← 小セネカ

パエドラ

§286-387

愛の全能の力と錯乱したパエドラの登場

コーラスは、神々や英雄、あらゆる獣に至るまで全宇宙を支配するクピードー(愛)の抗いがたい威力を歌い上げる。その後、乳母が合唱長にパエドラの極限状態の狂乱と衰弱を告げ、錯乱したパエドラ自身が姿を現す。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
286

​quaeque ad Hesperiae iacet ora metas,

そしてヘスペリアの境界に横たわるあの海岸も、

​si qua ferventi subiecta cancro,

燃え盛る巨蟹宮の下に置かれた地も、

​si qua Parrhasiae glacialis ursae

パッラシアの氷の熊(おおぐま座)の

​semper errantes patitur colonos,1

常に放浪する住民たちを耐え忍ばせている地も、

290

​novit hos aestus, iuvenum feroces

これらの熱情を知っている。彼は若者たちの激しい

​concitat flammas senibusque fessis

炎を燃え立たせ、疲れ果てた老人たちにさえ

​rursus extinctos revocat calores,

再び、消え去った熱を呼び戻す。

​virginum ignoto ferit igne pectus

乙女たちの胸を未知の火で撃ち、

​et iubet caelo superos relicto

天界を後にした天上の神々に命じて、

295

​vultibus falsis habitare terras.

偽りの姿で地上に住まわせる。

​Thessali Phoebus pecoris magister

テッサリアの家畜の管理者として、ポイボスは

​egit armentum positoque plectro

群れを駆り、竪琴の撥を置いて、

​impari tauros calamo vocavit,

不揃いの蘆笛で牡牛たちを呼び寄せた。

​induit formas quotiens minores

どれほど頻繁に、より卑しい姿を身にまとったことか、

300

​ipse qui caelum nebulasque ducit:

自ら天空と雲を導く者(ユーピテル)が。

​Candidas ales modo movit alas,

ある時は鳥(白鳥)として白い翼を動かし、

​dulcior vocem2 moriente cygno;

死にゆく白鳥よりも甘い声を響かせた。

​fronte nunc torva petulans iuvencus

またある時は、険しい額をした傲慢な若い牡牛として、

​virginum stravit sua terga ludo,

乙女たちの遊びのために自らの背を平らにし、

305

​perque fraternos nova regna fluctus

兄弟の波を通って、新たな王国を、

​ungula lentos imitante remos

しなやかな櫂を模した蹄によって

* pectore adverso domuit profundum,

胸を向けて深淵を征服した。

​pro sua vector timidus rapina,

自らが略奪した獲物のために、おびえる運び手となりながら。

​arsit obscuri dea clara mundi

暗き世界の輝ける女神は恋に燃え、

310

​nocte deserta nitidosque fratri

夜を置き去りにして、輝く戦車を兄弟に引き渡した、

​tradidit currus aliter regendos:

いつもとは異なる方法で操縦されるように。

​ille nocturnas agitare bigas

兄弟は夜の二頭立て馬車を走らせることを

​discit et gyro breviore flecti,

学び、より短い軌道で旋回する。

​dum tremunt axes graviore curru;

重い戦車のために車軸が震える間、

​nec suum tempus tenuere noctes

夜はその本来の時間を保つことができず、

315

​et dies tardo remeavit ortu.

昼は遅い日の出を伴って戻ってきた。

​natus Alcmena posuit pharetras

アルクメーネの息子は矢筒を置き、

​et minax vasti spolium leonis,

巨大な獅子の恐るべき毛皮を置き、

​passus aptari digitis zmaragdos

指にエメラルドをはめられることを許し、

320

​et^dari legem rudibus capillis;

整えられていない髪に秩序を与えられるのを許した。

​crura distincto religavit auro.

