← テレンティウス

義母

§310-367

パムピルスの駆け込みとピルーメナの秘密の露見

帰還したパンピルスは、妻の急病の知らせと家の中からの叫び声を聞いて動揺しながら中に入る。後に残されたパルメノーとソストラタの対話の後、中から困惑し泣きながら出てきたパンピルスは、母を家の中へと送り出し、一人で驚愕の事実を発見したことを語り始める。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
310

​Pueri inter sese quam pro levibus noxiis iras gerunt!

子供たちは、どれほど些細な罪のために互いに怒りを抱くことか!

​Quapropter? quia enim qui eos gubernat animus1 infirmum gerunt.

なぜか?それというのも、彼らを支配する心は弱々しいからだ。

​Itidem illae mulieres sunt ferme ut pueri levi sententia.

同じように、あの女たちも、気まぐれであるという点で、ほとんど子供と同じなのだ。

​Fortasse unum aliquod verbum inter eas iram hanc concivisse.2

おそらく、たった一つの言葉が彼女たちの間にこの怒りを引き起こしたのだろう。

​Abi, Parmeno, intro ac me venisse nuntia.

行け、パルメノー、中に入って、私が来たと知らせてくれ。

​Hem, quid hoc est?

おや、これは何だ?

​Tace.

静かに。

315

​Trepidari sentio et cursari3 rursum prorsum.

うろたえ、あちこち走り回る音が聞こえるぞ。

​Agedum ad fores

さあ、戸口へ

​Accede propius. Hem, sensistin?

もっと近くに寄れ。おい、聞こえたか?

​Noli fabularier.

くだらないおしゃべりをするな。

​Pro Iupiter! clamorem audivi.

おお、ユピテルよ!叫び声が聞こえた。

​Tute loqueris, me vetas.

あなた自身が話しているのに、私を静止するのですね。

​Tace obsecro mea gnata.

静かにしておくれ、お願いだから、私の娘よ。

​Matris vox visa est Philumenae.

ピルーメナの母親の声のようだ。

​Nullus sum.

私はおしまいだ。

​Quidum?

なぜですか?

​Perii!

だめだ!

​Quamobrem?

どうしてですか?

​Nescio quod magnum malum

何か大きな災いを、

320

​Profecto, Parmeno, me celas.

確実に、パルメノー、お前は私に隠している。

​Uxorem Philumenam

妻のピルーメナが

​Pavitare nescio quid dixerunt: id si forte est nescio.

何かに怯えて震えていると人々は言っていました。それがもしこのことなら、私にはわかりません。

​Interii. Cur mihi id non dixti?

私はおしまいだ。なぜそれを私に言わなかった?

​Quia non poteram una omnia.

一度にすべてを言うことはできなかったからです。

​Quid morbi est?

どんな病気だ?

​Nescio.

わかりません。

​Quid? nemon medicum adduxit?

何だって?誰もお医者さんを呼ばなかったのか?

​Nescio.

わかりません。

​Cesso hinc ire intro, ut hoc quam primum quicquid est certum sciam?

私はなぜ中に入るのをためらっているのか、これが何であるにせよ、一刻も早く確かなことを知るために。

325

​Quonam modo, Philumena mea, nunc te offendam affectam?

私のピルーメナよ、私は今、どのような状態にあるお前を見出すことになるのだろうか?

​Nam si periclum ullum in te inest, perisse me una haud dubium est.

もしお前に少しでも危険があるなら、私も一緒に死ぬことは疑いないのだから。

​Non usus facto est mihi4 nunc hunc intro sequi:

今は彼の後に続いて中に入る必要は、私にはない。

​Nam invisos omnes nos esse illis sentio.

なぜなら、私たちは皆、あの一家に嫌われていると感じるからだ。

​Heri nemo voluit Sostratam intro admittere.

