§9οὐ μόνον δὲ τούτοις ἀλλὰ καὶ τοῖς τοὺς πολιτικοὺς λόγους ὑπισχνουμένοις ἄξιον ἐπιτιμῆσαι καὶ γὰρ ἐκεῖνοι τῆς μὲν ἀληθείας οὐδὲν φροντίζουσιν, ἡγοῦνται δὲ τοῦτʼ εἶναι τὴν τέχνην, ἢν ὡς πλείστους τῇ μικρότητι τῶν μισθῶν καὶ τῷ μεγέθει τῶν ἐπαγγελμάτων προσαγάγωνται καὶ λαβεῖν τι παρʼ αὐτῶν δυνηθῶσιν·
それらの者たちだけでなく、政治的弁論を教えると約束する者たちもまた、非難されるに値する。 なぜなら、彼らも真理にはまったく配慮せず、授業料の安さと約束の大きさによってできるだけ多くの人々を引き寄せ、彼らから何かしらの報酬を得ることさえできれば、それこそが技術であると考えているからである。
οὕτω δʼ ἀναισθήτως αὐτοί τε διάκεινται καὶ τοὺς ἄλλους ἔχειν ὑπειλήφασιν, ὥστε χεῖρον γράφοντες τοὺς λόγους ἢ τῶν ἰδιωτῶν τινες αὐτοσχεδιάζουσιν, ὅμως ὑπισχνοῦνται τοιούτους ῥήτορας τοὺς συνόντας ποιήσειν ὥστε μηδὲν τῶν ἐνόντων ἐν τοῖς πράγμασι παραλιπεῖν.
彼ら自身があまりにも愚鈍な状態にあり、他人も同様であると思い込んでいるので、一般の人々のうちのある者が即興で語るよりもひどい弁論を書きながらも、弟子たちを、事件の状況に含まれるいかなる点も書き漏らさないような、そのような弁論家にしてみせると約束しているのである。
§10καὶ ταύτης τῆς δυνάμεως οὐδὲν οὔτε ταῖς ἐμπειρίαις οὔτε τῇ φύσει τῇ τοῦ μαθητοῦ μεταδιδόασιν, ἀλλά φασιν ὁμοίως τὴν τῶν λόγων ἐπιστήμην ὥσπερ τὴν τῶν γραμμάτων παραδώσειν, ὡς μὲν ἔχει τούτων ἑκάτερον, οὐκ ἐξετάσαντες, οἰόμενοι δὲ διὰ τὰς ὑπερβολὰς τῶν ἐπαγγελμάτων αὐτοί τε θαυμασθήσεσθαι καὶ τὴν παίδευσιν τὴν τῶν λόγων πλέονος ἀξίαν δόξειν εἶναι, κακῶς εἰδότες ὅτι μεγάλας ποιοῦσι τὰς τέχνας οὐχ οἱ τολμῶντες ἀλαζονεύεσθαι περὶ αὐτῶν, ἀλλʼ οἵτινες ἄν, ὅσον ἔνεστιν ἐν ἑκάστῃ, τοῦτʼ ἐξευρεῖν δυνηθῶσιν.
そして、この能力を、経験にも、あるいは弟子の天性にも何一つ分け与えることをせず、文字の知識を伝授するのと全く同様にして、言論の知識を伝授できると主張している。 これら二つの学習のそれぞれがどのような性質を持っているかを検討することもなく、ただその大言壮語のゆえに、自分たち自身が称賛され、言論の教育がより価値あるものと思われるだろうと考えているのである。 彼らは、技術を偉大なものにするのは、それについて大言壮語する者たちではなく、それぞれの技術に備わっている可能性を、限界まで見出しうる者たちであることを、全く分かっていない。
§11ἐγὼ δὲ πρὸ πολλῶν μὲν ἂν χρημάτων ἐτιμησάμην τηλικοῦτον δύνασθαι τὴν φιλοσοφίαν, ὅσον οὗτοι λέγουσιν, ἴσως γὰρ οὐκ ἂν ἡμεῖς πλεῖστον ἀπελείφθημεν, οὐδʼ ἂν ἐλάχιστον μέρος ἀπελαύσαμεν αὐτῆς·
私としては、もし哲学が彼らの言うほどの力を持っているならば、多額の金を支払ってでもそれを手に入れたいと望んだだろう。 なぜなら、我々もその恩恵から最も遠く取り残されることはなかっただろうし、そのごくわずかな部分も享受できないなどということはなかっただろうからである。
ἐπειδὴ δʼ οὐχ οὕτως ἔχει, βουλοίμην ἂν παύσασθαι τοὺς φλυαροῦντας·
しかし現実にはそうではないので、くだらない放言をする者たちにはやめてもらいたいと私は望む。
ὁρῶ γὰρ οὐ μόνον περὶ τοὺς ἐξαμαρτάνοντας τὰς βλασφημίας γιγνομένας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας συνδιαβαλλομένους τοὺς περὶ τὴν αὐτὴν διατριβὴν ὄντας.