彼は、ちりばめられた黄金で脚を縛り、

​luteo plantas cohibente socco;

サフラン色の軽靴が足を包み込んでいた。

​et manu, clavam modo qua gerebat,

そして、かつて棍棒を握っていた手で、

​fila deduxit properante fuso:

急ぐ紡錘とともに糸を紡ぎ出した。

325

​Vidit Persis ditique ferox

ペルシアも、豊かな王国を持つ

​Lydia3 regno

獰猛なリュディアも目撃した、

​deiecta feri terga leonis

獰猛な獅子の背の皮が脱ぎ捨てられ、

​umerisque, quibus sederat alti

高い天界の王宮が

​regia caeli,

乗っかっていたその両肩に、

330

​tenuem Tyrio stamine pallam.

ティリアの糸で織られた薄い外套がかけられているのを。

​sacer est ignis (credite laesis)

聖なる火なのだ(傷ついた者たちの言うことを信じるがよい)、

​nimiumque potens, qua terra salo

あまりにも強力であり、大地が深い海に

​cingitur alto quaque per ipsum

取り囲まれているあらゆる場所で、また、輝く星々が

​candida mundum sidera currunt:

宇宙そのものを走り抜けるあらゆる場所で。

​haec regna tenet puer immitis,

この王国を、あの非情な少年が支配しており、

335

​spicula cuius sentit in imis

その矢を、最深の波の底において、

​pervius undis rex Nereidum

波を通り抜けられるネーレーイスたちの王さえも感じ、

​flammamque nequit relevare mari.

海をもってしてもその炎を和らげることができない。

​ignes sentit genus aligerum;

翼を持つ一族もその火を感じる。

​Venere instinctus suscipit audax

ウェヌスに駆り立てられて、勇敢な

340

​grege pro toto bella iuvencus;

若い牡牛は、群れ全体のために戦いを引き受ける。

​si coniugio timuere suo,

もし自らの伴侶を奪われることを恐れるなら、

​poscunt timidi proelia cervi.

おびえる雄鹿たちも決闘を要求する。

​Poeni quatiunt colla leones

プエニの獅子たちもたてがみを震わせる、

​cum movit Amor.

愛が彼らを動かす時に。

​et mugitu dant concepti

そして彼らは、抱いた狂気の

​signa furoris.

兆候を咆哮によって示す。

​tunc virgatas India tigres

その時、インドは縞模様のある虎を

345

​decolor horret;

顔色を失って恐れる。

​tunc vulnificos acuit dentes

その時、傷を負わせる牙を研ぐのは

​aper et toto est spumeus ore;

野猪であり、その口全体は泡だらけになる。

350

​tum silva gemit murmure saevo.

その時、森は荒々しいざわめきで呻く。

​amat insani belua ponti

荒れ狂う海の巨獣も、

​Lucaeque boves: vindicat omnes

ルカニアの牛たちも愛に身を委ねる。すべてを

​natura, sibi nihil immune est,

自然は支配しており、何ものもそれから免れることはない。

​odiumque perit, cum iussit Amor:

愛が命じる時、憎しみは消え去り、

355

​veteres cedunt ignibus irae.

古い怒りも火に屈する。

​quid plura canam?

これ以上何を歌うべきか?

​vincit saevas cura novercas.

愛の配慮は残酷な継母たちさえも征服する。

​altrix, profare quid feras; quonam in loco est

乳母よ、何をもたらしたのか語ってくれ。どこに

​regina? saevis ecquis est flammis modus?.

王妃はいるのか?荒れ狂う炎に何か限度はあるのか?

360

​Spes nulla tantum posse leniri malum,4

これほどの大いなる災いが和らぐ希望はなく、

​finisque flammis nullus insanis erit.

狂おしい炎に終わりはないでしょう。

​torretur aestu tacito et inclusus quoque,

彼女は静かな熱に焼かれており、閉じ込められていてもなお、

​quamvis tegatur, proditur vultu furor;

