- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻訳
- AI生成(gemini-3.5-flash) — 機械翻訳のため誤りを含む場合があります
- 言語
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi006.humanitext-lat2:199-258
- 出力
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
サニオーはキプロス渡航を控えて妥協の道を探り、シュルスは十ミナでの和解を持ちかけて揺さぶりをかけます。サニオーは原価だけでも返してほしいと懇願し、そこに兄への深い感謝を捧げるクテシポンが登場します。
Homini misero plus quingentos colaphos infregit mihi.
哀れな私に、あいつは五百発以上の拳骨を浴びせかけたのだ。
Ob malefacta haec tantidem emtam postulat sibi tradier.1
この悪事の報酬として、あいつは同じ額で買い取った女を自分に引き渡すよう要求している。
Verum enim, quando bene promeruit, fiat: suum ius postulat.
だがまあ、あいつは十分によく尽くしてくれたのだから、そうしてやるとしよう。あいつは自分の権利を要求しているのだからな。
Age iam cupio, si modo argentum reddat. Sed ego hoc hariolor;
さあ、もし金を返してくれるのなら、今すぐにでもそうしたい。だが私はこう予言する。
Ubi me dixero dare tanti, testes faciet ilico
私がその額で売ると言った途端、あいつはすぐに
Vendidisse me: de argento somnium: mox; "Cras redi."
私が売却したという証人を立てるだろう。金など夢のまた夢で、やがて「明日また来い」と言われるのだ。
Id quoque possum ferre si modo reddat; quanquam iniurium est.
もし払ってくれるなら、たとえ不当であっても、そのことすら我慢できる。
Verum cogito id quod res est: quando eum quaestum occeperis,
だが、私はありのままの現実を考えているのだ。この家業を始めたからには、
Accipienda et mussitanda iniuria adolescentium est.2
若者たちからの不当な扱いは、受け入れて黙って耐え忍ばねばならない。
Sed nemo dabit: frustra has egomet mecum rationes puto.
だが、誰も一銭も払わないだろう。私は一人で無駄な計算をしているのだ。
Tace, egomet conveniam iam ipsum: cupide accipiat faxo; atque etiam
静かに。私自身が今すぐあの男に会おう。あいつが喜んで受け取るようにしてやる。それどころか、
Bene dicat secum esse actum. Quid istuc, Sannio, est quod te audio
自分はうまく扱われたとあいつに言わせてみせる。サニオー、お前が主人と
Nescio quid concertasse cum hero?
何やら争ったと聞いたが、あれはどういうことだ?
Nunquam vidi iniquius
私はこれほど不公平な
Certationem comparatam quam haec hodie inter nos fuit:
争いの取り決めをこれまでに見たことがない。今日、私たちの間にあったものはそれだ。
Ego vapulando, ille verberando, usque ambo defessi sumus.
私は殴られ続け、あいつは殴り続け、二人ともすっかり疲れ果ててしまった。
Tua culpa.
お前の非だ。
Quid agerem?
どうすればよかったのだ?
Adolescenti morem gestum oportuit.
若者の機嫌を取るべきだったのだ。
Qui potui melius qui hodie usque os praebui?
どうすればこれ以上うまくできたというのだ?今日ずっと、殴られるままに顔を差し出していたというのに。
Age, scis quid loquar?
さあ、時には適切な場面で金を度外視することが、最大の利益になるのだ。
Pecuniam in loco negligere maximum interdum est lucrum.Hui!
Hui! (うへえ!)
Metuisti; si nunc de tuo iure concessisses paululum, atque
お前は恐れたのだ。もし今、自分の権利を少し譲歩して、
Adolescenti esses morigeratus, hominum homo stultissime,
若者の機嫌を取っていたなら、この上なく愚かな男よ、
Ne non tibi istuc foeneraret?3
それが将来、お前に利息となって戻ってこないのではないかと?
Ego spem pretio non emo.