なぜなら、非難が過ちを犯している者たちだけに向けられるのではなく、同じ営みに携わる他のすべての人々もまた、一緒に中傷されているのを私は目にしているからである。
§12θαυμάζω δʼ ὅταν ἴδω τούτους μαθητῶν ἀξιουμένους, οἳ ποιητικοῦ πράγματος τεταγμένην τέχνην παράδειγμα φέροντες λελήθασι σφᾶς αὐτούς.
彼らが弟子を得る資格があると自負しているのを見ると、私はあきれる。 彼らは、創造的な営みに対して、規則の定まった技術を例として引き合いに出し、自分たち自身でそれに気づいていないのである。
τίς γὰρ οὐκ οἶδε πλὴν τούτων ὅτι τὸ μὲν τῶν γραμμάτων ἀκινήτως ἔχει καὶ μένει κατὰ ταὐτόν, ὥστε τοῖς αὐτοῖς ἀεὶ περὶ τῶν αὐτῶν χρώμενοι διατελοῦμεν, τὸ δὲ τῶν λόγων πᾶν τοὐναντίον πέπονθεν·
文字の性質は不動であり、常に同一にとどまり、その結果として、私たちは同じものに対して常に同じものを用い続けるということを、彼ら以外の誰が知らないだろうか。 しかし、言論の性質は全くそれとは正反対である。
τὸ γὰρ ὑφʼ ἑτέρου ῥηθὲν τῷ λέγοντι μετʼ ἐκεῖνον οὐχ ὁμοίως χρήσιμόν ἐστιν, ἀλλʼ οὗτος εἶναι δοκεῖ τεχνικώτατος, ὅς τις ἂν ἀξίως μὲν λέγῃ τῶν πραγμάτων, μηδὲν δὲ τῶν αὐτῶν τοῖς ἄλλοις εὑρίσκειν δύνηται.
なぜなら、他の者によって語られたことは、その後に語る者にとって同じようには役に立たず、むしろ、状況にふさわしく語りながらも、他人が用いたのと同じものを何一つ見出さないようにできる者こそが、最も技術に長けていると思われるからである。
§13μέγιστον δὲ σημεῖον τῆς ἀνομοιότητος αὐτῶν· τοὺς μὲν γὰρ λόγους οὐχ οἷόν τε καλῶς ἔχειν, ἢν μὴ τῶν καιρῶν καὶ τοῦ πρεπόντως καὶ τοῦ καινῶς ἔχειν μετάσχωσιν, τοῖς δὲ γράμμασιν οὐδενὸς τούτων προσεδέησεν.
それらの間の不類似性の最大の証拠は、言論は、好機、適切さ、そして新しさを備えていなければ優れたものになり得ないが、文字にはこれらのいずれも全く必要とされない、ということである。
ὥσθʼ οἱ χρώμενοι τοῖς τοιούτοις παραδείγμασι πολὺ ἂν δικαιότερον ἀποτίνοιεν ἢ λαμβάνοιεν ἀργύριον, ὅτι πολλῆς ἐπιμελείας αὐτοὶ δεόμενοι παιδεύειν τοὺς ἄλλους ἐπιχειροῦσιν.
したがって、このような例を引き合いに出す者たちは、金を受け取るよりも、はるかに正当に金を支払うべきである。 なぜなら、自分たち自身が多くの教育を必要としながら、他人を教育しようと試みているからである。
§14εἰ δὲ δεῖ μὴ κατηγορεῖν τῶν ἄλλων ἀλλὰ καὶ τὴν ἐμαυτοῦ δηλῶσαι διάνοιαν, ἡγοῦμαι πάντας ἄν μοι τοὺς εὖ φρονοῦντας συνειπεῖν ὅτι πολλοὶ μὲν τῶν φιλοσοφησάντων ἰδιῶται διετέλεσαν ὄντες, ἄλλοι δέ τινες οὐδενὶ πώποτε συγγενόμενοι τῶν σοφιστῶν καὶ λέγειν καὶ πολιτεύεσθαι δεινοὶ γεγόνασιν.
しかし、他人の非難ばかりしているのではなく、私自身の見解をも示すべきであるとするなら、思慮あるすべての人々が私に同意してくれると思う。 すなわち、哲学を学んだ多くの人々が結局は一介の一般人のままで終わり、その一方で、ソフィストの誰にも一度も師事したことがない別の人々が、語ることにおいても政治活動に携わることにおいても優れている、ということだ。
αἱ μὲν γὰρ δυνάμεις καὶ τῶν λόγων καὶ τῶν ἄλλων ἔργων ἁπάντων ἐν τοῖς εὐφυέσιν ἐγγίγνονται καὶ τοῖς περὶ τὰς ἐμπειρίας γεγυμνασμένοις·
なぜなら、言論の能力も、他のすべての活動の能力も、優れた天分に恵まれ、経験によって鍛えられた人々の中に生まれるからである。