ αὐτοῦ ὁ Φορμίων, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἔδειξεν εὐθέως παραχρῆμα.
」裁判員諸官よ、フォルミオンは彼の言うことを聞いて、すぐにその場で見せました。
δείξαντος δὲ αὐτοῦ τὸ γραμματεῖον, ἀναγνοὺς αὐτὸς καὶ ἄλλος οὐδείς, καὶ ἰδὼν γεγραμμένον ἐν αὐτῷ
Λύκων Ἡρακλεώτης χιλίας ἑξακοσίας τετταράκοντα·
彼が帳簿を見せると、カッリッポス自身が(他の誰も読まないうちに)それを読み、そこに「ヘラクレアのリュコン、1640(ドラクマ)。
Κηφισιάδῃ ἀποδοῦναι δεῖ·
ケピシアデスに支払うべし。
Ἀρχεβιάδης Λαμπτρεὺς δείξει τὸν Κηφισιάδην
, ᾤχετο ἀπιὼν σιωπῇ, καὶ πλέον ἢ πέντε μηνῶν οὐδένα λόγον ἐποιήσατο.
ラムプトライのアルケビアデスがケピシアデスを紹介する。 」と書かれているのを見て、黙って立ち去り、5ヶ月以上もの間、何の沙汰もありませんでした。
§7ἐπιδημήσαντος δὲ τοῦ Κηφισιάδου μετὰ ταῦτα καὶ προσελθόντος πρὸς τὴν τράπεζαν καὶ ἀπαιτοῦντος τὰ χρήματα, παρόντος δέ, ὦ ἄνδρες δικασταί, Ἀρχεβιάδου καὶ τοῦ Φρασίου, οὓς ὁ Λύκων τῷ πατρὶ συνέστησεν καὶ ἐκέλευσε τὸν Κηφισιάδην δεῖξαι ὃς εἴη, ἐπειδὴ ἔλθοι, παρόντων δὲ καὶ ἄλλων, ἐξαριθμήσας αὐτῷ τὰς ἑκκαίδεκα μνᾶς καὶ τετταράκοντα δραχμὰς ἀπέδωκε Φορμίων οὑτοσί.
その後、ケピシアデスが帰国して銀行に来て金を要求したとき、裁判員諸官よ、アルケビアデスとプラシオス――彼らはリュコンが私の父に引き合わせ、ケピシアデスが到着した時にその男が誰であるかを示すよう指示していた人物ですが――が立ち会い、また他の人々も立ち会う中で、こちらのフォルミオンが彼に16ミナと40ドラクマを数え上げて支払いました。
ὡς δὲ ἀληθῆ λέγω, τούτων ἁπάντων ὑμῖν τὰς μαρτυρίας ἀναγνώσεται.
私が真実を述べていることの証拠として、これらすべてについての証言をあなたがたに読み上げさせましょう。
ΜΑΡΤΥΡΙΑΙ.
証言