私は不確かな希望を金で買いはしない。
Nunquam rem facies: abi: nescis inescare homines, Sannio.
お前は決して財を成せないだろう。去るがいい。サニオー、お前は人を手懐ける方法を知らないのだ。
Credo istuc melius esse: verum ego nunquam adeo astutus fui
その方が良いというのは信じるが、私はそれほど悪知恵が働くわけではないのだ、
Quin quicquid possem mallem auferre potius in praesentia.4
手に入るものなら何でも、今すぐその場で奪い取る方を好まないほどにはな。
Age; novi tuum animum; quasi iam usquam tibi sint viginti minae,Dum huic obsequare. Praeterea autem te aiunt proficisci Cyprum.
さて、お前の心の内は分かっている。まるで、あいつの機嫌を取っている間、お前ににとって二十ミナがどうでもよいかのようだな。おまけに、人々はお前がキプロスへ旅立つと言っているぞ。
Hem!
おお!
Coëmisse hinc quae illuc veheres multa; navem conductam; hoc, scio,
あちらで売るために、ここから多くの品物を買い込み、船も借りたとな。これでお前の
Animus tibi pendet. Ubi illinc, spero, redieris tamen hoc ages.
心が落ち着かないのだと、私には分かっている。あちらから戻ったら、期待通りこの件に取りかかるとしよう。
Nusquam pedem. Perii hercle; hac illi spe hoc inceperunt.
一歩も動かんぞ。ヘラクレスにかけて、破滅だ。あいつらはこの期待(私の出発)を当てにして、こんなことを始めたのだ。
Timet:
恐れているな。
Inieci scrupulum homini.
あの男の心に不安の種を植え付けてやったぞ。
O scelera! illud vide
おお、何という悪党どもだ!見ろ、
Ut in ipso articulo oppressit. Emtae mulieres
まさにこの決定的な瞬間に私を追い詰めおった。多くの女たちを
Complures; et item hinc alia quae porto Cyprum.
買い入れ、同じくここからキプロスへ運ぶ別の品物もあるのだ。
Nisi eo ad mercatum venio, damnum maximum est.
もしあちらの市場に行けなければ、大損害を被ることになる。
Nunc si hoc omitto actum agam; ubi illinc rediero
今ここでこの件を放り出せば、これまでの苦労が水の泡だ。あちらから戻ったときには、
Nihil est; refrixerit res. "Nunc demum venis?
もう手遅れで、沙汰止みになっているだろう。「今頃になって来たのか?
Cur passus? ubi eras?" Ut sit satius perdere
なぜ放置したのだ?どこにいたのだ?」と言われるのがオチだ。これなら、今ここに長く留まるか、後で訴訟を起こすかするよりは、
Quam aut hic nunc manere tam diu, aut tum persequi.
損をする方がましというものだ。
Iamne enumerasti id quod ad te rediturum putes?
自分に戻ってくると思う取り分を、もう計算し終わったか?
Hocine illo dignum est? hocine incipere Aeschinum?
これがあの男にふさわしいことか?これがエスキヌスの始めることか?
Per oppressionem ut hanc mihi eripere postulet?
暴力によって、私から女を奪い取ろうというのか?
Labascit. Unum hoc habeo: vide si satis placet:
揺らいでいるな。私から一つ提案がある。これで十分納得がいくか考えてみろ。
Potius quam venias in periculum, Sannio,
サニオー、すべてを維持できるか失うかの危険に身をさらすよりは、
Servesne an perdas totum, dividuum face:5
半分で手を打つがよい。
Minas decem conradet alicunde.
あいつがどこからか十ミナをかき集めてくれるだろう。
Hei mihi,
ああ、情けない、
Etiam de sorte nunc venio in dubium miser?
哀れな私は、元本さえも危うくなるというのか?
Pudet nihil: omnes dentes labefecit mihi:
恥も外聞もないのか。私の歯をすべてぐらぐらにしおって。
Praeterea colaphis tuber est totum caput.