昨日、誰もソストラタを中に入れようとしなかった。

330

​Si forte morbus amplior factus siet,

もし万が一、病気が重くなっているなら、

​Quod sane nolim, maxime heri causa mei,

――そんなことは全く望まないが、特に我が主人のために――

​Servum ilico introisse dicent Sostratae;

すぐにソストラタの奴隷が中に入ってきたと言うだろう。

​Aliquid tulisse comminiscentur mali

そして、何か悪いものを持ち込んだとでっち上げるだろう、

​Capiti atque aetati illorum, morbus qui auctus siet.

彼女たちの命と人生に対して。それで病気が悪化したのだと。

335

​Hera in crimen veniet, ego vero in magnum malum.

女主人(ソストラタ)は告発され、私は実に大きな災難に遭うだろう。

​Nescio quid iamdudum audio hic tumultuari misera:

哀れな私は、さっきからここで何やら騒がしい音がするのを聞いています。

​Male metuo ne Philumenae magis morbus aggravescat;

ピルーメナの病気がさらに重くなっているのではないかと、ひどく恐れています。

​Quod te Aesculapi, et te Salus, ne quid sit huius oro.

エスクラピウスよ、そしてサールースよ、そのようなことが起こりませんようにと祈ります。

​Nunc ad eam visam.

今、彼女の様子を見に行きましょう。

​Heus, Sostrata.

おい、ソストラタ様。

​Ehem.

おや。

​Iterum istinc excludere.

またあそこから閉め出されますよ。

340

​Ehem, Parmeno, tune hic eras? Perii, quid faciam misera?

おや、パルメノー、お前はここにいたのか?ああ、どうしたらいいの、哀れな私は?

​Non visam uxorem Pamphili, cum in proximo hic sit aegra?

パンピルスの妻(お嫁さん)がすぐ隣で病気だというのに、見舞いにも行かないというのですか?

​Non visas? ne mittas quidem visendi causa quemquam:

見舞いに行かない?それどころか、見舞いのために誰も送るべきではありません。

​Nam qui amat cui odio ipsus est5 bis facere stulte duco:

なぜなら、自分が嫌われている相手を愛する者は、二重に愚かなことをしていると私は思うからです。

​Laborem inanem ipsus capit, et illi molestiam affert.

自分は無駄な労力を背負い込み、相手には迷惑をかけるのですから。

345

​Tum autem filius introiit videre, ut venit, quid agat.

それに、息子さんが戻られて、彼女がどうしているか見るために中に入られました。

​Quid ais? an venit Pamphilus?

何だって?パンピルスが帰ってきたのかい?

​Venit.

帰ってきました。

​Dis gratiam habeo.

神々に感謝します。

​Hem, istoc verbo animus mihi rediit, et cura ex corde excessit.

ああ、その言葉で私は生き返り、心から心配が消え去りました。

​Iam ea de causa maxime nunc huc introire nolo:

まさにその理由から、私は今中に入りたくありません。

​Nam si remittent quippiam Philumenae dolores,

なぜなら、もしピルーメナの痛みが少しでも和らぐなら、

350

​Omnem rem narrabit, scio, continuo sola soli

彼女はすべての事情を、すぐに二人きりで語るでしょう、

​Quae inter vos intervenit, unde ortum est initium irae.

あなた方の間に起こった、怒りの発端となったすべてのことを。

​Atque eccum video ipsum egredi: quam tristis est!

そして、ほら、彼自身が出てくるのが見えます。なんて悲しそうな顔をしているのでしょう!

​O mi gnate.

おお、私の息子よ。

​Mea mater salve.

お母さん、こんにちは。

​Gaudeo venisse salvum: salvan

無事に帰ってきて嬉しいよ。ピルーメナは

​Philumena est?

無事かい?

​Meliuscula est.

少しはましになっています。

​Utinam istuc ita Di faxint.

神々が本当にそうしてくださいますように。

355

​Quid tu igitur lacrimas? aut quid es tam tristis?