どれほど隠されようとも、その表情によって狂気が露呈しています。

​erumpit oculis ignis et lassae genae

目からは火が吹き出し、疲れ果てた両頬は

365

​lucem recusant, nil idem dubiae placet

光を拒み、迷う彼女には同じものが気に入ることはなく、

​artusque varie iactat incertus dolor,

定まらない苦痛が、その肢体を様々に揺れ動かしています。

​nunc ut soluto labitur moriens gradu

ある時は、力なく頼りない足取りで死にゆく者のように崩れ落ち、

​et vix labante sustinet collo caput,

がくりと傾く首で頭をかろうじて支え、

​nunc se quieti reddit et. somni immemor,

またある時は、身体を横たえながらも眠りを忘れ、

370

​noctem querelis ducit; attolli iubet

嘆きとともに夜を明かします。彼女は身を起こすように命じ、

​iterumque poni corpus et solvi comas

再び身体を横たえさせ、髪を解くように言ったかと思えば

​rursusque fingi: semper impatiens sui

再び整えさせます。常に自己を辛抱できず、その様子は変化し、

​mutatur habitus, nulla iam Cereris subit

もはやケレスの気遣いも、健康への気遣いもありません。

​cura aut salutis; vadit' incerto pede,

彼女は定まらない足取りで歩み、

375

​iam viribus defecta: non idem vigor,

すでに力は失われています。かつての活力はなく、

​non ora tinguens nitida purpureus rubor;

輝く頬を染める真紅の赤みもありません。

​et qui ferebant signa Phoebeae facis

そして、ポイボスの松明の徴を帯びていた

380

​oculi nihil gentile nec patrium micant.

彼女の両の目は、一族や父親の輝きをいささかも放っていません。

​lacrimae cadunt per ora et assiduo genae

涙が顔を伝い落ち、両の頬は絶え間ない

​rore irrigantur, qualiter Tauri iugis

露で濡れています。それはまるでタウロスの山々の頂で、

​tepido madescunt imbre percussae nives.

温かい雨に打たれて雪が融けていくかのようです。

​Sepone questus: non levat miseros dolor;

嘆きは脇に置きなさい。苦痛は惨めな者たちを救わない。

405

​agreste placa virginis numen deae.

あの処女神の野性的な神威をなだめなさい。

​Sed en, patescunt regiae fastigia.

しかしご覧なさい、王宮の扉が開きます。

385

​reclinis ipsa sedis auratae toro

彼女自身、黄金の椅子のクッションに身をもたれ、

​solitos amictus mente non sana abnuit.

狂った心で、いつもの衣服を拒んでいます。

​Removete, famulae, purpura atque auro inlitas

侍女たちよ、紫と金でちりばめられた……を取り除きなさい。

構文注4 件
  1. 288Parrhasiae glacialis ursae... colonos

    「パッラシアの氷の熊(おおぐま座)」の「常に放浪する住民たち」とは、北方の過酷な気候のもとで生活する遊牧民(スキティア人など)を指す。Parrhasiae glacialis ursae は colonos または場所を示す句に属格で係り、北極圏の厳しい環境を強調している。

  2. 302vocem

    vocem は「尊敬の対格(ギリシア的対格)」であり、形容詞 dulcior に係って「声においてより甘美な」という意味を表す。moriente cygno は比較の奪格(ablative of comparison)である。

  3. 325Vidit Persis ditique ferox Lydia...

    非常に複雑な離隔(ハイパーバトン)を伴う文構造。主語は Persis と ferox Lydia で、動詞 Vidit の目的語として 1) deiecta feri terga leonis(獰猛な獅子の投げ捨てられた背の皮)と 2) tenuem Tyrio stamine pallam(ティリアの糸で織られた薄い外套)という2つの対格句が対比される。2つ目の目的語にかかる umerisque は「両肩の上に(外套があるのを)」を意味し、関係節 quibus sederat alti regia caeli(その肩には高い天界の王宮が乗っかっていた)が挿入されて、ヘルクレスのアトラース代行神話を指している。

  4. 360Spes nulla tantum posse leniri malum

    Spes nulla の後に存在を表す動詞 est が省略されている。これに続く対格不定詞句(A.C.I.)において、tantum malum が不定詞の主語対格であり、leniri は受動不定詞であるため、「これほどの大いなる災いが和らげられうるという希望はない」という意味になる。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(4 件・最終 2026-10-11)
  • 2026-10-11 底本との照合 — 原文 2 件
  • 2026-09-21 AI校閲 — 原文 1 件
  • 2026-09-21 AI校閲 — 訳文 1 件
urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:286-387