その上、殴られて頭中がこぶだらけだ。
Etiam insuper defrudat? nusquam abeo.
さらにその上、私からだまし取ろうというのか?私はどこへも行かんぞ。
Ut lubet.
お前の好きなようにするがいい。
Numquid vis quin abeam?
私が立ち去る前に、何か言いたいことはあるか?
Immo hercle hoc quaeso, Syre;
いや、ヘラクレスにかけて、頼む、シュルス。
Ut ut haec sunt acta, potius quam lites sequar,
これまでどのようなことがあったにせよ、訴訟を起こすよりは、
Meum mihi reddatur; saltem quanti emta est, Syre.
私のものを返してほしいのだ。せめて、買い入れた原価だけでもな、シュルス。
Scio te non usum antehac amicitia mea:
お前がこれまで私の好意を利用したことがないのは知っている。
Memorem me dices esse et gratum.
私が恩を忘れず、感謝しているとお前も言うようになるだろう。
Sedulo
努めて
Faciam: sed Ctesiphonem video: laetus est
そうしよう。だが、クテシポンが見えるな。あいつは
De amica.
恋人のことで喜んでいるようだ。
Quid quod te oro?
私が頼んだことはどうなるのだ?
Paulisper mane.
少しの間、待つがいい。
Abs quivis homine, cum est opus, beneficium accipere gaudeas:
誰であれ、必要なときに恩恵を受けるのは嬉しいものだ。
Verum enimvero id demum iuvat, si, quem aequum est facere, is bene facit.
だが、本当に喜ばしいのは、当然そうすべき人が、善い行いをしてくれるときだ。
O frater frater, quid ego nunc te laudem? Satis certo scio;
おお、兄さん、兄さん、今さら君をどう讃えればよいのだろう?私は十分に知っている。
Nunquam ita magnifice quicquam dicam id virtus quin superet tua.6
どんなに大げさに君を讃えようとも、君の美徳はそれを超えてしまうということを。
Itaque unam hanc rem me habere praeter alios praecipuam arbitror,
だからこそ、私は他の誰よりも優れた、この上ない幸運を得ていると思うのだ。
- 200tantidem emtam postulat sibi tradier
tantidem は価値の属格で「(自分が買ったのと)同じ価格で」を意味する。emtam(emo の完了分詞対格女性形)は省略された mulierem を指し、archaic な現在受動態不定詞 tradier (= tradi) の意味上の主語である。
- 207Accipienda et mussitanda iniuria adolescentium est
iniuria は主語、accipienda... est は動形容詞(接尾辞 -ndus)を用いた義務の表現。adolescentium は主格属格(subjective genitive)で、「若者たちが加える侮辱」と解釈される。
- 219Ne non tibi istuc foeneraret
ne non は懸念の動詞 metuisti(恐れた)に導かれる名詞節で、「〜しないのではないかと」を意味する。foeneraret は foenero(利息を生む、利益をもたらす)の接続法未完了過去である。
- 222Quin quicquid possem mallem auferre potius in praesentia
quin は前の否定表現 non adeo astutus fui(それほど抜け目なくはなかった)を受けて結果節のように機能し、「今すぐ手に入るものを何でも持ち去ることを好まないほどには」の意。mallem は malo の接続法未完了過去。
- 241Servesne an perdas totum, dividuum face
Servesne an perdas は二者択一の接続法(選択的条件節)で、「全体を維持するにせよ失うにせよ」の意。face は fac(facere の命令形)の古い形態である。
- 257id virtus quin superet tua
quin(...なしには〜しない)は否定の主節(Nunquam ita magnifice quicquam dicam)を受けて、「どれほど大げさに語ろうとも、君の美徳がそれを超えないことはない」という強い確信を示す文脈で接続法 superet を導く。
翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(2 件・最終 2026-09-22)
- 2026-09-22 AI校閲 — 原文 1 件
- 2026-09-21 AI校閲 — 注 1 件