それでは、なぜお前は泣いているのだい?なぜそんなに悲しそうなのだい?

​Recte, mater.

大丈夫です、お母さん。

​Quid fuit tumulti? dic mihi: an dolor repente invasit?

あの騒ぎは何だったのだい?言っておくれ。突然痛みが襲ったのかい?

​Ita factum est.

その通りです。

​Quid morbi est?

どんな病気なのだい?

​Febris.

熱です。

​Quotidiana?

毎日の熱かい?

​Ita aiunt.

そう言っています。

​I sodes intro; consequar iam te, mea mater.

どうぞ中に入ってください。お母さん、私もすぐに後から行きます。

​Fiat.

そうしましょう。

​Tu pueris curre Parmeno obviam, atque eis onera adiuta.

パルメノー、お前は走って召使たちのところへ行き、荷物運びを手伝ってやれ。

360

​Quid? non sciunt ipsi viam domum qua redeant?

何ですって?彼らは自分たちが家に帰る道を知らないのですか?

​Cessas?

ぐずぐずするな!

​Nequeo mearum rerum initium ullum invenire idoneum,

私は、自分の身に起きたことの適切な端緒を、何一つ見出すことができない、

​Unde exordiar narrare quae nec opinanti accidunt;

予期せぬままに起こった出来事を、どこから語り始めたらよいものか。

​Partim quae perspexi his oculis, partim quae accepi auribus:

一部はこの目で目撃し、一部はこの耳で聞いたことだ。

​Qua me propter exanimatum citius eduxi foras.

それゆえ私は、気が気でなくなり、急いで外へ出てきたのだ。

365

​Nam modo me intro ut corripui timidus, alio suspicans

というのも、先ほど私が恐る恐る中へ急いで入ったとき、私は妻が別の病気に

​Morbo me visurum affectam ac sensi6 esse uxorem; hei mihi!

かかっているのを見出すだろうと思っていたのだが、そうではないことに気づいたのだ。ああ、私としたことが!

​Postquam me aspexere ancillae advenisse, ilico omnes simul

女奴隷たちが私が到着したのを見るやいなや、すぐに全員が一斉に……

構文注6 件
  1. 311qui eos gubernat animus

    先行詞 animus が関係節 qui eos gubernat の中に取り込まれた構造(先行詞の同化)。通常の語順では animus qui eos gubernat となる。

  2. 313unum aliquod verbum inter eas iram hanc concivisse

    思考や推量を表す主動詞(arbitror など)が省略された対格不定詞構文(AcI)。語り手の推測を表し、「おそらく…が引き起こしたのだろう」と解釈される。

  3. 315Trepidari sentio et cursari

    自動詞 trepidare(うろたえる)と cursare(走り回る)の非人称受動不定詞。知覚動詞 sentio の目的語として対格不定詞構文を形成しており、「大騒ぎがなされ、走り回られているのが感じられる」という意味になる。

  4. 327Non usus facto est mihi

    usus est + 奪格の構文(「〜する必要がある」)に、完了分詞中性単数 facto が用いられた形。全体で「(行動を)おこす必要はない」を意味し、さらに hunc intro sequi という不定詞句が具体的な行動内容として追加されている。

  5. 343cui odio ipsus est

    cui は関係代名詞与格、odio は目的(結果)の与格、ipsus は指示代名詞 ipse の古格(主格)。全体で「(自分が)その人にとって憎悪の対象となっている」という二重与格のニュアンスを持つ関係節。

  6. 365alio suspicans / Morbo me visurum affectam ac sensi

    比較の ac(alio... ac: 「〜とは異なる…」)を用いた複雑な対格不定詞。suspicans(予想して)の目的語となる me visurum [uxorem] affectam [alio morbo](妻が別の病気にかかっているのを見出すだろう)に、ac sensi [esse uxorem](私が妻がそうであると[実際に]気づいたのとは)が係っている。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:310-367